• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. dr hab. Tadeusz Marek Krygowski - laureat polskiego Nobla 2010

    03.11.2010. 09:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Prof. dr hab. Tadeusz Marek Krygowski z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego jest laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) w 2010 r. w obszarze nauk ścisłych. FNP doceniła go za stworzenie metody ilościowego określania aromatyczności związków organicznych.

    Prof. Krygowski urodził się w 1937 r. w Poznaniu. Jest chemikiem, specjalizuje się w chemii strukturalnej i fizykochemii organicznej. W 1961 r. ukończył studia chemiczne na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu, w 1969 r. uzyskał doktorat na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1973 r. - habilitację na tej samej uczelni. Od 1993 r. ma tytuł profesora.

    Karierę naukową zaczynał w Instytucie Chemii Fizycznej PAN (1961-62), później pracował na Wydziale Geologii AGH (1962-64), a od 1964 r. do dziś jest związany z Wydziałem Chemii UW, którego prodziekanem był w latach 1980-82.

    Opublikował 270 oryginalnych prac naukowych, należy do ścisłej czołówki najbardziej cytowanych polskich chemików - informuje FNP w komunikacie.

    Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Chemicznego (w latach 1994-97 był jego prezesem), a także członkiem stowarzyszonym International Union of Pure and Applied Chemistry (w latach 2002 - 2008 był przewodniczącym Podkomisji Strukturalnej i Mechanistycznej Chemii Organicznej IUPAC).

    Otrzymał wiele nagród za osiągnięcia naukowe, m.in. Medal Jana Zawidzkiego (2001), Nagrodę Premiera (2002), Medal Marii Curie - Skłodowskiej (2004), Medal im. Jędrzeja Śniadeckiego (2008). Jest Członkiem Honorowym Polskiego Towarzystwa Chemicznego (2005). Był członkiem zespołu doradców Lecha Wałęsy w kampanii wyborczej w 1990 r.

    Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej wyróżnione zostało opracowanie przez prof. Tadeusza M. Krygowskiego indeksu HOMA (Harmonic Oscillator Model of Aromacity), służącego ilościowej ocenie charakteru aromatycznego związków organicznych.

    Aromatyczne związki organiczne stanowią dużą i ważną grupę związków chemicznych. Mają one ogromne znaczenie w życiu codziennym, począwszy od przemysłu chemicznego (produkcja polimerów, detergentów, materiałów wybuchowych), poprzez medycynę (przemysł farmaceutyczny), a skończywszy na ich znaczeniu biologicznym (składniki zasadowe DNAi RNA mają charakter aromatyczny).

    Aromatyczność nie jest jednak pojedynczą właściwością związków chemicznych, a jej definicje są oparte głównie na arbitralnie wybranych kryteriach. Dlatego też badania, których celem było znalezienie ogólnej definicji aromatyczności, stanowiły poważne wyzwanie dla współczesnej chemii - aromatyczność wpływa, poprzez strukturę geometryczną cząsteczki, na jej właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne.

    Opracowana przez prof. Krygowskiego nowa metoda ilościowego charakteryzowania związków aromatycznych, jaką jest indeks HOMA, zyskała już uznanie międzynarodowej społeczności naukowej i jest odkryciem o fundamentalnym znaczeniu dla rozwoju chemii - czytamy w komunikacie FNP.

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Karol Lesław Grela (ur. 23 listopada 1970 w Warszawie) – polski chemik organik, profesor, nauczyciel akademicki. Zajmuje się zagadnieniami syntezy organicznej, metatezy olefin i chemii metaloorganicznej. Tytuł zawodowy magistra inżyniera uzyskał w 1994 roku na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. Stopień naukowy doktora nauk chemicznych uzyskał w 1998 roku w Instytucie Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk (promotor prof. Mieczysław Mąkosza). Następnie odbył staż podoktorski (1999–2000) w Instytucie Maxa Plancka (Max-Planck-Institut für Kohlenforschung) w Mülheim (Niemcy) pod kierunkiem prof. Aloisa Fürstnera. Habilitacja w IChO PAN w 2003. Tytuł naukowy profesora zwyczajnego uzyskany w 2008. Od 2012 roku związany z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Warszawskiego gdzie jest nauczycielem akademickim. Kieruje badaniami naukowymi zespołu w Laboratorium Syntezy Metaloorganicznej w Centrum Nowych Technologii III na warszawskiej Ochocie. Bogumił Kazimierz Brzezinski (ur. 22 maja 1943) − chemik polski, profesor dr hab. W 1967 ukończył Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracował następnie na tej uczelni, w 1972 obronił doktorat, w 1982 habilitował się. W 1991 został profesorem nauk chemicznych. Obecnie kieruje Zakładem Biochemii na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 1975−76 w ramach Stypendium Fundacji Aleksandra Humboldta odbył staż naukowy na Uniwersytecie w Monachium. Wielokrotnie odbywał staże na Uniwersytecie im. Alexandra Humbolta w Berlinie. Przez lata współpracował z Prof. Zundelem. W latach 1990−1996 był prodziekanem Wydziału Chemii UAM. Prof. Brzezinski jest promotorem 9 prac doktorskich. Medal Jędrzeja Śniadeckiego (pot. Medal Śniadeckiego) – medal przyznawany członkom Polskiego Towarzystwa Chemicznego za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie chemii. Jest to najwyższe wyróżnienie Towarzystwa za osiągnięcia naukowe. Na brązowym medalu w kształcie zaokrąglonego kwadratu wybita jest podobizna Jędrzeja Śniadeckiego, rok jego urodzin i śmierci. Na rewersie znajduje się napis Polskie Towarzystwo Chemiczne i nazwisko osoby której medal ten przyznano. Oprócz medalu wręczany jest dyplom.

