• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Wolny o nobliście: to człowiek inspirujący, twórczy i otwarty

    05.10.2011. 22:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Dobrze, że dostał Nobla - ocenił przyznanie Nagrody Nobla Danielowi Shechtmanowi prof. Janusz Wolny z Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) w Krakowie. Jego zdaniem jest to człowiek inspirujący i twórczy.




    Laureatem tegorocznej Nagrody Nobla z chemii został izraelski naukowiec Daniel Shechtman. Jako pierwszy zaobserwował on strukturę składającą się z regularnych układów atomów, które w żadnym miejscu się nie powtarzają. Nazwano ją kwazikryształami.

    ,,Znam Shechtmana od dłuższego czasu. Jest sympatyczny, życzliwy, otwarty. Od dawna postulowaliśmy z kolegami, żeby za swoje osiągnięcia dostał Nobla" - powiedział Wolny, który zajmuje się modelowaniem kwazikryształów.

    Jak dodał, izraelski naukowiec odwiedzał AGH np. przy okazji 90-lecia uczelni. ,,Miał wtedy wykład dla studentów, później zwiedzał Kraków. Zabrałem go do muzeum Czartoryskich. To erudyta, wiele wiedział na temat sztuki. Jest też niezwykle spostrzegawczy. Pokazałem mu +Damę z łasiczką+. Stał przy niej dość długo i pamiętam, że miał mnóstwo spostrzeżeń. Na przykład jakiś element obrazu szczególnie go zaciekawił, inny zaś wydał mu się nienaturalny..." - wspomina krakowski naukowiec.

    Skutki odkrycia noblisty Wolny porównuje do rewolucji. Swoje struktury Shechtman odkrył w kwietniu 1982 r. ,,Dugo walczył o publikację swojego odkrycia. Wszyscy go wyśmiewali i odsyłali podręczników, żeby przekonać go, iż to co twierdzi, jest +niemożliwe+" - wspomina Wolny.

    Ze swoim odkryciem noblista przebił się dopiero po 2,5 roku. ,,To było jak włożenie kija w mrowisko. Przeciwko Shechtmanowi stawało wielu naukowców, m.in. Linus Pauling - inny chemiczny noblista, który przeciwko tezie Shechtmana stawiał swoją karierę" - opowiada.

    Po jakimś czasie wyniki jego badań przyjęto, a odkryte przez Shechtmana układy nazwano kwazikryształami. ,,To oznaczało rewolucję" - podkreślił Wolny. - Shechtman znalazł coś, czemu zabraniała istnieć dostojna, klasyczna krystalografia. Z czasem powstał z tego potężny ruch, a teorią zaczęli się interesować fizycy, chemicy, inżynierowie materiałowi. Zaś w 1992 r. Unia Krystalograficzna zmieniła definicję kryształu".

    Zainteresowanie stosunkowo nową dziedziną nie jest czysto teoretyczne. Badania nad kwazikryształami dają bowiem szansę na wykorzystanie materiałów odpornych na działanie różnych czynników. ,,Pierwsze były słynne patelnie, o powłoce metalowej, do której nic nie przywierało, która nie rdzewiała. Wciąż pojawiają się nowe zastosowania, np. w łopatkach turbin samolotów, w katalizatorach silników samochodowych" - powiedział Wolny.

    "Obecnie naukowcy starają się doprowadzić do sytuacji, w której kwazikryształy będą tanie, dostępne i nietoksyczne. By dało się je wyprodukować w każdym laboratorium, w dowolnej ilości, za pomocą prostych metod" - tłumaczył profesor.

