• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy pomogli w opublikowaniu przeglądu nieba w podczerwieni

    01.04.2010. 12:44
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Międzynarodowy zespół naukowców analizujący dane z japońskiego satelity AKARI opublikował 31 marca przegląd całego nieba w podczerwieni. W analizie danych udział brali polscy naukowcy, którzy opracowali nową metodę odróżniania rodzajów obiektów astronomicznych w podczerwieni.

    Podczerwień to zakres fal dłuższych niż światło widzialne, a krótszych niż fale radiowe. Wiele obiektów we Wszechświecie można zobaczyć tylko w tym zakresie długości fali, m.in. miejsca narodzin gwiazd, bardzo odległe galaktyki, czy obiekty chłodne, takie jak planety pozasłoneczne.

    Obserwacje w podczerwieni są jednak utrudnione, gdyż większość promieniowania w tym zakresie pochłania ziemska atmosfera. Dlatego stosuje się obserwatoria wynoszone w kosmos. Pierwszym satelitą obserwującym w podczerwieni był IRAS wystrzelony w 1983 r. W roku 2006 wysłano japońskiego satelitę AKARI, którego zadaniem jest sporządzenie mapy całego nieba w zakresie podczerwonym. W ramach tej misji z Japonią współpracuje Europejska Agencja Kosmiczna ESA.

    Satelita AKARI zaobserwował setki tysięcy obiektów i tutaj pojawia się problem - jak odróżnić które z obiektów znajdują się w naszej Galaktyce - Drodze Mlecznej, a które to inne odległe galaktyki. Niestety identyfikacja obiektów poprzez szukanie ich odpowiedników w zakresie widzialnym nie zawsze jest możliwa, gdyż wiele z podczerwonych źródeł nie ma optycznych odpowiedników, albo nie ma pewności co do ustalenia który obiekt z zakresu widzialnego odpowiada podczerwonemu.

    Naukowcy postanowili więc opracować nową metodę klasyfikacji danych, używającą wyłącznie "kolorów" z zakresu podczerwonego. Jako "kolor" rozumiemy tutaj różnicę w jasnościach obiektu na dwóch różnych zakresach długości fali. Kolor daje nam informację o tym czy dany obiekt promieniuje bardziej w falach dłuższych czy krótszych.

    W świetle widzialnym zwykłe gwiazdy są zwykle bardziej "niebieskie" niż galaktyki, nie było jednak pewności, czy podobna zależność będzie występować w dalekiej podczerwieni. Zespołowi z udziałem polskich naukowców udało się z sukcesem opracować dla zakresu podczerwonego taką właśnie metodę odróżniania gwiazd od galaktyk.

    Autorami nowej metody analizy danych są Agnieszka Pollo (adiunkt w Instytucie Problemów Jądrowych w Warszawie i Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie), Piotr Rybka (student Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie) i Tsutomu T. Takeuchi (Nagoya University, Nagoya, Japan). Artykuł opisujący uzyskane przez zespół wyniki ukaże się w kwietniowym numerze czasopisma naukowego "Astronomy & Astrophysics" poświęconym wynikom misji AKARI.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    AKARI (jap. あかり światło) – japoński satelita naukowy z teleskopem kosmicznym do obserwacji promieniowania podczerwonego skonstruowany przez Japońską Agencję Kosmiczną przy współpracy z instytutami z Korei Południowej i Europy. Satelita został wyniesiony w kosmos 21 lutego 2006 za pośrednictwem rakiety M-V. Poruszał się po ziemskiej orbicie heliosynchronicznej, a jego celem było zeskanowanie całego nieba w bliskiej, średniej i dalekiej podczerwieni. Astronomia podczerwona - dział współczesnej astronomii poświęcony badaniu promieniowania elektromagnetycznego ciał niebieskich w zakresie fal o długości od ok. 1 μm do ok. 1000 μm (1 mm).
    Przełomowe znaczenie dla astronomii podczerwonej miało umieszczenie w 1983 r. poza atmosferą pierwszego satelity do badań w podczerwieni IRAS. Kosmiczne Obserwatorium Herschela (ang. Herschel Space Observatory), w skrócie nazywane Herschel – teleskop Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczony do prowadzenia obserwacji astronomicznych w zakresie dalekiej podczerwieni i fal submilimetrowych. Obserwatorium zostało wyniesione 14 maja 2009, wspólnie z satelitą Planck, na orbitę wokół punktu L2 układu Ziemia – Słońce, znajdującego się w odległości około 1,5 mln km od Ziemi. Obserwacje astronomiczne były prowadzone do 29 kwietnia 2013. Łączność z satelitą została zakończona 17 czerwca 2013.

