• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy z ESO odkryli 50 nowych egzoplanet za pomocą spektrografu HARPS

    15.09.2011. 16:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Europejscy astronomowie odkryli ponad 50 nowych egzoplanet orbitujących wokół pobliskich gwiazd. Wśród nich 16 to super-Ziemie, które eksperci nazywają planetami pozasłonecznymi o masie większej od Ziemi, ale znacznie mniejszej od olbrzymów gazowych Układu Słonecznego. Zespół wykorzystał spektrograf HARPS (High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher), który znajduje się w Obserwatorium La Silla w Chile Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO). Zaprezentowana na ostatniej konferencji Extreme Solar Systems w Wyoming w USA liczba planet jest największą, jaką do tej pory ogłoszono za jednym razem.

    "Plony odkryć za pomocą HARPS przekroczyły wszelkie oczekiwania i obejmują wyjątkowo bogatą populację super-Ziemi i planet typu Neptuna wokół gwiazd podobnych do naszego Słońca" - wyjaśnia Michel Mayor z Uniwersytetu Genewskiego w Szwajcarii, który kierował projektem. "Jest nawet lepiej - nowe wyniki pokazują, że tempo odkryć rośnie."

    Astronomowie wykorzystują od 2003 r. spektrograf HARPS do obserwowania gwiazd takich jak Słońce. W tym okresie odkryli ponad 150 nowych planet. Należy zauważyć, że dzięki HARPS odkryto około 66% wszystkich znanych egzoplanet o masie niższej od masy Neptuna. Naukowcy twierdzą, że odkrycia stanowią "owoc" długofalowej pracy spektrografu HARPS, który mierzy prędkość radialną gwiazdy z wyjątkową dokładnością.

    Dzięki obserwacjom prowadzonym za pomocą HARPS kosmologowie są w stanie precyzyjniej oszacować możliwość, czy wokół gwiazdy takiej jak Słońce znajdują się planety o niskiej masie w odróżnieniu od olbrzymów gazowych. Około 40% takich gwiazd towarzyszy co najmniej jedna planeta o masie mniejszej od Saturna, a większość egzoplanet o masie takiej jak Neptun lub mniejszej wydaje się znajdować w układach z wieloma planetami - dodają.

    Zaawansowana technologia, jaką wykorzystano w spektrografie HARPS, jest wykorzystywana nie tylko ze względu na swoją stabilność, ale również czułość w wyszukiwaniu skalistych planet zdolnych do utrzymania życia. Zespół zbadał 10 pobliskich gwiazd podobnych do Słońca, wybranych ze względu na możliwość przeprowadzenia wyjątkowo precyzyjnych pomiarów prędkości radialnej.

    W okresie 48 miesięcy astronomowie odkryli 5 nowych planet o masach 5-krotnie niższych od Ziemi.

    "Planety znajdą się pośród jednych z najlepszych celów dla przyszłych teleskopów kosmicznych, aby szukać oznak życia w atmosferze planety na podstawie sygnatur chemicznych, takich jak ślady tlenu" - mówi Francesco Pepe z Obserwatorium Genewskiego w Szwajcarii.

    Po ustaleniu, która z nowych planet jest mała, naukowcy odkryli, że masa HD 85512 b wynosi około 3,6 masy Ziemi. Znajduje się na końcu strefy sprzyjającej rozwojowi życia - wąskiego pasa wokół gwiazdy, gdzie w odpowiednich warunkach może występować woda.

    "Jest to potwierdzona planeta o najniższej masie, jaką odkryto za pomocą metody prędkości radialnej, potencjalnie znajdująca się w strefie sprzyjającej rozwojowi życia wokół swojej gwiazdy oraz druga planeta o najniższej masie odkryta za pomocą spektrografu HARPS wewnątrz strefy sprzyjającej rozwojowi życia" - mówi Lisa Kaltenegger z Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka w Heidelbergu, Niemcy i z Centrum Astrofizyki Harvard-Smithsonian w Bostonie w USA.

    Wypowiadając się na temat odkrycia HD 85512 b profesor Mayor stwierdził: "Odkrycie HD 85512 b to zaledwie początek możliwości spektrografu HARPS i wskazuje na realność odkrycia innych super-Ziemi w strefach sprzyjających rozwojowi życia wokół gwiazd podobnych do Słońca."

    Dodaje: "W ciągu kolejnych 10 - 20 lat powinniśmy dysponować pierwszą listą planet w sąsiedztwie Słońca nadających się potencjalnie do zasiedlenia. Sporządzenie takiej listy jest niezbędne zanim będzie można poszukiwać w ramach przyszłych eksperymentów możliwych sygnatur spektroskopowych życia w atmosferach egzoplanet."

    Profesor Mayor odkrył w 1995 r. pierwszą egzoplanetę wokół normalnej gwiazdy.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    HD 40307 g – planeta pozasłoneczna najprawdopodobniej typu superziemia, orbitująca wokół gwiazdy HD 40307. Odkryta została w 2012 metodą pomiaru zmian prędkości radialnej przy pomocy urządzenia HARPS należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO). Masa planety wynosi przynajmniej 7,1 masy Ziemi, krąży ona w ekosferze gwiazdy. HARPS – skrót od angielskiego High Accuracy Radial velocity Planet Searcher, czyli bardzo dokładny poszukiwacz planet pozasłonecznych metodą prędkości radialnej, z dokładnością pomiarów do 1 m/s. Jest to spektrometr zainstalowany na 3,6-metrowym teleskopie w obserwatorium La Silla należącym do ESO. Prędkość radialną mierzy poprzez analizę widma gwiazd. HD 85512 b – planeta pozasłoneczna typu superziemia, orbitująca wokół gwiazdy Gliese 370 (HD 85512) w gwiazdozbiorze Żagla. Planeta znajduje się ok. 36 lat świetlnych od Ziemi. Została odkryta w 2011 w ramach projektu HARPS. Jest jedną z najmniejszych odkrytych planet znajdujących się w ekosferze.