    PAP - Nauka w Polsce

    zan/ tot/ jbr/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Daniel (Dan) Szechtman (hebr.: דן שכטמן) (ur. 1941 w Tel Awiwie) – izraelski naukowiec, laureat nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 2011 roku za odkrycie kwazikryształów. Kwazikryształy – szczególna forma ciała stałego, w której atomy układają się w pozornie regularną, jednak nie w powtarzającą się strukturę, co uniemożliwia wyróżnienie ich komórek elementarnych. Kwazikryształy odkrył Dan Szechtman w 1984 roku, gdy w szybko schłodzonym stopie glinu z manganem zaobserwował niekrystalograficzną 5-krotną oś symetrii. Zjawisko quasi - periodyczne (albo prawie periodyczne) - zjawisko występujące niemal idealnie w tych samych odstępach czasu. Jako przykłady można wymienić: wzór powtarzający się w kwazikryształach, dźwięki quaziperiodyczne oraz cykl miesiączkowy.

    Zjawisko quasi-periodyczne, zjawisko prawie periodyczne – zjawisko występujące niemal idealnie w tych samych odstępach czasu. Jako przykłady można wymienić: wzór powtarzający się w kwazikryształach, dźwięki quaziperiodyczne oraz cykl miesiączkowy. Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii – laureaci nagrody przyznawanej corocznie osobom (1–3 rocznie), które dokonały odkrycia naukowego lub wynalazku w dziedzinie chemii (jednej z pięciu różnych dziedzin), wyświadczając tym największe dobrodziejstwo ludzkości; kryterium oceny osiągnięć kandydatów do Nagrody Nobla sformułował Alfred Nobel (1833–1896) w swoim testamencie. Fundusz nagród pochodzi z odsetek od majątku fundatora, którym zarządza Fundacja Nobla. Decyzje w sprawach wyróżnień podejmuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk, zgodnie ze ściśle opisaną procedurą. Ceremonie wręczania nagród odbywają się od roku 1901, 10 grudnia kolejnych lat, co jest uhonorowaniem rocznicy śmierci fundatora (10 grudnia 1896).

    Nagrody Ig Nobla (inaczej Antynobel) – humorystyczne odpowiedniki Nagród Nobla za prace naukowe, które najpierw śmieszą, a potem skłaniają do myślenia oraz odkrycia, które nie mogą lub nie powinny być powtarzane, przyznawane przez czasopismo Annals of Improbable Research, kierowane przez Marca Abrahamsa w Cambridge (Massachusetts). Ideą tych nagród jest popularyzowanie nauki i pokazanie zabawnych aspektów pracy naukowca. Nagradzane prace mają najczęściej faktyczną wartość naukową i ich zabawność jest jedynie dodatkowym atutem. W 2013 roku nagroda miała wymiar finansowy – 10 bilionów dolarów Zimbabwe, czyli około 4 dolarów amerykańskich. Milton Friedman (ur. 31 lipca 1912 w Nowym Jorku, zm. 16 listopada 2006 w San Francisco) – ekonomista amerykański, twórca monetaryzmu, laureat nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1976 roku (wcześniej otrzymał John Bates Clark Medal, 1951), przedstawiciel chicagowskiej szkoły ekonomii. Zdecydowany obrońca i propagator wolnego rynku. W książce Kapitalizm i wolność proponował minimalizację roli rządu w gospodarce wolnorynkowej, w celu zapewnienia politycznej stabilności i wolności. Jego książka Wolny wybór odegrała wielką rolę w kształtowaniu postaw antysocjalistycznych.

    Wskaźniki wolności: Różne organizacje pozarządowe publikują i aktualizują pomiary i oceny wolności w państwach całego świata i nadają krajom status: wolny, częściowo wolny albo bez wolności, używając różnych mierników wolności, takich jak prawa polityczne, wolność gospodarcza, swobody obywatelskie. Głos wolny wolność ubezpieczający (oryg. Głos wolny wolność ubespieczaiący) – traktat polityczny, wydany przypuszczalnie w 1743 roku, ogłoszony przez Stanisława Leszczyńskiego, a napisany przez kogoś z kręgu jego zwolenników. Emanuel Rostworowski wskazuje na Mateusza Białłozora, litewskiego szlachcica, który miał napisać go po polsku w 1733.

    Dodano: 05.10.2011. 22:33  


    Najnowsze