• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe fotki gwiezdnej sąsiadki

    03.03.2011. 16:31
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zdjęcia wykonane w Obserwatorium La Silla Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Chile oferują zapierające dech widoki NGC 247, galaktyki w gwiazdozbiorze Wieloryba. To niezwykłe zerknięcie przez galaktyczne ogrodzenie w kierunku jednej z najbliższych galaktyk spiralnych na niebie południowym. Jak odległa jest galaktyka NGC 247? Nie aż tak bardzo, jak mogłoby się wydawać.

    Nowe kolorowe zdjęcie zostało wykonane za pomocą instrumentu WFI (ang. Wide Field Imager) zamontowanego na 2,2-metrowym teleskopie MPG/ESO, który został bezterminowo wypożyczony ESO w Chile przez Max Planck Gesellschaft (MPG) w Niemczech. Obraz powstał ze zbioru monochromatycznych naświetleń wykonywanych przez wiele lat w połączeniu z naświetleniami przez filtr izolujący poświatę gazu wodorowego.

    Otrzymane zdjęcie wyraźnie przedstawia szereg gwiazd wchodzących w skład galaktyki oraz jej spiralne ramiona, pokryte żarzącymi się różowymi chmurami wodoru, wskazującymi na aktywne powstawanie gwiazd. Widać również inne, bardziej oddalone galaktyki - niektóre z nich przebijają się przez dysk pyłowy NGC 247.

    NGC 247 jest jedną z grupy galaktyk powiązanych z galaktyką Rzeźbiarza, NGC 253. Razem tworzą Grupę Rzeźbiarza. "To najbliższa grupa galaktyk w stosunku do naszej Grupy Lokalnej, która obejmuje Drogę Mleczną - donosi ESO - niemniej dokładne określenie wielkości takich gwiezdnych odległości jest z natury swej trudne."

    Niedawno odkryto, że odległa o nieco ponad 11 milionów lat świetlnych galaktyka NGC 247, znajduje się o ponad 1 milion lat świetlnych bliżej Drogi Mlecznej niż dotychczas sądzono. Oglądana z Ziemi jest również bardzo przechylona. Ta obserwacja może częściowo wyjaśniać, gdzie wcześniejsze szacunki odległości były nieprawidłowe.

    "Aby zmierzyć odległość z Ziemi do pobliskiej galaktyki astronomowie muszą polegać na typie gwiazdy zmiennej o nazwie cefeida, która służy za znacznik odległości" - wyjaśnia ESO. "Cefeidy są bardzo jasnymi gwiazdami, których jasność ulega wahaniom w regularnych odstępach. Czas, jaki gwiazda potrzebuje, aby rozjaśnić się i przygasnąć może zostać ujęty w prostą matematyczną zależność, która przekłada się na jej rzeczywistą jasność. Kiedy porównamy go ze zmierzoną jasnością otrzymamy odległość. Jednak ta metoda nie jest niezawodna, ponieważ zdaniem astronomów stosunek okres-jaskrawość zależy od składu cefeidy."

    Ponadto istnieją jeszcze inne czynniki. Światło cefeidów może na przykład zostać przyćmione przez pył, co sprawia że gwiazdy wydadzą się bledsze, a przez to bardziej odległe niż w rzeczywistości. Dotyczy to w szczególności galaktyki NGC 247, bowiem linia widzenia cefeidów przechodzi przez jej dysk pyłowy.

    Międzynarodowy zespół astronomów z instytucji w Chile, Francji, Niemczech, Polsce, USA i Włoszech analizuje czynniki, które mają wpływ na znaczniki odległości. Współpracując w ramach projektu Araucaria, stawiają sobie za cel wyraźne zidentyfikowanie najprecyzyjniejszych, gwiazdowych metod pomiaru odległości i udoskonalenie kalibracji lokalnej skali odległości pozagalaktycznych. Jak relacjonuje ESO naukowcy poinformowali już, że wcześniejsze szacunki dotyczące oddalenia galaktyki NGC 247 były nieścisłe o około milion lat świetlnych.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Galaktyka spiralna - duży grawitacyjnie związany układ gwiazd (przykładowo w Drodze Mlecznej może ich być około 500 miliardów ), pyłu i gazu międzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii mający postać dysku z ramionami spiralnymi wychodzącymi ze środka zwanego zgrubieniem centralnym lub jądrem galaktyki. Przy spojrzeniu na dysk "z góry" wyraźnie widać jego spiralną strukturę. Galaktyki spiralne stanowią 75% jasnych galaktyk nieba. Galaktyki spiralne oznaczamy literą S i w zależności od stopnia rozwinięcia ramion dzielimy je na typy a, b, c. Typ Sa ma duże jądro i słabo rozwinięte ramiona. Typ Sc - na odwrót - małe jądro i bardzo silnie rozwinięte ramiona spiralne, typ Sb jest typem przejściowym pomiędzy poprzednimi dwoma. Rozróżniamy galaktyki spiralne z poprzeczką, bez poprzeczki oraz typ pośredni.

