• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkrywają źródło pochodzenia niezwykłego meteorytu

    09.10.2009. 15:12
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Kiedy meteoryty lądują na Ziemi często nie można stwierdzić, z jakiego dokładnie miejsca w Układzie Słonecznym pochodzą. Na niemal 1.100 udokumentowanych upadków meteorytów w ciągu ostatnich 200 lat, naukowcy byli w stanie wskazać pochodzenie zaledwie kilkunastu. Teraz nowa sieć kamer na pustyni w Australii pomogła w dokonaniu tego wyczynu w przypadku nowego meteorytu.

    Po przeanalizowaniu zapisanej przez sieć kamer trajektorii meteorytu na niebie, międzynarodowy zespół naukowców z Australii, Czech, USA i Wlk. Brytanii stwierdza w artykule opublikowanym w czasopiśmie Science, że meteoryt pochodzi z pasa asteroid, który jest najgłębiej ukryty pomiędzy Marsem a Jupiterem. Część środków na sfinansowanie badań pochodziła z sieci badawczej Marie Curie ORIGINS (Wyjaśnianie pochodzenia systemów słonecznych - anatomia prymitywnych meteorytów), która uzyskała wsparcie ze środków unijnych na kwotę 2,6 mln EUR.

    Sieć wykonuje co noc jedno zdjęcia nieba w technice poklatkowej. Na podstawie takiego zdjęcia, na którym uwidocznione są wszelkie bolidy, eksperci mogą prześledzić orbitę obiektu i przewidzieć prawdopodobne miejsce lądowania.

    "Jesteśmy rozemocjonowani naszym nowym odkryciem" - powiedział dr Phil Bland z Imperial College London, naczelny autor raportu. "Meteoryty to najczęściej analizowane skały na Ziemi, niemniej naprawdę rzadko udaje się nam wskazać ich pochodzenie. Interpretowanie tego, co stało się w zaraniu Układu Słonecznego, bez wiedzy skąd pochodzą meteoryty, to jak próbowanie interpretowania geologii Wlk. Brytanii na podstawie przypadkowych kamieni wrzuconych do przydomowego ogródka."

    Obiekt wielkości piłki do krykieta został znaleziony na nizinie Nullarbor w Zachodniej Australii, gdzie spadł na Ziemię w lipcu 2007 r. Ponadto skład meteorytu również okazał się być wyjątkowy - zbudowany jest z rzadkiego typu bazaltowej skały magmowej.

    Ostatnia teoria sugeruje, że asteroidy złożone z takiej samej skały magmowej mogą stanowić budulec planet takich jak Ziemia. Pochodzenie meteorytu oraz jego skład potwierdzają tę teorię, pogłębiając naszą wiedzę o Układzie Słonecznym.

    Ten wielki sukces budzi nadzieje naukowców na to, że system kamer w Zachodniej Australii dostarczy jeszcze więcej podobnych informacji. "Nie jesteśmy pierwszym zespołem, który rozstawił sieć kamer w celu śledzenia bolidów" - przyznaje dr Bland. "Niemniej inne zespoły napotkały trudności, ponieważ meteoryty są małymi skałami i trudno je znaleźć w terenie pokrytym roślinnością. Nasze rozwiązanie było całkiem proste - zbudować sieć śledzenia bolidów na obszarze, w którym będzie je łatwo znaleźć. Pustynia Nullarbor jest idealna, ponieważ występuje tam niewiele roślinności, a ciemne skały z łatwością odznaczają się na jasnej pustynnej równinie."

    "To niesamowite, że już podczas pierwszej ekspedycji, za pomocą niewielkiej, próbnej sieci, znaleźliśmy meteoryt, którego pochodzenie mogliśmy prześledzić aż do pasa asteroid" - podkreśla dr Bland. "Jesteśmy umiarkowanie optymistyczni, że to odkrycie może być pierwszym z wielu, a jeżeli się tak stanie, każde z nich może nam dać więcej wskazówek na temat początków Układu Słonecznego."

    rdo: CORDIS

    informacji: Science: http://www.sciencemag.org/ Imperial College London: http://www3.imperial.ac.uk/ Teksty pokrewne: 29890, 30697 Kategoria: Wyniki projektów
    Źródło danych: Science
    Referencje dokumentu: Bland, P.A., et al. (2009) An Anomalous Basaltic Meteorite from the Innermost Main Belt.Science.325.1525-1527. DOI: 10.1126/science.1174787.
    Indeks tematyczny: Koordynacja, wspólpraca; Badania Naukowe; Przestrzeń kosmiczna & badania satelitarne; Inne technologie RCN: 31338   W góre . O tym serwisie . Serwisy CORDIS . Helpdesk . © . Ważne informacje prawne Administratorem witryny CORDIS jest Urząd Publikacji

