• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy miłośnicy astronomii będą obserwować tranzyt planety XO-3b

    03.02.2010. 10:29
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Polscy miłośnicy astronomii przyłączyli się do europejskiej kampanii, organizowanej przez włoskie obserwatorium Merate - 13 lutego mają zarejestrować tranzyt odkrytej niecałe 3 lata temu supermasywnej planety pozasłonecznej XO-3b.

    Jest to jedna z pilotażowych akcji przed startem projektu angażującego miłośników astronomii w obserwacje związane z alertami satelity GAIA, czyli przygotowywanej na 2012 rok astrometrycznej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej.

    Obserwacje w Polsce zorganizował program EU-HOU oraz grupa astro-amatorów związanych z forum dyskusyjnym astro-forum.org. Dane zebrane podczas obserwacji przeprowadzonych w Polsce 13 lutego zostaną włączone do kampanii międzynarodowej.

    Procedury i techniki amatorskiej rejestracji zjawiska oraz procedury opracowywania danych fotometrycznych zostały zebrane pod adresem: http://www.astroamator.info/tranzyt_XO-3b.html - na specjalnej stronie, przygotowanej przez miłośników astronomii, którzy mają już na swoim koncie doświadczenia w rejestracji zaćmień w pozasłonecznych układach planetarnych.

    Jak przekonuje Marcin Wardak, redaktor serwisu astropolis.pl., do obserwacji nie jest potrzebny bardzo zaawansowany teleskop. "Wystarczy instrument z tzw. półki ekonomicznej, choć konieczna jest możliwość podłączenia kamery CCD lub odpowiedniego aparatu cyfrowego" - zapewnia.

    W kampanii mogą wziąć udział także szkolne kółka astronomiczne dysponujące własnymi teleskopami. "Obserwacja tranzytów to jedna z najskuteczniejszych obecnie metod wykrywania planet pozasłonecznych. Trudno o lepszą ilustrację do lekcji o układach planetarnych niż samodzielne obserwacje planety przysłaniającej swoją macierzystą, gwiazdę" - dodaje dr hab. Lech Mankiewicz, dyrektor Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i jeden z koordynatorów programu EU-HOU w Polsce.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    SuperWASP (Wide Angle Search for Planets) – międzynarodowy program badawczy mający na celu wyszukiwanie planet pozasłonecznych. W 2006 roku ogłoszono odkrycie pierwszej planety, która nosi nazwę WASP-1 b. Obecnie (7 lipca 2013) w Encyklopedii pozasłonecznych układów planetarnych wymienione są 72 planety odkryte w ramach tego programu, 3 z nich zostały niezależnie odkryte w ramach Projektu HATNet. Astronomia optyczna jest działem astronomii obserwacyjnej badającym promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie światła widzialnego oraz pobliskich zakresów widma elektromagnetycznegopodczerwieni i ultrafioletu, docierające od ciał niebieskich. Obecnie obiektami badań astronomii optycznej są planety Układu Słonecznego, księżyce, planetoidy, gwiazdy, gromady gwiazd, mgławice i całe Galaktyki. Współczesne teleskopy nie są jeszcze w stanie obserwować (poza nielicznymi wyjątkami) planet pozasłonecznych, planowane są jednak urządzenia oraz misje kosmiczne, mające na celu takie badania (E-ELT, Terrestrial Planet Finder). Astronomia optyczna posługuje się kilkoma zasadniczymi metodami obserwacji: PlanetQuest – projekt w fazie zamkniętych testów α; ma na celu poszukiwanie planet pozasłonecznych na podstawie obserwacji z obserwatoriów optycznych.

    Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) — planowany teleskop kosmiczny agencji NASA, zaprojektowany w celu wyszukiwania planet pozasłonecznych metodą tranzytu. Należy do Programu Explorer, jest następcą teleskopu Kepler. Projekt realizowany przez Massachusetts Institute of Technology przy wsparciu finansowym od Google. TESS jest jednym z projektów, obok NICER, wyselekcjonowanych spośród 22 propozycji projektowych zgłoszonych do realizacji w 2011 roku. Realizacja projektu została ustalona na rok 2017. Metody poszukiwania planet pozasłonecznych: Planety pozasłoneczne są bardzo trudne do bezpośredniego zaobserwowania, ponieważ zwykle ich blask ginie w świetle gwiazdy macierzystej. Dlatego do wykrywania takich planet korzysta się z pośrednich metod. Poniżej przedstawiono metody, które do tej pory okazały się skuteczne, oraz niektóre metody będące w fazie projektów.

    Krzysztof Goździewski – polski astronom (ur. w 1963 roku w Przasnyszu). Od 1997 roku pracuje w Katedrze Astronomii i Astrofizyki, Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Interesuje się mechaniką nieba, układami planetarnymi, astrofizyką obserwacyjną oraz metodami numerycznymi, obliczeniami w środowiskach wieloprocesorowych, systemem operacyjnym Unix. Opracował metodę GAMP (Genetic Algorithm with MEGNO Penalty), wykorzystującą więzy stabilności w modelowaniu obserwacji wielokrotnych układów planetarnych (np. w odniesieniu do prędkości radialnych, astrometrycznych, chronometrażowych). Brał udział w odkryciach planet pozasłonecznych: HD 160691 e, HD 102272 b, 14 Herculis c oraz weryfikacji systemów planetarnych HD 82943, HD 128311, HD 37124, HD 191760, HR 8799, HU Aquarii, nu Octantis. Biblioteka Uranii – seria wydawnicza wydawana przez Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) w Krakowie od 1990 roku, związana z czasopismem Urania - Postępy Astronomii. Najnowszą z pozycji (nr 31) wydało Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA). Seria obejmuje książki dotyczące astronomii. W szczególności przez kilkanaście lat w jej ramach był wydawany bardzo szczegółowy kalendarz astronomiczny zawierający efemerydy dla planet i różnych innych ciał niebieskich.

