• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Początek września dobrym czasem do obserwacji Merkurego

    02.09.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pierwsza połowa września to bardzo dobry czas do obserwacji Merkurego - informuje dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. Merkury to najbliższa Słońcu planeta. Na niebie nie oddala się ona od Słońca na więcej niż 28 stopni, a przez to warunki do jej obserwacji są zawsze trudne. Podobno Merkurego nie dojrzał nigdy sam Mikołaj Kopernik, choć jest to raczej legenda niż fakt historyczny.

    Tymczasem najbliższe dni będą sprzyjały obserwacji Merkurego. Początek września to czas kiedy mając dobre warunki, nie powinniśmy mieć problemów z dojrzeniem najbliższej Słońcu planety. Wszystko to za sprawą maksymalnej elongacji zachodniej (czyli maksymalnej odległością kątowej od Słońca), która wypada 3 września o godzinie 8 naszego czasu. Konfiguracja geometryczna jest na tyle dobra, że lepszych warunków do porannej obserwacji Merkurego w roku 2011 już nie będzie.

    Merkurego widać około godziny przed wschodem Słońca niespełna 10 stopni nad wschodnim horyzontem. Jego blask sięga -0.4 wielkości gwiazdowej - świeci więc on trochę jaśniej niż najjaśniejsze gwiazdy na niebie, takie jak Wega, Arktur czy Capella.

    Dobre warunki do obserwacji wystąpią w ciągu pierwszych dwóch tygodni września, najlepsze w okolicach 5 września. Potem zaczną się one pogarszać. Pod sam koniec miesiąca obserwacje Merkurego staną się niemożliwe.

    PAP - Nauka w Polsce

    aol/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońcu planeta Układu Słonecznego. Jako planeta wewnętrzna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze bardzo blisko Słońca, dlatego jest trudna do obserwacji. Mimo to należy do planet widocznych gołym okiem i była znana już w starożytności. Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca. Wulkanoidy – hipotetyczne planetoidy, które obiegają Słońce po orbitach wewnątrz trajektorii Merkurego. Nazwa pochodzi od hipotetycznej planety Wulkan, której istnieniem próbowano wyjaśnić zaburzenia w ruchu orbitalnym Merkurego. Później udało się wyjaśnić te zakłócenia w ramach ogólnej teorii względności, natomiast istnienie planety w tym regionie zostało całkowicie wykluczone. Merkuralia (Mercuralia, Święto Merkurego) – rzymskie święto ku czci boga Merkurego (Mercurius) obchodzone 15 maja (w Idy majowe).

    Przejście Merkurego na tle tarczy Słońca, tranzyt Merkurego – zjawisko astronomiczne zachodzące wtedy, kiedy planeta Merkury znajduje się między Ziemią i Słońcem i jest widoczna na tle tarczy słonecznej. Tranzyty Merkurego są znacznie częstsze niż tranzyty Wenus – zdarzają się 13-14 razy na wiek. Mogą mieć miejsce w maju (w odstępach 7, 13 lub 33 lat) lub listopadzie (w odstępach 13 lub 33 lat). W maju Merkury jest bliski swojego aphelium i ma rozmiar kątowy 12". W listopadzie jest bliski peryhelium, a jego rozmiar kątowy to 10". Ostatnie trzy tranzyty nastąpiły w latach 1999, 2003 i 2006, następny nastąpi w 2016. Wulkan – hipotetyczna planeta bądź planetoida, która miała krążyć bliżej Słońca niż Merkury. Jego istnienie zasugerował francuski matematyk i astronom Urbain Le Verrier w ogłoszonej w 1859 r. pracy na temat ruchu peryhelium Merkurego, którego zaburzeń nie dało się wytłumaczyć na gruncie mechaniki klasycznej. Zakładana orbita Wulkana miała znajdować się nie bliżej Słońca niż 0,03 j.a., gdyż poniżej tej granicy orbita byłaby zbyt niestabilna i doprowadziłaby do nieuchronnego zderzenia ze Słońcem. Dokładne obserwacje tych rejonów Układu Słonecznego wykluczyły jednak istnienie planety lub nawet planetoidy tak blisko Słońca, gdyż przy obecnym stanie wiedzy dawno bylibyśmy w stanie je zauważyć (albo są tak małe, że podpadają do kategorii pyłu kosmicznego). Ostatecznie zaburzenia ruchu Merkurego udało się wytłumaczyć oddziaływaniem grawitacyjnym Słońca na podstawie ogłoszonej w 1915 r. ogólnej teorii względności. Do dziś jednak nazwa Wulkan pozostaje nieużywana w oficjalnej nomenklaturze astronomicznej "na wszelki wypadek".