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest skałą magmową podobną do diabazu, która powstała 1,3 mld lat temu. Inne meteoryty marsjańskie o takim składzie nazywa się nakhlitami; znanych jest 14 takich meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Almahata Sitta – fragmenty meteorytu odnalezione po upadku na Ziemię 7 października 2008 meteoroidu 2008 TC3, który był pierwszym tego typu obiektem odkrytym jeszcze przed uderzeniem w Ziemię. Po rozpadzie bolidu nad Pustynią Nubijską jego fragmenty zostały rozrzucone na dużym obszarze. Łącznie odnaleziono 52 fragmenty o całkowitej masie 3,95 kg. Analiza fragmentów meteorytu wykazała, że należy on do rzadkiej klasy ureilitów – w momencie jego znalezienia znano tylko trzy inne meteoryty tego typu. Shergottyt – typ meteorytu kamiennego należącego do achondrytów. Jest skałą magmową. Nazwa tej grupy meteorytów pochodzi od meteorytu Shergotty, który spadł 25 sierpnia 1865 roku w miejscowości Shergotty w Indiach. Shergottyty wchodzą w skład podgrupy achondrytów nazywanej też SNC, do której zaliczają się jeszcze nakhlity i chassignity. Badania meteorytów zaliczanych do Shergottytów wykazały, że pochodzą one z powierzchni Marsa i powstały ze skał bazaltowych przeobrażonych pod wpływem uderzenia.

    Acapulcoity (akapulczycy) – meteoryty należące do bardzo rzadko występującej grupy pierwotnych achondrytów. Nazwa pochodzi od meteorytu tego typu o wadze 1914 g., który spadł w Acapulco w prowincji Guerrero w Meksyku 11 sierpnia 1976 roku. Meteoryty tego typu są pośrednim typem meteorytów między chondrytami zwyczajnymi i achondrytami. Acapulcoity składają się z pierwotnej materii chondrytowej i bardziej urozmaiconych skał. Mają skład chemiczny chondrytów zwyczajnych i budowę achondrytową. Northwest Africa 7325 (NWA 7325) − achondryt (meteoryt kamienny) niewiadomego pochodzenia odnaleziony w 2012 w Afryce Północnej. Łączna masa odnalezionych fragmentów meteorytu wynosi 345 gramów. Meteoryt ma nietypową zielonkawą skorupę i nietypowy skład chemiczny – nie zawiera on prawie w ogóle żelaza, co może sugerować, iż pochodzi on z Merkurego. Jeżeli pochodzenie meteorytu zostanie potwierdzone, stanie się on pierwszym tego typu obiektem powstałym na Merkurym, który został odkryty na Ziemi.

    Impaktyt – nieformalna nazwa określająca typ skały, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu. Nazwa ta opisuje zarówno skały, które zostały zmienione bezpośrednio od uderzenia meteorytu, pod wpływem temperatury czy siły uderzenia, jak i skały osadowe zawierające domieszki materiałów pochodzenia pozaziemskiego. Seeläsgen (inna nazwa: Przełazy) – meteoryt żelazny należący do oktaedrytów IA znaleziony w miejscowości Przełazy w Polsce. Bryła meteorytu ważąca około 102 kg została przypadkowo odkopana w trakcie prac melioracyjnych na łące przez rolnika z Przełazów. Bryła żelaza została sprzedana kowalowi w Sulechowie, gdzie w 1847 roku natknął się na nią pewien mechanik. Kiedy okazało się, że odcięta próbka pochodzi z meteorytu, został on przewieziony do Wrocławia. Odkrycie meteorytu Seeläsgen nastąpiło kilka miesięcy po spadku meteorytu Braunau, w którym zostały zidentyfikowane linie Neumanna występujące również w meteorycie Seeläsgen. Meteoryt Seeläsgen ma typową budowę dla przedstawicieli grupy IA oktaedrytów. Posiada liczne wrosty troilitu, schreibersytu oraz grafitu. W znanych fragmentach meteorytu jedynie cohenit występuje w nietypowo małych ilościach. Przypuszcza się, że meteoryty Morasko i Seeläsgen mogą pochodzić z jednego spadku. Obecnie w Polsce meteoryt Seeläsgen znajduje się w zbiorach: Muzeum Mineralogiczne we Wrocławiu, Olsztyńskim Planetarium, Muzeum Ziemi PAN w Warszawie i Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do grupy meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest wulkaniczną skałą, która powstała 1,2 mld lat temu. Jest jednym z ponad 16 meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Meteoryt Nakhla dał początek nazwie grupy meteorytów kamiennych nakhlity. Imperial College London (właśc. The Imperial College of Science, Technology and Medicine) jest publicznym uniwersytetem położonym w Londynie. Specjalizuje się w badaniach oraz kształceniu w dziedzinie nauki, inżynierii oraz medycyny. Imperial College był częścią Uniwersytetu Londyńskiego do roku 2007, kiedy to uzyskał pełną niezależność, z okazji stulecia swego istnienia. Na Imperial College kształci się około 13 500 studentów, a kadra akademicka liczy ponad 3300 osób.

