• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pierwsze wyniki naukowe misji satelitarnej Planck

    12.01.2011. 13:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Podczas konferencji prasowych w Paryżu i Seattle zaprezentowane zostały pierwsze rezultaty misji Planck. Jednym z liderów zespołu, który przygotował nowy katalog danych astronomicznych jest polski astronom, prof. Krzysztof Górski. Planck jest misją Europejskiej Agencji Kosmicznej realizowaną we współpracy z amerykańską Narodową Agencją Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej. Właśnie dlatego pierwsze wyniki pracy satelity zostały przedstawione podczas dwóch konferencji prasowych - w planetarium paryskiego Miasteczka Nauki i Techniki oraz w Seattle, podczas spotkania Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego.

    Zespół naukowców Plancka udostępnił nowy katalog danych astronomicznych stworzony na podstawie obserwacji całego nieba. Katalog zawiera dane dotyczące punktowych i rozciągłych źródeł astronomicznych - od wielu tysięcy wcześniej nieznanych pyłowych obłoków, w których rodzą się obecnie nowe gwiazdy, do najbardziej masywnych gromad galaktyk.

    Satelita Planck został wystrzelony w przestrzeń kosmiczną w maju 2009 roku, a już trzy miesiące później rozpoczął obserwacje nieba w ramach programu badania wczesnego Wszechświata, tj. Wszechświata w wieku zaledwie kilkuset tysięcy lat po Wielkim Wybuchu (który nastąpił około 13.7 miliardów lat temu).

    Obserwacje prowadzone są w dziewięciu zakresach fal elektromagnetycznych między podczerwienią i falami radiowymi. Czułością pomiarów i kątowa zdolnością rozdzielczą instrumenty Plancka przewyższają wszystkie poprzednie misje tego typu.

    Super czułe detektory satelity wykonają przegląd całego nieba (co najmniej czterokrotnie), mierząc temperaturę i polaryzację kosmicznego promieniowania tła - pozostałości po Wielkim Wybuchu. Uzyskane w ten sposób dane pozwolą kosmologom kontynuować rozszyfrowywanie zagadek ewolucji oraz przyszłego losu Wszechświata, a także jego fizycznych składowych, np. ciemnej energii, ciemnej materii, czy nawet pierwotnych fal grawitacyjnych.

    "Na kosmologiczne wyniki analizy danych zbieranych przez Plancka trzeba będzie jeszcze poczekać dwa lata, ale wyniki wczesnych obserwacji obiektów astronomicznych w naszej Galaktyce, jak również w odległych galaktykach i ich gromadach zostają udostępnione dzisiaj. Dane te pochodzą ze wstępnego przeglądu całego nieba" - mówi prof. Krzysztof Górski z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego i Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie USA, jeden z liderów amerykańskiego zespołu satelity Planck.

    Zespół Plancka skatalogował około 10 000 (w tym kilka tysięcy wcześniej nieznanych) tzw. "zimnych jąder" - niskotemperaturowych obłoków pyłowych, z których powstają nowe gwiazdy. W katalogu Plancka znajdują się zimne jądra o temperaturze zaledwie około 7K, co czyni je jednymi z najzimniejszych fizycznych obiektów w kosmosie.

    Nowy katalog Plancka zawiera też niektóre z najbardziej masywnych znanych gromad galaktyk, jak również około dwudziestu nowych obiektów tego typu. Najbardziej masywna gromada ma masę około miliona miliardów mas Słońca, co czyni ją jedną z najmasywniejszych znanych gromad galaktyk. Astronomowie badają obiekty tego typu by zrozumieć lepiej ewolucję samych galaktyk oraz naturę ciemnej materii i ciemnej energii - egzotycznych substancji, które dominują wśród materialnych składników Wszechświata.

    "Nowy katalog Plancka zawiera również najlepsze dane dotyczące +kosmicznego tła w podczerwieni+, czyli promieniowania wyemitowanego przez gwiazdy i galaktyki we wczesnym Wszechświecie, a także nowe obserwacje krańcowo aktywnych galaktyk wyrzucających materię w formie radiowo świecących strug - tzw. dżetów" - podkreśla prof. Górski.

