• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Na zjeździe PTA o przystąpieniu Polski do Europejskiego Obserwatorium Południowego

    13.09.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jednym z głównych tematów trwającego w Gdańsku zjazdu Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (PTA) jest kwestia przystąpienia naszego kraju do Europejskiego Obserwatorium Południowego. ESO szykuje się do rozpoczęcia budowy teleskopu, który będzie miał wielkość połowy stadionu piłkarskiego.



    Na zjazd PTA został zaproszony przedstawiciel ESO. Do tej roli organizacja wydelegowała włoskiego astronoma dr Leonardo Testi, który od 2007 roku pracuje w ESO oraz zajmuje się projektem ALMA.

    Dr Testi przedstawił w Gdańsku ograniczone możliwości, jakie polscy astronomowie mają obecnie w dostępie do instrumentów obserwacyjnych należących do ESO. Zakreślił też perspektywy pełnego dostępu do tych urządzeń, gdyby Polska została członkiem organizacji.

    ESO to jedna z najbardziej znaczących na świecie organizacji prowadzących badania astronomiczne. Ma nowoczesne obserwatoria astronomiczne na półkuli południowej, w Chile. Wśród wielu pracujących tam teleskopów znajduje się m.in. Bardzo Duży Teleskop (VLT), złożony z czterech ośmiometrowych teleskopów optycznych. Mogą one pracować wspólnie jako interferometr, wspierany dodatkowo czterema teleskopami o średnicy 1,8 metra każdy. Innym przykładem jest superdokładny spektrograf HARPS, pracujący na teleskopie 3,6-metrowym - tym instrumentem odkryto bardzo wiele planet pozasłonecznych. Z kolei reprezentantem badań na masową skalę jest teleskop VISTA przeznaczony do wykonywania przeglądów nieba w podczerwieni.

    "Korzyści mogą być obustronne. ESO skorzysta naukowo na zacieśnieniu współpracy z polską społecznością astronomiczną, która jest znana na świecie. Poza tym będzie mieć więcej funduszy na rozwój infrastruktury - kraje członkowskie płacą co roku składki, z których tworzony jest budżet organizacji. Natomiast polscy astronomowie uzyskają pełen dostęp do najnowocześniejszych instrumentów obserwacyjnych definiujących współczesne granice badań w astronomii. Skorzystać może też polski przemysł, który dostanie szansę konkurowania przy budowie instrumentów obserwacyjnych XXI wieku" - powiedział Testi.

    "Chciałbym też zwrócić szczególną uwagę na projekt sieci radioteleskopów ALMA, którego europejskim partnerem jest ESO. Szesnaście anten już jest zainstalowanych na płaskowyżu Chajnantor w Chile, a wkrótce dołączą do nich kolejne, aby stworzyć najbardziej zaawansowane na świecie obserwatorium w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych" - dodał włoski naukowiec.

    ESO to międzynarodowa organizacja zrzeszająca kilkanaście krajów europejskich, a od niedawna także Brazylię. Polska społeczność astronomiczna stara się od kilku lat przekonać rząd do rozpoczęcia negocjacji o przystąpienie do ESO. W staraniach o dołączenie do tego elitarnego klubu wyprzedziły nas Czechy, które są członkiem ESO od 2007 roku.

    "Mimo, że nasz kraj ciągle nie jest członkiem ESO, to o odkryciach dokonywanych za pomocą teleskopów należących do tej organizacji można poczytać po polsku. Od ponad roku działa bowiem polska wersja witryny internetowej ESO. Można ją znaleźć pod adresem www.eso.org/public/poland" - dodaje Krzysztof Czart z portalu Astronomia.pl, polski koordynator Sieci Popularyzacji Nauki ESO. 