    Gliese 163 c – planeta krążąca wokół czerwonego karła Gliese 163 w tzw. ekosferze, czyli potencjalnie spełniająca warunki do zaistnienia na niej życia podobnego do ziemskiego. Gwiazda macierzysta planety oddalona jest od Słońca o 15 parseków (ok. 49 lat świetlnych) i znajduje się w konstelacji Złotej Ryby. Planeta ma masę ok. 6,9 razy większą od masy Ziemi, natomiast promień od 1,8 do 2,4 promienia Ziemi, stąd też sklasyfikowana została jako superziemia. Odkrycia planety dokonał w 2012 roku zespół europejskich astronomów za pośrednictwem obserwatorium w La Silla w Chile biorącego udział w misji High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher. HD 40307 d – planeta pozasłoneczna orbitująca wokół gwiazdy HD 40307. Znajduje się 42 lata świetlne od Ziemi w gwiazdozbiorze Malarza. Planeta została odkryta metodą Dopplera przy użyciu spektrometru HARPS w czerwcu 2008 roku. Z trzech znanych planet orbitujących wokół HD 40307, HD 40307 d jest największym obiektem tego układu planetarnego a także najbardziej oddalonym ciałem od gwiazdy.

    HD 40307 c – planeta pozasłoneczna orbitująca wokół gwiazdy HD 40307. Znajduje się 42 lata świetlne od Ziemi w gwiazdozbiorze Malarza. Planeta została odkryta metodą Dopplera przy użyciu spektrometru HARPS w czerwcu 2008 roku. Z trzech znanych planet orbitujących wokół HD 40307, HD 40307 c jest drugą co do wielkości superziemią i drugą planetą tego układu planetarnego. BD -17°63 b – planeta pozasłoneczna typu gazowy olbrzym położona w gwiazdozbiorze Wieloryba orbitująca wokół gwiazdy BD -17°63, odkryta w 2008 za pomocą spektrometru HARPS.

    HD 102117 b – planeta orbitująca wokół gwiazdy HD 102117. Została odkryta w 2004 roku metodą pomiarów zmian prędkości radialnej. Jest małym gazowym olbrzymem, o masie poniżej 1/5 masy Jowisza. W chwili odkrycia była jedną z najmniejszych znanych planet pozasłonecznych. HD 153950 b – planeta pozasłoneczna typu gazowy olbrzym położona w gwiazdozbiorze Skorpiona orbitująca wokół gwiazdy HD 153950 znajdującej się w odległości 161,8 ±5,9 lat świetlnych od Słońca. Odkryta 26 października 2008 w ramach programu HARPS za pomocą teleskopu w obserwatorium La Silla na krańcach pustyni Atakama w Chile.

    Gliese 581 f – niepotwierdzona planeta pozasłoneczna okrążająca czerwonego karła, gwiazdę Gliese 581 w gwiazdozbiorze Wagi. Jej odkrycie zostało ogłoszone 29 września 2010 roku, równocześnie z odkryciem planety Gliese 581 g. Jednak kolejne obserwacje wykonane za pomocą spektrometru HARPS przez inny zespół naukowców poddają w wątpliwość istnienie obu tych planet.

    HD 330075 b – planeta pozasłoneczna okrążająca gwiazdę HD 330075, która znajduje się 163,7 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Węgielnicy. Jej odkrycie ogłoszono w 2004 roku – była to pierwsza planeta odkryta za pomocą spektrometru HARPS.

    HD 20868 b – planeta pozasłoneczna typu gazowy olbrzym położona w gwiazdozbiorze Pieca orbitująca wokół gwiazdy HD 20868 odkryta w 2008 w ramach programu HARPS. HD 40307 b – planeta pozasłoneczna orbitująca wokół gwiazdy HD 40307. Znajduje się 42 lata świetlne od Ziemi w gwiazdozbiorze Malarza. Planeta została odkryta metodą Dopplera przy użyciu spektrometru HARPS w czerwcu 2008 roku. HD 40307 b jest najmniejszą z trzech superziem odkrytych w tym układzie planetarnym.

    HD 145377 b – planeta pozasłoneczna typu gazowy olbrzym położona w gwiazdozbiorze Skorpiona orbitująca wokół gwiazdy HD 145377 odkryta w 2008 w ramach programu HARPS. HD 131664 b - ciało niebieskie orbitujące wokół gwiazdy HD 131664 położonej w gwiazdozbiorze Ptaka Rajskiego, będące planetą pozasłoneczną typu gazowy olbrzym lub brązowym karłem. Odkryte w 2008 w ramach programu HARPS.

    Planeta okołopodwójna – planeta orbitująca wokół obu składników gwiazdy podwójnej. Nazywa się je również planetami typu P, w odróżnieniu od planet typu S, również występujących w układach podwójnych gwiazd, ale okrążających tylko jeden składnik układu.

    Dodano: 15.09.2011. 16:37  


    Najnowsze