    PAP - Nauka w Polsce, Jan Pomierny


    tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Zimna ciemna materia - jeden z rodzajów ciemnej materii. Postulat jej istnienia wynika z udoskonalenia teorii wielkiego wybuchu zawierającej dodatkowe założenia, że większość materii we wszechświecie składa się z materiału, który nie może być obserwowany, bo nie wytwarza promieniowania elektromagnetycznego (skutkiem czego jest ciemna), a cząstki tworzące tę materię poruszają się wolno (stąd jest zimna). Większość kosmologów traktowała zimną materię jako opis, jak wszechświat przeszedł z gładkiego początkowego stanu we wczesnym czasie (jak pokazują badania kosmicznego mikrofalowego promieniowania tła) do rozkładu galaktyk i ich gromad, jaki widzimy dziś - wielkoskalowej struktury wszechświata.

    Supergromada – zgrupowanie setek lub tysięcy grup i gromad galaktyk. Supergromady są jednymi z największych znanych struktur we Wszechświecie. Istnienie supergromad wskazuje na to, że galaktyki są rozłożone we Wszechświecie nierównomiernie, nawet w dużych skalach. Większość z nich łączy się w grupy i gromady, przy czym grupy zawierają do 50 galaktyk, a gromady do kilku tysięcy. Te grupy i gromady, a także dodatkowe odizolowane galaktyki, tworzą razem większe struktury zwane właśnie supergromadami.

    Supergromada – zgrupowanie setek lub tysięcy grup i gromad galaktyk. Supergromady są jednymi z największych znanych struktur we Wszechświecie. Istnienie supergromad wskazuje na to, że galaktyki są rozłożone we Wszechświecie nierównomiernie, nawet w dużych skalach. Większość z nich łączy się w grupy i gromady, przy czym grupy zawierają do 50 galaktyk, a gromady do kilku tysięcy. Te grupy i gromady, a także dodatkowe odizolowane galaktyki, tworzą razem większe struktury zwane właśnie supergromadami.

    Supergromada – zgrupowanie setek lub tysięcy grup i gromad galaktyk. Supergromady są jednymi z największych znanych struktur we Wszechświecie. Istnienie supergromad wskazuje na to, że galaktyki są rozłożone we Wszechświecie nierównomiernie, nawet w dużych skalach. Większość z nich łączy się w grupy i gromady, przy czym grupy zawierają do 50 galaktyk, a gromady do kilku tysięcy. Te grupy i gromady, a także dodatkowe odizolowane galaktyki, tworzą razem większe struktury zwane właśnie supergromadami.

    Katalog Melotte – astronomiczny katalog gromad gwiazd znajdujących się na obu półkulach nieba, zawierający głównie gromady otwarte oraz kilka kulistych. Oprócz gromad katalog ten zawiera również kilka asocjacji gwiazdowowych. Katalog ten został zestawiony przez brytyjskiego astronoma Philiberta Jacques Melotte i opublikowany w 1915 roku. Obiekty katalogu są oznaczone jako Melotte + numer katalogowy lub Mel + numer katalogowy, np. "Melotte 15" lub "Mel 15". Katalog ten składa się z 245 obiektów. Na mapach gwiezdnych w wielu wypadkach katalog ten został zastąpiony przez Katalog Collindera.

    Kosmiczne Obserwatorium Herschela (ang. Herschel Space Observatory), w skrócie nazywane Herschel – teleskop Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczony do prowadzenia obserwacji astronomicznych w zakresie dalekiej podczerwieni i fal submilimetrowych. Obserwatorium zostało wyniesione 14 maja 2009, wspólnie z satelitą Planck, na orbitę wokół punktu L2 układu Ziemia – Słońce, znajdującego się w odległości około 1,5 mln km od Ziemi. Obserwacje astronomiczne były prowadzone do 29 kwietnia 2013. Łączność z satelitą została zakończona 17 czerwca 2013.

    Kosmiczne Obserwatorium Herschela (ang. Herschel Space Observatory), w skrócie nazywane Herschel – teleskop Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczony do prowadzenia obserwacji astronomicznych w zakresie dalekiej podczerwieni i fal submilimetrowych. Obserwatorium zostało wyniesione 14 maja 2009, wspólnie z satelitą Planck, na orbitę wokół punktu L2 układu Ziemia – Słońce, znajdującego się w odległości około 1,5 mln km od Ziemi. Obserwacje astronomiczne były prowadzone do 29 kwietnia 2013. Łączność z satelitą została zakończona 17 czerwca 2013.

    Dodano: 12.01.2011. 13:19  


    Najnowsze