• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polski astronom amator łowcą supernowych

    20.10.2010. 07:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polski miłośnik astronomii odkrył swoje kolejne supernowe, poinformował portal Astronomia.pl. Grzegorz Duszanowicz zaobserwował niedawno jako pierwszy dwie supernowe, co zwiększyło łączną liczbę jego odkryć do 10 takich obiektów. Najnowsze upolowane przez Polaka eksplozje supernowych wydarzyły się we wrześniu br. Oba wybuchy miały miejsce w galaktykach innych niż nasza. Do jednej z nich znana jest odległość - galaktyka UGC 4543 znajduje się około 26 megaparseków od Ziemi, czyli około 85 milionów lat świetlnych.

    "Szukanie gwiazd supernowych stało się moją pasją. Dlaczego ich szukam? Przyjemny, ciekawy, a zarazem pożyteczny dla nauki, amatorski wkład w poznawanie Wszechświata, dodatkowo dostarczający nadmiaru wrażeń, czyni to bezprecedensowe zajęcie fascynującym" - tak Duszanowicz wyjaśnia powody swojego polowania na supernowe.

    Do obserwacji Duszanowicz używa teleskopu o średnicy 32 cm z zamontowaną kamerą CCD. Swoje obserwacje prowadzi w miejscowości Akersberga koło Sztokholmu, mieszka bowiem od 22 lat w Szwecji. W 2003 r. wybudował własne niewielkie obserwatorium astronomiczne, a rok później rozpoczął projekt poszukiwania supernowych.

    Pierwszą swoją supernową Duszanowicz odkrył 5 października 2006 r. Potem przyszły kolejne odkrycia i właściwie co roku polski łowca supernowych upolował jakąś gwiezdną eksplozję. Jedynie rok 2009 był wyjątkiem, gdyż nastąpiły problemy techniczne ze sprzętem z powodu uderzenia pioruna.

    Lista odkryć Polaka obejmuje następujące obiekty: SN 2006iv w galaktyce UGC 6774 (5.10.2006 r.), SN 2006lv w galaktyce UGC 6517 (28.10.2006 r.), SN 2006su w galaktyce IC 3772 (18.12.2006 r.), SN 2007ar w galaktyce MCG +10-19-62 (12.03.2007 r.), SN 2007sv w galaktyce UGC 5979 (20.12.2007 r.), SN 2008bl w galaktyce UGC 9317 (25.03.2008 r.), SN 2008gf w galaktyce UGC 5201 (9.10.2008 r.), SN 2008gj w galaktyce NGC 7321 (19.10.2008 r., niezależne odkrył ją projekt LOSS - Lick Observatory Supernowa Search), SN 2010 bq w galaktyce UGC 10547 (14.04.2010 r., niezależnie odkryli ją Briggs, Newton i Puckett), SN 2010hr w galaktyce MCG +07-13-6 (8.09.2010 r.) oraz SN 2010io w galaktyce UGC 4543 (30.09.2010 r.).

    Duszanowicz wypatrzył też jeszcze jeden obiekt, o którym początkowo sądzono, że to supernowa. Okazało się jednak, że SN 2007sv to nie wybuch supernowej, a rozbłysk gwiazdy jasnej niebieskiej zmiennej LBV (luminous blue variable). Łącznie Polak ma na swoim koncie odkrycie dwóch zmiennych LBV, a także nowej karłowatej.

    Łowca supernowych ujawnił plany budowy kolejnego obserwatorium: "Mam nadzieję, że niebawem wybuduję i wyposażę swoje następne obserwatorium w okolicach Krakowa, skąd będę kontynuował projekt poszukiwań supernowych. Najwyższy czas, by odkrycia supernowych dokonywane były także z ziemi polskiej (niekoniecznie przeze mnie!)".

    Poprzednim polskim odkrywcą supernowych był zawodowy astronom Kondrad Rudnicki, który w latach 60-tych odkrył ich osiem. Z kolei cztery odkrycia z 2004 r. przypisane są polskiemu projektowi OGLE, prowadzonemu przez Uniwersytet Warszawski. CZA

    PAP - Nauka w Polsce

    tot/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Lista supernowych zawierająca wszystkie obiekty zakwalifikowane jako supernowe. Lista jest uzupełniana w kolejności potwierdzonych supernowych zaobserwowanych w danym roku kalendarzowym. Supernowe otrzymują swoje nazwy według zasady SN (supernowa), rok obserwacji, kolejne litery alfabetu zgodnie z kolejnością na liście. Pierwsze 26 supernowych w danym roku otrzymuje nazwy zapisywane z wielkimi literami (A, B, C do Z), następne supernowe zapisywane są już dwiema małymi literami (aa, ab, ac ... az, ba, bb, bc ... bz itd.) Caroline Moore – amerykańska astronomka amatorska. W wieku 14 lat 7 listopada 2008 odkryła supernową SN 2008ha, była wówczas najmłodszą osobą, która kiedykolwiek dokonała takiego odkrycia (dwa lata później jej rekord został pobity przez 10-letnią Kathryn Aurorę Gray, która w 2010 odkryła supernową SN 2010lt). Swojego odkrycia Moore dokonała w prywatnym obserwatorium Puckett Observatory specjalizującym się w poszukiwaniu supernowych. SN 1996cr – nietypowa supernowa odkryta w 2001 przez Franza Bauera za pomocą teleskopu rentgenowskiego Chandra. Znajduje się w galaktyce spiralnej Circinus. Analiza archiwalnych zdjęć z teleskopu AAT sugeruje, że supernowa eksplodowała pomiędzy 28 stycznia 1995, a 15 marca 1996. Od momentu odkrycia ilość promieniowania rentgenowskiego pochodzącego ze źródła tej supernowej stale wzrasta. SN 1996cr to jedna z najjaśniejszych supernowych w paśmie radiowym i rentgenowskim oraz jednocześnie to jedna z pięciu najbliższych supernowych, której niezauważono wkrótce po wybuchu. Wykazuje ona wiele podobieństw do SN 1987A.