    PAP - Nauka w Polsce

    ast/ agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    All Sky Automated Survey (ASAS) – polski projekt automatycznych teleskopów stale monitorujących około 20 milionów gwiazd na całym niebie, jaśniejszych od 14 wielkości gwiazdowej. Zlokalizowany w Obserwatorium Las Campanas w Chile, ASAS jest obsługiwany przez Internet z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego przez Grzegorza Pojmańskiego. Projekt GLORIA (skrót od GLObal Robotic-telescopes Intelligent Array) – społecznościowo-naukowy projekt badawczy kierowany przez Universidad Politécnica de Madrid, którego celem jest uruchomienie pierwszej na świecie darmowej i ogólnodostępnej sieci zautomatyzowanych teleskopów. Jest jednym z ogólnodostępnych internetowych projektów z dostępem dla wolontariuszy chętnych pomóc naukowcom w ich pracy. Warunkiem uczestnictwa w projekcie jest posiadanie przez uczestnika połączenia z Internetem oraz przeglądarki internetowej. Obserwatorium Gemini (ang. Gemini Observatory) – obserwatorium astronomiczne składające się z dwóch 8,1-metrowych teleskopów optycznych, znajdujących się w dwóch różnych miejscach Ziemi. Bliźniacze teleskopy zostały skonstruowane i są użytkowane przez konsorcjum, w którego skład wchodzą Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Chile, Brazylia, Argentyna oraz Australia. Konsorcjum jest nadzorowane przez Uniwersyteckie Stowarzyszenie Badań Astronomicznych (Association of Universities for Research in Astronomy – AURA), zaś centrala obserwatorium znajduje się w Hilo na Hawajach.

    Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) – największy na świecie interferometr radiowy znajdujący się na płaskowyżu Chajnantor w Chilijskich Andach na wysokości ok. 5000 m n.p.m. W jego skład wchodzi 66 precyzyjnie wykonanych radioteleskopów o średnicach czasz 12 i 7 metrów. Prowadzą one obserwacje w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych. Interferometr powstał we współpracy międzynarodowej krajów Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej, przy współudziale Chile. HARPS – skrót od angielskiego High Accuracy Radial velocity Planet Searcher, czyli bardzo dokładny poszukiwacz planet pozasłonecznych metodą prędkości radialnej, z dokładnością pomiarów do 1 m/s. Jest to spektrometr zainstalowany na 3,6-metrowym teleskopie w obserwatorium La Silla należącym do ESO. Prędkość radialną mierzy poprzez analizę widma gwiazd.

    KMOS (skrót od K-band Multi-Object Spectrograph) – wieloobiektowy spektrograf, zamontowany na należącym do ESO Teleskopie Głównym nr 1 Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Obserwatorium Paranal w Chile. Jest przeznaczony do badania procesów fizycznych, które napędzają powstawanie i ewolucję młodych galaktyk we wczesnym Wszechświecie. Takahashi Seisakusho – japońska firma produkująca sprzęt optyczny, w większości przeznaczony do amatorskich obserwacji astronomicznych, głównie teleskopów astronomicznych, montaży do nich oraz różnego osprzętu i akcesoriów. Firma powstała w 1967 roku, jest znana wśród miłośników obserwacji astronomicznych na całym świecie i cieszy się wśród nich dużą renomą jako jeden z najlepszych pod względem jakości optyki i mechaniki producentów teleskopów astronomicznych na świecie. Firma znana jest na świecie przede wszystkim z produkcji bardzo wysokiej jakości refraktorów apochromatycznych do produkcji których stosowane jest szkło fluorytowe oraz teleskopów typu Mewlon w systemie Cassegraina. Choć ceny sprzętu firmy Takahashi liczone są zwykle w tysiącach dolarów ma ona liczne grono entuzjastów a posiadaczy jej produktów można spotkać coraz częściej również w Polsce. Pod względem jakości optyki firma stawiana jest w ścisłej światowej czołówce obok takich marek jak amerykańska Astro-Physics czy niemiecka TMB.

    NTT (ang. New Technology Telescope) – teleskop należący do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), znajdujący się w Obserwatorium La Silla położonym około 600 km na północ od Santiago de Chile. Jest to pierwszy teleskop na Ziemi, którego główne lustro jest kontrolowane przez komputer oraz w którym zastosowano technikę optyki aktywnej. Świat na dłoni – ilustrowany magazyn popularnonaukowy wydawany w Polsce od 10 lipca 2013 roku. Pismo jest opracowywane we współpracy z czytelnikami, którzy w mediach społecznościowych mają możliwość proponowania tematów, komentowania tekstów, zadawania pytań oraz tworzenia własnych tekstów i zdjęć, które mogą znaleźć się w papierowym wydaniu. Dostępna jest także wersja elektroniczna.