    Projekt Hungarian Automated Telescope Network (HATNet) – międzynarodowy program badawczy mający na celu wykrywanie i badanie planet pozasłonecznych metodą obserwacji tranzytów oraz badania jasnych gwiazd zmiennych. Program wykorzystuje sześć w pełni automatycznych teleskopów. Sieć rozpoczęła pracę w 2003 roku, projekt stworzyli jeszcze w 1999 r. węgierscy astronomowie z inicjatywy Bohdana Paczyńskiego; obecnie zarządza nim Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics. Egzoksiężyc – naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Dotychczas (2012) nie odkryto jeszcze egzoksiężyców, ale, biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół niektórych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna).

    Ogólnopolskie Młodzieżowe Seminarium Astronomiczne (OMSA) – finał wojewódzkich konkursów wyłaniający najlepszy referat z zakresu astronomii i astronautyki. Odbywa się on w Grudziądzu. Konkurs skierowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej zainteresowanej astronomią lub astronautyką. W czasie seminarium uczestnicy mają możliwość przedstawienia swojej pracy profesjonalnemu jury oraz rówieśnikom biorącym w nim udział. Patronat nad konkursem sprawuje Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii oraz Polskie Towarzystwo Astronomiczne

    Kepler – teleskop kosmiczny agencji NASA poszukujący ziemiopodobnych planet pozasłonecznych. Został umieszczony na orbicie wokółsłonecznej 7 marca 2009 roku, w ramach 10. misji programu Discovery. Ma aperturę 0,95 m, ważył 1052,4 kilogramów w momencie startu i jest wyposażony w największą matrycę CCD do tej pory wyniesioną w kosmos, posiadającą 95 megapikseli. Po przedłużeniu misji (planowanej wstępnie na 3,5 roku), jego obserwacje potrwać miały co najmniej do roku 2016, ale po awariach w roku 2013 uznano, że musi on zakończyć misję bez osiągnięcia swojego celu.

    Egzoksiężyc – naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Dotychczas (grudzień 2013) odkryto prawdopodobnie jeden egzoksiężyc dzięki metodzie soczewkowania grawitacyjnego, oznaczony jako MOA-2011-BLG-262, ale, biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół wielu innych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna). Terrestrial Planet Finder – anulowany projekt urządzenia zdolnego do wykrywania planet pozasłonecznych wielkością zbliżonych do Ziemi.

    Wieża Braniborska w Zielonej Górze – zabytkowa wieża widokowa, a obecnie budynek Instytutu Astronomii im. Jana Keplera (dawniej Centrum Astronomii im. Jana Keplera lub Zielonogórskie Centrum Astronomii) wchodzący w skład Uniwersytetu Zielonogórskiego. Mieszczą się w niej także Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz Zielonogórski Oddział Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Wybudowana w latach 1859/1860 początkowo była restauracją-winiarnią z wieżą widokową. Mocno zaniedbana, została w 1988 roku gruntownie odrestaurowana. W 2005 roku przebudowano szczyt wieży, zwieńczając ją obrotową kopułą, pod którą umieszczono teleskop. Eddington - początkowo planowana na 2008 rok, następnie porzucona, misja Europejskiej Agencji Kosmicznej, której celem miało być poszukiwanie planet pozasłonecznych. Główny instrument Eddingtona miał stanowić bardzo czuły fotometr, który rejestrowałby minimalne zmiany jasności gwiazd, wywołane tranzytem planet na tle ich tarczy. Urządzenie planowano wysłać w przestrzeń kosmiczną przy pomocy rakiety Sojuz i umieścić w odległości 1,5 miliona kilometrów od Ziemi (punkt libracyjny - L2). Nazwa sondy pochodzi od nazwiska brytyjskiego astrofizyka Arthura Eddingtona.

    SOPHIE (Spectrographe pour l’Observation des Phénomènes des Intérieurs stellaires et des Exoplanètes) – wysokiej rozdzielczości spektrograf znajdujący się przy teleskopie zwierciadlanym o średnicy 1,93 m we francuskim obserwatorium astronomicznym Observatoire de Haute-Provence. Działa od października 2006. Spektrograf używany jest do pomiarów astrosejsmologicznych i wykrywania planet pozasłonecznych przy użyciu metody prędkości radialnej (spektroskopii dopplerowskiej). Kepler-16b – planeta pozasłoneczna odkryta w 2011 roku, pierwsza potwierdzona planeta obiegająca gwiazdę podwójną. Planeta znajduje się w odległości 200 lat świetlnych od Ziemi. Gwiazdy tego układu okrążają się wzajemnie w ciągu 41 dni, a planeta okrąża ich wspólny środek ciężkości co prawie 229 dni. Planeta została odkryta metodą tranzytową.

    Dodano: 03.02.2010. 10:29  


    Najnowsze