    Materia międzygwiazdowa – materia rozproszona w przestrzeni międzygwiazdowej. Jest to materia pierwotna galaktyki, ale w sposób ciągły wzbogacana przez materię traconą przez gwiazdy w wyniku powolnego wypływu bądź eksplozji znacznej części materii gwiazdy (np. jak w przypadku nowej lub gwiazd supernowych). Utrata materii przez gwiazdę jest jednoznaczna ze zwrotem materii do ośrodka międzygwiazdowego, z której wcześniej gwiazda powstała. Jednak skład chemiczny wyrzucanej materii różni się od pierwotnego składu materii, z której powstała gwiazda, ponieważ część tej materii brała udział w procesach jądrowych. Skutkiem jest stałe wzbogacanie materii międzygwiazdowej w galaktyce w produkty wewnątrzgwiezdnych reakcji jądrowych. SN 1999gn – supernowa w galaktyce M61 w konstelacji Panny. Odkrył ją 17 grudnia 1999 astronom-amator Alessandro Dimai z Cortiny (Włochy).

    SN 1998bu (AAVSO 1041+12) – supernowa w galaktyce Messier 96 w gwiazdozbiorze Lwa. Odkrył ją 9 maja 1998 roku włoski astronom-amator Mirko Villi. Miała wtedy jasność obserwowaną ok. 13. GRB 080916C – rozbłysk gamma odkryty przez kosmiczne obserwatorium GLAST 16 września 2008. Energia rozbłysku równa się energii ok. 9000 eksplodujących supernowych i była skoncentrowana głównie w dwóch dżetach, które poruszały się z prędkością wynoszącą 99,9999% prędkości światła. Jest to jeden z najpotężniejszych odkrytych dotychczas rozbłysków gamma.

    Berto Monard - belgijski amatorski astronom zamieszkały w Republice Południowej Afryki. Monard był pierwszym amatorem który wykrył poblask po rozbłysku gamma (GRB 030725) zanim został on wykryty przez profesjonalne obserwatoria. Do jest pory (stan na 21 stycznia 2011) był odkrywcą bądź współodkrywcą 116 supernowych. SN 2011ja (PSN J13051112-4931270) – supernowa typu IIP odkryta 18 grudnia 2011 przez Berto Monarda położona w galaktyce NGC 4945.

    SN 1998bw - bardzo rzadka supernowa położona w galaktyce spiralnej ESO 184-G82. Nowa została zaobserwowana w 1998, w tym samym momencie wykryto także rozbłysk gamma GRB 980425. Związek rozbłysku gamma i wybuchu supernowej nie został jeszcze do końca wyjaśniony, według jednej z teorii, SN 1998bw mogła być kolapsarem.

    SN 1999cl (AAVSO 1226+14) – do tej pory jedyna supernowa odkryta w galaktyce Messier 88 w konstelacji Warkocza Bereniki. Odkryto ją 29 maja 1999 w ramach programu Lick Observatory Supernova Search.

    SN 1572 (gwiazda Tychona, nowa Tychona, supernowa Tychona, B Cassiopeiae, albo 3C 10) – supernowa typu Ia w gwiazdozbiorze Kasjopei, jedna z ośmiu supernowych, widocznych gołym okiem, znanych z historycznych źródeł pisanych. Pojawiła się na początku listopada 1572 i została odkryta niezależnie przez wielu astronomów. SN 1988A – supernowa typu II w galaktyce M58 w gwiazdozbiorze Panny. Odkrył ją 18 stycznia 1988 japończyk Kaoru Ikeya.

    Pair-instability supernova ("supernowa [powstająca z powodu] niestabilności [kreacji] par") – odmiana supernowej powstająca w wyniku zachwiania równowagi kreacji par w jądrze masywnej gwiazdy. W odróżnieniu od klasycznych supernowych, w wyniku których powstaje pozostałość po supernowej zawierająca w centrum czarną dziurę albo gwiazdę neutronową, gwiazda rozerwana wybuchem typu pair instability całkowicie rozrzuca swoją materię, nie pozostawiając po sobie nic poza mgławicą. Aby mogło dojść do wybuchu tego typu, masa gwiazdy musi wynosić pomiędzy 130 a 250M☉, a także gwiazda musi mieć niską metaliczność (np. gwiazda III populacji). Dobrymi kandydatami na supernowe pair instability są zauważone w latach 2006 i 2007 - odpowiednio SN 2006gy i SN 2007bi. La Sagra Sky Survey – program poszukiwania małych ciał Układu Słonecznego, w szczególności obiektów bliskich Ziemi (NEO) oraz kosmicznych śmieci, realizowany przez Observatorio Astronómico de Mallorca. Celem przedsięwzięcia jest opracowanie strategii i narzędzi wykrywania i śledzenia takich obiektów. Pobocznym przedsięwzięciem jest identyfikacja pozagalaktycznych supernowych zarejestrowanych w czasie przeglądu nieba.

    Dodano: 20.10.2010. 07:47  


    Najnowsze