    Medal Kołosa – wyróżnienie przyznawane co dwa lata za wybitne osiągnięcia w dziedzinie eksperymentalnej lub teoretycznej chemii fizycznej. Medal Kołosa przyznawany jest od 1998 roku w celu upamiętnienia życia i pracy badawczej Włodzimierza Kołosa przez Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Polskie Towarzystwo Chemiczne. Ceremonia wręczenia medalu łączy się z wygłoszeniem przez laureata wykładu dla doktorantów Wydziału Chemii UW. Michał Jerzy Sobkowski (ur. 5 lutego 1962 w Poznaniu) – polski chemik, doktor habilitowany nauk chemicznych specjalizujący się w chemii organicznej, a zwłaszcza w chemii naturalnych organicznych związków fosforu. Prowadzi badania mechanistyczne, syntetyczne i stereochemiczne nad analogami nukleotydów i oligonukleotydów. Jest także współautorem nowego systemu nazewnictwa stereochemicznego P-chiralnych pochodnych nukleotydów.

    Karol Józef Dziewoński (ur. 18 sierpnia 1876 w Jarosławiu, zm. 6 grudnia 1943 w Krakowie) - polski profesor chemii organicznej i kierownik II Zakładu Chemicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalista w zakresie chemii barwników i technologii farbiarstwa. Przewodniczący Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego (1924-1937). Od 1919 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (1919 członek-korespondent, 1923 członek czynny), od 1936 członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, od 1923 członkiem Akademii Nauk Technicznych. Medal Stanisława Kostaneckiego – medal przyznawany członkom Polskiego Towarzystwa Chemicznego za wybitne osiągnięcia w zakresie chemii organicznej.

    Medal Jana Zawidzkiego – medal przyznawany członkom Polskiego Towarzystwa Chemicznego (PTChem) za wybitne osiągnięcia z zakresu chemii fizycznej i nieorganicznej. Synteza organiczna – dział chemii organicznej. Zajmuje się przekształcaniem jednych związków – łatwo dostępnych handlowo, w inne – o pożądanej strukturze. Najczęściej produkt końcowy charakteryzuje się jakimiś korzystnymi właściwościami (np. jest aktywny biologicznie, elektrochemicznie, czy ma właściwości kompleksotwórcze). O syntezie organicznej można także mówić w ujęciu przemysłu chemicznego, który zajmuje się wdrażaniem opracowanej laboratoryjnie metody do produkcji wielkotonażowej. Kolejnym aspektem syntezy organicznej jest synteza asymetryczna, która prowadzi do utworzenia nowego centrum asymetrycznego w cząsteczce.

    Związki Grignarda (związki magnezoorganiczne) − metaloorganiczne związki chemiczne, zawierające przynajmniej jedno wiązanie MgC. Stosowane w syntezie organicznej, szczególnie do otrzymywania alkoholi. Nazwa pochodzi od nazwiska ich odkrywcy Victora Grignarda, który wraz z Paulem Sabatierem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w 1912 roku. Związki magnezoorganiczne są jednymi z najczęściej stosowanych związków metaloorganicznych.

    Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Opolskiego (WMFiI UO) - jeden z 8 wydziałów Uniwersytetu Opolskiego powstały 1 września 2008 roku w wyniku reorganizacji Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii poprzez wydzielenie z jego struktur Instytutu Chemii i przekształcenia go w samodzielny Wydział Chemii. Kształci studentów na trzech podstawowych kierunkach zaliczanych do nauk ścisłych matematycznych, na studiach stacjonarnych oraz niestacjonarnych.

    Organiczne grupy funkcyjne: W chemii organicznej pojęcie grup funkcyjnych ma szczególne znaczenie, gdyż grupy te decydują o własnościach chemicznych związków organicznych. Podlegają one zazwyczaj tym samym reakcjom niezależnie od struktury reszty cząsteczki, więc znając zachowanie danej grupy, można łatwo przewidzieć zachowanie całej cząsteczki. Medal im. Prof. Wojciecha Świętosławskiego – honorowe odznaczenie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego, przyznawane od 1989 roku za wybitne zasługi związane z zakresem działania Stowarzyszenia oraz w uznaniu osobistego wkładu w rozwój polskiej chemii.

    Medal Wiktora Kemuli – medal przyznawany wspólnie przez Polskie Towarzystwo Chemiczne (PTChem) i Komitet Chemii Analitycznej PAN za wybitne osiągnięcia w zakresie chemii analitycznej. Medal jest przyznawany razem z dyplomem okolicznościowym. Journal of Organometallic Chemistry (J. Organomet. Chem.) - czasopismo naukowe zawierające artykuły na temat badań z chemii związków metaloorganicznych oraz chemii nieorganicznej. Wydawane jest przez Elsevier. Impact factor tego czasopisma w 2010 wynosił 2,205.

    Ernst Otto Fischer (ur. 10 listopada 1918 w Monachium, zm. 23 lipca 2007 w Monachium) - niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1973 za pionierskie prace dotyczące chemii związków metaloorganicznych - jako pierwszy otrzymał sandwichowe kompleksy cyklopentadienylowe.

    Dodano: 03.11.2010. 09:11  


    Najnowsze