    Strumień Arktura – strumień gwiazd utworzony przez gwiazdy pochodzące z nieistniejącej już galaktyki karłowatej wchłoniętej przez Drogę Mleczną. Ponieważ proces ten miał miejsce 5 do 8 miliardów lat temu, gwiazdy należące do wchłoniętej galaktyki zostały rozproszone i wymieszane z gwiazdami naszej Galaktyki. Gwiazdy należące do Strumienia Arktura charakteryzują się dużą prędkością własną oraz małą zawartością metali. Strumień ten został odkryty w 1971 roku, choć astronomowie już wcześniej podejrzewali jego istnienie. Był to pierwszy odkryty strumień. Jego nazwa pochodzi od jego najbardziej znanej gwiazdy – Arktura, która zarazem jest najbliższą gwiazdą od Ziemi pochodzącą z innej galaktyki.

    Supergromada w Feniksie – supergromada galaktyk znajdująca się głównie w gwiazdozbiorze Feniksa w odległości 400 milionów lat świetlnych. Ta supergromada jest położoną bliżej nas częścią Ściany Rzeźbiarza. Od Supergromady Lokalnej jest oddzielona Pustką w Rzeźbiarzu. Supergromada w Feniksie zawiera 6 głównych gromad, z których każda ma klasę obfitości 0 co oznacza, że nie są to bogate w galaktyki gromady.

    Supergromada w Rzeźbiarzu – supergromada galaktyk znajdująca się głównie w gwiazdozbiorze Rzeźbiarza w odległości 700 milionów lat świetlnych. Ta supergromada jest położoną dalej od nas częścią Ściany Rzeźbiarza. Supergromada w Rzeźbiarzu zawiera 5 głównych gromad, które są bogatsze w galaktyki od gromad w Supergromady w Feniksie. Jednak gromady te znajdują się znacznie dalej, przez co są trudniejsze w obserwacjach.

    Grupa galaktyk – układ niewielkiej (≤ 50) liczby galaktyk rozmieszczonych w obszarze o rozmiarach < 1 Mpc; na ogół w grupie galaktyk dominuje jedna lub kilka jasnych galaktyk otoczonych przez obiekty dużo słabsze, satelity i słabiej związane galaktyki. Droga Mleczna i Wielka Mgławica Andromedy są dominującymi galaktykami Grupy Lokalnej, zawierającymi ponad 90% jej masy. Określenia gromada używa się natomiast do zbiorowisk liczących od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk.

    Galaktyka satelitarna, galaktyka satelicka – galaktyka krążąca wokół innej, większej galaktyki. Duże galaktyki posiadają często bardzo wiele satelitarnych galaktyk karłowatych (Droga Mleczna ma ich ok. 20), ale mogą im towarzyszyć także większe obiekty - np. Galaktyka Trójkąta może być satelitą Galaktyki Andromedy.

    Strumień Trójkąta – strumień gwiazd utworzony przez gwiazdy z nieistniejącej już galaktyki, wchłoniętej przez Drogę Mleczną położony w kierunku galaktyk Trójkąta i Andromedy. Strumień został odkryty w 2012 w ramach analizy danych zgromadzonych przez program Sloan Digital Sky Survey. Rozmiary kątowe strumienia wynoszą 0,2° na 12° co daje rozmiary fizyczne około 75 parseków na 5,5 tysięcy parseków przy odległości od Ziemi wynoszącej około 26±4 tysięcy parseków. Gwiazdy najprawdopodobniej stanowią pozostałość po wchłoniętej przez naszą Galaktykę gromadzie kulistej.

    Dodano: 03.03.2011. 16:31  


    Najnowsze