    Optyka aktywna jest stosunkowo nową technologią wykorzystania teleskopów typu reflektor. Technikę zaczęto rozwijać w latach osiemdziesiątych, i obecnie jest dość często już stosowana w teleskopach o lustrach pierwotnych większych niż 8 m. Optyka aktywna powoduje szybkie dostosowanie kształtu optycznych elementów korygujących do turbulencji w atmosferze ziemskiej, tak aby w miarę możliwości zniwelować rozmycie obrazu wywołane drganiem powietrza. Technika ta została po raz pierwszy w pełni wykorzystana w 3,5 metrowym teleskopie ESO New Technology Telescope (NTT) w 1989 roku. W oparciu o tę technikę działa 10-metrowy teleskop Kecka. Korekta elementów aktywnych następuje 10 do 20 razy na sekundę. Optyki aktywnej nie należy mylić z bardziej zaawansowaną technologicznie optyką adaptatywną.

    Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra” - społeczna organizacja przyrodnicza powstała w roku 1993. W 2004 roku uzyskała status organizacji pożytku publicznego. Podejmuje działania na rzecz ochrony dziedzictwa przyrodniczego Polski - fauny, flory, ekosystemów i krajobrazów. Zajmuje się również edukacją ekologiczną. Stara się także wpływać na kształt prawa ochrony przyrody i zwiększać stopień jego przestrzegania. Organizacja kierowana jest przez osoby zajmujące się naukami przyrodniczymi, a jej przedsięwzięcia koordynują specjaliści z odpowiednich dziedzin. Poza tym Towarzystwo korzysta z pomocy wolontariuszy. W 2012 r. liczy ponad 3000 członków, z czego ok. 500 aktywnie uczestniczy w działaniach stowarzyszenia. Ponadto z organizacją stale współpracuje kilkadziesiąt osób, niebędących jej członkami, a także wiele instytucji i organizacji zajmujących się ochroną przyrody. Jest członkiem organizacji międzynarodowych: IUCN, BatLife Europe i CEEweb. Wydaje popularnonaukowe czasopismo Magazyn Przyrodniczy „Salamandra” oraz specjalistyczne - Ptaki Wielkopolski. Siedziba organizacji mieści się w Poznaniu przy ulicy Stolarskiej 7/3, 60-788, KRS: 0000117212.

    The Optical Gravitational Lensing Experiment (OGLE), Eksperyment Soczewkowania Grawitacyjnego – projekt naukowy mający na celu wykrywanie i obserwację zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego prowadzony za pomocą polskiego teleskopu w Las Campanas Observatory w Chile przez naukowców z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem prof. Andrzeja Udalskiego. Eksperyment prowadzony jest od kwietnia 1992 roku. Plan dla Europejskich Państw Współpracujących (ang. Plan for European Cooperating State, PECS) − specjalny status europejskiego państwa współpracującego, które ma przygotować się do członkostwa w ESA - przedsiębiorstwa z tych państw mogą brać udział w programach kosmicznych Europejskiej Agencji Kosmicznej. Umożliwia to - obok istniejącej już współpracy naukowej - także kooperację firm państwa z PECS z europejskim przemysłem kosmicznym.

    Teleskop Subaru (jap. すばる望遠鏡) – japoński teleskop pracujący w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajduje się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach na wysokości 4139 m n.p.m. nieopodal Teleskopów Kecka. Posiada zwierciadło monolityczne o łącznej średnicy 8,3 metra (z czego do obserwacji używane jest 8,2 m), które powstało przez zgrzanie 55 w większości sześciokątnych segmentów. Wyposażono go w 261 siłowników, które kompensują ewentualne odkształcenia zwierciadła.

    Dodano: 13.09.2011. 00:04  


    Najnowsze