    Skały księżycowe to ogólny termin określający skały tworzące ziemski Księżyc. W porównaniu do skał budujących naszą planetę, są one niezwykle stare; ich wiek szacuje się na 3,16 mld lat (dla bazaltów tworzących księżycowe morza) do nawet 4,5 mld lat (w przypadku skał budujących tzw. wyżyny). Badania oparte na technologii zwanej "datowaniem kraterowym" pozwoliły ustalić, że ostatnie erupcje wulkaniczne na Księżycu miały miejsce około 1,2 mld lat temu, nie dysponujemy jednak próbkami skał w tym wieku. Dla porównania, wiek najstarszych ziemskich skał oceniany jest na 3,8 mld lat, co stanowi wartość zdecydowanie różniącą się od wieku najwcześniejszych skał księżycowych. Obecnie skały księżycowe na Ziemi, w zależności od źródła pochodzenia, można podzielić na trzy grupy: 1) zebrane podczas misji amerykańskiego projektu Apollo, 2) pozyskane przez lądowniki radzieckiego programu Łuna i 3) wyrzucone w przestrzeń kosmiczną podczas uderzeń meteorytów i przyciągnięte przez grawitację Ziemi (meteoryty księżycowe). Sześć misji Apollo dostarczyło w sumie 2415 próbek o łącznej masie 382 kg, trzy statki Łuna przywiozły 326 g gruntu księżycowego, a masa około stu odnalezionych meteorytów księżycowych przekracza 32 kg (wiele z nich zostało odnalezionych dzięki trwającemu programowi ANSMET, czyli ANtarctic Search for METeorites).

    Yamato 791197 (Y-791197) – meteoryt kamienny pochodzenia księżycowego o masie 52,4 g znaleziony 20 listopada 1979 roku na Antarktydzie przez japońską wyprawę naukową z National Institute of Polar Research. Meteoryt Yamato 791197 jest pierwszym znalezionym na Ziemi meteorytem pochodzenia księżycowego. Stwierdzono to dopiero po odkryciu meteorytu ALHA 81005 18 stycznia 1982 roku. Wykazuje też duże podobieństwo do meteorytu MIL 07006, znalezionego w miejscu oddalonym od niego o ok. 2500 km. Prawdopodobnie materia tych dwóch meteorytów pochodzi z tego samego krateru księżycowego.

    Henbury – meteoryt żelazny należący do oktaedrytów typu III AB znaleziony w 1931 roku niedaleko miejscowości Henbury w Australii w Terytorium Północnym przez zorganizowaną ekspedycję naukową z Uniwersytetu Australii Południowej. Na miejscu spadku meteorytu odkryto 13 kraterów uderzeniowych i zebrano jak dotąd 1200 kg. Masę meteorytu przed spadkiem na Ziemię ocenia się na 2000 ton. Meteorytyka – nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach. Jej przedmiotem jest określanie składu chemicznego i budowy fizycznej meteorytów i klasyfikowanie ich na tej podstawie. Zajmuje się również określaniem wieku meteorytów i ich pochodzeniem. W kręgu jej zainteresowań leży również badanie okoliczności upadku meteorytów na podstawie pozostawionych przez nie kraterów uderzeniowych. Jednym z głównych problemów tej nauki jest pozyskiwanie materiału do badań. Rzadko udaje się odnaleźć meteoryt tuż po upadku. Najczęściej odnajdowane są meteoryty, które spadły setki lub tysiące lat temu. Dlatego do jednego z ważniejszych zadań meteorytyki należy rozpoznawanie meteorytów i odróżnianie ich od ziemskich minerałów.

    Allan Hills 84001 (ALH 84001) – meteoryt znaleziony w polu lodowym Allan Hills na Ziemi Wiktorii, około 150 km od stacji McMurdo – głównej placówki naukowej antarktycznego kontynentu, 27 grudnia 1984 przez zespół poszukiwaczy meteorytów w ramach projektu ANSMET. W dniu odkrycia Roberta Score była w siedmioosobowym zespole poszukiwaczy meteorytów. Podobnie jak alpiniści, zespoły badaczy-polarników traktują każde znalezisko jako wynik pracy całej grupy, lecz w tym przypadku sławę zyskała tylko jedna kobieta. Tak jak inne meteoryty grupy SNC (szergotyt, nakhlit, chassignit), ALH 84001 uważany jest za pochodzący z Marsa. W momencie odkrycia masa ALH 84001 wynosiła 1,93 kg.

    Dodano: 09.10.2009. 15:12  


    Najnowsze