    Satelita rozpoznawczy – sztuczny satelita, którego zadaniem jest obserwowanie obiektów na Ziemi oraz przechwytywanie sygnałów z Ziemi, w celach wojskowych lub wywiadowczych. Często obserwacja ta polega na wykonywaniu fotografii o dużej rozdzielczości (do poniżej 1 m), która pozwala na przykład śledzić przemieszczenia wojsk przeciwnika lub uzyskiwać informacje o potencjalnych celach na jego terytorium. Są też satelity zdolne zdobywać informacje przez chmury lub w nocy, wykonując zdjęcia w podczerwieni lub używając radaru. Promiennik – techniczne źródło promieniowania wysyłające zazwyczaj promieniowanie podczerwone (promiennik podczerwieni) lub promieniowanie nadfioletowe (promiennik nadfioletu). Wytwarzaniu pożądanego promieniowania towarzyszy również emisja światła widzialnego. W przypadku promiennika emitującego podczerwień jest to zwykle światło czerwone, a w przypadku ultrafioletu – niebieskie.

    (3728) IRAS (1983 QF) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,32 lat w średniej odległości 2,65 j.a. Została odkryta 23 sierpnia 1983 roku przez satelitę IRAS. Nazwa planetoidy pochodzi od satelity IRAS (Infrared Astronomical Satellite), który dzięki badaniom w podczerwieni odkrył wiele zjawisk astronomicznych. Ekstynkcja międzygwiazdowa – suma procesów pochłaniania i rozpraszania światła w przestrzeni międzygwiazdowej przez znajdującą się tam materię (pył i gaz). Ekstynkcję w widmie ciągłym powoduje wyłącznie materia pyłowa. W związku z tym widzimy ciała niebieskie mniej jasnymi i bardziej czerwonymi niż są w rzeczywistości, (synonim ekstynkcji – poczerwienienie). Wynika to z faktu, że ekstynkcja maleje ze wzrostem długości fali światła. Dlatego gołym okiem nie jesteśmy w stanie obserwować centrum naszej Galaktyki, mimo że można je badać w innych zakresach widma, np. w zakresie mikrofal. Obecność ziaren pyłu w obłokach międzygwiazdowych odgrywa kluczową rolę w procesach formowania gwiazd.

    Termografia to proces obrazowania w paśmie średniej podczerwieni (długości fali od ok. 0,9 do 14 μm). Pozwala on na rejestrację promieniowania cieplnego emitowanego przez ciała fizyczne w przedziale temperatur spotykanych w warunkach codziennych, bez konieczności oświetlania ich zewnętrznym źródłem światła; oraz, dodatkowo, na dokładny pomiar temperatury tych obiektów. Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych. W odróżnieniu od teleskopu optycznego, który pozwala na badanie wyłącznie światła docierającego do Ziemi, radioteleskop umożliwia odbiór szerszego zakresu sygnałów. Wiele obiektów astronomicznych przesłania pył, który jednak nie pochłania fal radiowych. Jednocześnie radioteleskopy mogą być łączone w większe układy, dzięki czemu ich czułość i rozdzielczość kątowa wzrasta.

    Dodano: 01.04.2010. 12:44  


    Najnowsze