    Urbain Jean Joseph Le Verrier [ur. 11 marca 1811 w Saint-Lô w Normandii (Francja)] - zm. 23 września 1877) – francuski matematyk i astronom.
    W 1833 r. ukończył Politechnikę w Paryżu, po czym w latach 1837-1846 wykładał w niej astronomię. W pamiętnym 1846 r. został kierownikiem specjalnie dla niego utworzonej katedry mechaniki nieba w Uniwersytecie Paryskim, a w 1849 r. - kierownikiem katedry astronomii. Od 1846 roku był profesorem uniwersytetu w Paryżu. W latach 1854-70 oraz 1873-77 był dyrektorem obserwatorium w Paryżu. W 1846 roku na podstawie analizy perturbacji orbity Urana przewidział istnienie Neptuna, a następnie obliczył parametry orbity tej nieznanej wówczas planety. Swoje prace przedstawił niezależnie od angielskiego astronoma J. C. Adamsa. W tym samym roku niemiecki astronom Johann Galle na podstawie obliczeń Urbaina Le Verriera w ciągu godziny odnalazł Neptuna. W 1848 roku za to odkrycie zarówno Adamsowi, jak i Le Verrierowi, przyznano Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego. Samodzielnie ten medal otrzymał dopiero w roku 1868 oraz ponownie w 1876. Innym ważnym dokonaniem Urbaina Le Verriera było odkrycie w 1859 roku ruchu peryhelium Merkurego. Przyczyny tego ruchu nie była w stanie wyjaśnić ówcześnie obowiązująca mechanika newtonowska. W związku z tym postulował istnienie Wulkana, planety obiegającej Słońce wewnątrz orbity Merkurego. Taka planeta nie istnieje, a ruch peryhelium Merkurego wytłumaczyła dopiero ogólna teoria względności Alberta Einsteina. Mariner 10 (pol. „Żeglarz 10”) – ostatnia bezzałogowa sonda kosmiczna z programu Mariner wystrzelona 3 listopada 1973 roku przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Została wysłana około 2 lata po tym jak Mariner 9 dotarł do Marsa. Głównym celem misji były badania atmosfery (jeśli taka istnieje), powierzchni oraz charakterystyki fizycznej Merkurego. Cel poboczny to wykonanie podobnych badań podczas przelotu w pobliżu Wenus. To pierwszy pojazd zbudowany przez człowieka, który dotarł do Merkurego. Kolejny – sonda MESSENGER – zbliżył się do planety dopiero po 33 latach od misji Marinera 10.

    HD 130322 b – planeta o masie zbliżonej do masy Jowisza. Okrąża swoją gwiazdę w odległości 1/4 odległości Merkurego od Słońca, więc jest gorącym Jowiszem. Została odkryta w 2000 roku. Dziennik obserwacji - dokument bojowy wyników obserwacji pola walki. Dziennik obserwacji prowadzi się zwykle na punktach (posterunkach) obserwacyjnych. Zapisuje się w nim: datę, godzinę, miejsce i wyniki obserwacji oraz komu, kiedy i w jaki sposób zameldowano o wynikach obserwacji.

    Rzeźbiarz (łac. Sculptor, dop. Sculptoris, skrót Scl) – słabo widoczny gwiazdozbiór nieba południowego, w całości widoczny na południe od równoleżnika 51°N, wprowadzony w 1752 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego Nicolasa Louisa de Lacaille′a. Jest to 36. co do wielkości gwiazdozbiór na niebie. Teoretycznie pozostaje w zasięgu obserwatorów z Polski, w praktyce żadna jego gwiazda nie wschodzi wyżej niż kilkanaście stopni nad horyzont. Najlepszy czas do obserwacji to początek października, wówczas góruje o północy czasu polskiego. W północnej części gwiazdozbioru, w pobliżu gwiazdy α Sculptoris, znajduje się południowy biegun Galaktyki, jeden z dwóch punktów, w których oś obrotu naszej Galaktyki przecina sferę niebieską (jego współrzędne α2000 = 0h 51,4m; δ = −27,13°).

    BepiColombo – planowana wspólna sonda kosmiczna ESA i JAXA (jest to pierwsza wspólna misja tych agencji kosmicznych) do badania Merkurego.

    Zagubione planetoidy – planetoidy, które zostały odkryte w wyniku obserwacji astronomicznych, jednakże z różnych powodów nie można ich odnaleźć ponownie, by móc takie obserwacje powtórzyć. Są to obiekty, które naukowcy stracili z oczu na zawsze bądź na jakiś czas. HJD – Słoneczny Dzień Juliański (Heliocentric Julian Day); jednostka czasu używana w astronomii. Układ odniesienia przeniesiony z Ziemi na Słońce. Pozwala na uniknięcie błędów związanych z postępowym ruchem Ziemi, a co za tymi idzie, ze zmianami położenia układu odniesienia. Podczas obserwacji astronomicznych, do momentu pomiaru wykonanego w dniach juliańskich (JD) należy dodać odpowiednią poprawkę heliocentryczną. Poprawka ta jest uzależniona od daty obserwacji i współrzędnych obserwowanego obiektu.

    Ganimedes (Jowisz III) – największy księżyc Jowisza, należący do grupy księżyców galileuszowych. Jest równocześnie największym znanym księżycem w Układzie Słonecznym, większym od Merkurego. SLAR (ang. Side Looking Airborne Radar) – Pokładowy Radar Obserwacji Bocznej – można również spotkać inne spolszczenia: lotniczy radar skanujący, radar obserwacji bocznej, radar bocznego wybierania.

    Program Mariner (pol. Żeglarz) – program misji amerykańskich sond kosmicznych przeznaczonych do prowadzenia badań Merkurego, Wenus i Marsa.

    Dodano: 02.09.2011. 00:04  


    Najnowsze