• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy naukowcy uczestniczą w eksperymencie kosmicznym MATROSHKA

    07.04.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wskazania dawkomierzy promieniowania kosmicznego noszonych przez astronautów na orbicie Ziemi zawyżają rzeczywiste narażenie na to promieniowanie - wynika z eksperymentu MATROSHKA, w którym uczestniczą naukowcy z Instytutu Fizyki Jądrowej (IFJ) PAN w Krakowie. Jak powiedział dr Paweł Bilski z IFJ 5 kwietnia w Krakowie, podczas konferencji "Promieniowanie i człowiek w kosmosie", eksperyment wykazał, że w przypadku ekspozycji astronautów na promieniowanie na zewnątrz pojazdu kosmicznego wskazania zawyżane są ponad dwukrotnie. "Jest to bodaj najciekawsza i najważniejsza informacja uzyskana jak dotąd w tym eksperymencie" - ocenił naukowiec.

    Eksperyment MATROSHKA, zorganizowany przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), jest największą inicjatywą badawczą w dziedzinie dozymetrii kosmicznej. Stanowi on część europejskiego projektu badawczego HAMLET, który zajmuje się badaniem narażenia na promieniowanie kosmiczne astronautów pracujących na orbicie Ziemi.

    Eksperyment, trwający na orbicie od początku 2004 roku, polega na ekspozycji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) modelu ciała ludzkiego (tzw. fantomu), wyposażonego w ponad 5 tysięcy miniaturowych czujników promieniowania - detektorów termoluminescencyjnych. Większość tych detektorów została skonstruowana w krakowskim IFJ PAN.

    Głównym celem jest określenie rzeczywistego narażenia na promieniowanie kosmiczne astronautów pracujących na orbicie Ziemi. Aby to osiągnąć, konieczne jest wyznaczenie rozkładu przestrzennego dawki promieniowania wewnątrz ciała człowieka, a następnie dawki pochłoniętej w poszczególnych narządach i tkankach, a wreszcie wyznaczenie tzw. dawki efektywnej (wielkości dozymetrycznej uwzględniającej wrażliwość różnych narządów na promieniowanie).

    Jak wyjaśnił dr Bilski promieniowanie kosmiczne, czyli mieszanina cząstek płynących ze Słońca i spoza Układu Słonecznego, uznawane jest za główny czynnik mogący w ograniczyć w przyszłości loty międzyplanetarne.

    "Promieniowanie kosmiczne ma bardzo skomplikowany charakter i brak jest jeszcze pełnej i pewnej wiedzy na temat jego wpływu na zdrowie astronautów. W perspektywie stałej obecności człowieka w przestrzeni kosmicznej i lotów międzyplanetarnych niezbędne jest pogłębienie wiedzy na ten temat" - zauważył naukowiec.

    Fantom został wyniesiony na orbitę w styczniu 2004 i od tej pory zrealizowane zostały cztery cykle pomiarowe.

    Pierwszy cykl pomiarowy trwał półtora roku i w jego trakcie fantom znajdował się na zewnątrz stacji ISS, w otwartej przestrzeni kosmicznej. Kolejne trzy cykle, trwające od roku do półtora, realizowane były we wnętrzu stacji kosmicznej. Po każdym cyklu detektory termoluminescencyjne były demontowane z fantomu przez astronautów i przesyłane na Ziemię, a potem w IBJ PAN były poddawane badaniu.

    Pomysłodawcą i koordynatorem projektu jest dr Gunter Reitz z ośrodka badań kosmicznych DLR w Kolonii. W Instytucie Fizyki Jądrowej PAN za projekt odpowiada dr Paweł Bilski. RGR

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Promieniowanie kosmiczne – promieniowanie złożone, zarówno korpuskularne jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej. Korpuskularna część promieniowania składa się głównie z protonów (90% cząstek), cząstek alfa (9%), elektronów (ok 1%) i nielicznych cięższych jąder. Promieniowanie docierające bezpośrednio z przestrzeni kosmicznej nazywamy promieniowaniem kosmicznym pierwotnym. Cząstki docierające do Ziemi w wyniku reakcji promieniowania kosmicznego pierwotnego z jądrami atomów gazów atmosferycznych, to promieniowanie wtórne.

    Promieniowanie kosmiczne – promieniowanie złożone, zarówno korpuskularne jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej. Korpuskularna część promieniowania składa się głównie z protonów (90% cząstek), cząstek alfa (9%), elektronów (ok 1%) i nielicznych cięższych jąder. Promieniowanie docierające bezpośrednio z przestrzeni kosmicznej nazywamy promieniowaniem kosmicznym pierwotnym. Cząstki docierające do Ziemi w wyniku reakcji promieniowania kosmicznego pierwotnego z jądrami atomów gazów atmosferycznych, to promieniowanie wtórne.

    Promieniowanie kosmiczne – promieniowanie złożone, zarówno korpuskularne jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej. Korpuskularna część promieniowania składa się głównie z protonów (90% cząstek), cząstek alfa (9%), elektronów (ok 1%) i nielicznych cięższych jąder. Promieniowanie docierające bezpośrednio z przestrzeni kosmicznej nazywamy promieniowaniem kosmicznym pierwotnym. Cząstki docierające do Ziemi w wyniku reakcji promieniowania kosmicznego pierwotnego z jądrami atomów gazów atmosferycznych, to promieniowanie wtórne.

    Izokosma – linia na mapie łącząca punkty o tym samym natężeniu promieniowania kosmicznego, czyli promieniowania złożonego, zarówno korpuskularnego jak i elektromagnetycznego, docierającego do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej.

    Alpha Magnetic Spectrometer (AMS), Magnetyczny Spektrometr Alfa – moduł-eksperyment z dziedziny fizyki cząstek, który został umieszczony na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i którego celem jest dokładny pomiar strumienia naładowanych promieni kosmicznych na niskiej orbicie wokółziemskiej. Eksperyment pozwoli na badanie formowania się Wszechświata, a także na poszukiwanie dowodu istnienia cząstek dziwnych, ciemnej materii oraz swobodnej antymaterii we Wszechświecie. Odkrycie choćby pojedynczych przypadków jąder antyhelu w promieniowaniu kosmicznym dostarczyłoby silnych dowodów na istnienie symetrii między materią i antymaterią.

    Obserwatorium Pierre Auger – sieć detektorów przeznaczonych do rejestrowania wysokoenergetycznch cząstek promieniowania kosmicznego.

    Poniżej znajduje się chronologiczna lista załogowych lotów kosmicznych do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Pogrubioną czcionką wyróżnione zostały nazwiska członków stałych załóg ISS. Całkowity „czas dokowania” odnosi się do danego statku kosmicznego i nie jest zawsze zgodny z czasem pobytu poszczególnych astronautów.

    Dodano: 07.04.2011. 00:19  


    Najnowsze