• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ramię w ramię za naszymi galaktycznymi sąsiadami: pobliski układ planetarny, który może mieć więcej planet niż nasz!

    16.04.2012. 16:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Europejski astronom opublikował właśnie nowe odkrycie, które pokazuje, że układ planetarny wokół gwiazdy o nazwie HD 10180 może mieć więcej planet na orbitach od naszego Układu Słonecznego.

    Podróż do gwiazdy oddalonej o 130 lat świetlnych od Ziemi byłaby niemożliwa dla człowieka, jednak w kategoriach astronomicznych jest ona nadal uważana za słonecznego sąsiada.

    Mikko Tuomi, astronom z Uniwersytetu w Hertfordshire w Zjednoczonym Królestwie, przeprowadził badanie w ramach prac prowadzonych w finansowanej przez UE Sieci Szkolenia Początkowego (ITN) Marie Curie o nazwie "Skaliste planety wokół zimnych gwiazd" (RoPACS), wspierane kwotą 3 211 716 euro w ramach tematu "Ludzie" siódmego programu ramowego (7PR) Unii Europejskiej.

    Chociaż astronomowie początkowo sądzili, że gwiazda HD 10180 jest okrążana przez 7 planet, po ponownej analizie danych z HARPS (bardzo dokładny poszukiwacz planet metodą prędkości radialnej), czyli precyzyjnego spektrografu typu echelle umieszczonego w 3,6-metrowym teleskopie w Obserwatorium La Silla w Chile w ramach Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), okazało się, że gwiazda rzeczywiście może pochwalić się 9 planetami krążącymi po jej orbicie. Odkrycie to jest istotne, ponieważ większość odkrytych do tej pory układów planetarnych posiada znacznie mniej planet.

    Badanie Mikko Tuomi zostanie wkrótce opublikowane w czasopiśmie Astronomy and Astrophysics. Będzie to pierwszy dowód potwierdzający nie tylko istnienie dwóch dodatkowych planet, ale także weryfikujący istnienie siedmiu planet odkrytych wcześniej.

    Jego wyniki wskazują, że dwa nowo wykryte sygnały pochodzą z dwóch planet sklasyfikowanych jako gorące superziemie o okresach orbitowania wokół gwiazdy wynoszących odpowiednio 10 i 68 dni. Oznacza to, że nowe planety są bliżej powierzchni gwiazdy niż Ziemia od Słońca, co czyni je zbyt gorącymi, aby utrzymać wodę na powierzchni w postaci ciekłej. Ich masa jest odpowiednio 1,9 i 5,1 razy większa od ziemskiej, co wskazuje, że są one ciałami skalistymi i znajdują się w grupie najmniejszych planet spoza Układu Słonecznego wykrytych do tej pory.

    Niezbędne będą dalsze obserwacje, aby zweryfikować istnienie tych potencjalnych nowych planet i potwierdzić, czy układ gwiezdny HD 10180 rzeczywiście może być ogłoszony najliczniejszym znanym nam układem planetarnym.

    Głównym celem sieci RoPACS jest odkrywanie i badanie pozasłonecznych planet, które otaczają chłodne gwiazdy - najbardziej popularnych jak dotąd potencjalnych gospodarzy planet. Sieć zrzesza astronomów z Niemiec, Hiszpanii, Ukrainy i Zjednoczonego Królestwa.

    Do listopada 2012 roku, kiedy to projekt RoPACS dobiegnie końca, zaangażowani naukowcy liczą na odnalezienie odpowiedzi na następujące istotne zagadki: jak powstawanie planet zależy od gwiazdy macierzystej; pełny zakres gwiazd, wokół których można znaleźć planety zdatne do zamieszkania; jak nasz Układ Słoneczny wygląda na tle pełnej różnorodności układów planetarnych, a także w jaki sposób możemy najlepiej wykorzystać technologię przyszłości do odkrycia i zmierzenia pełnej gamy potencjalnie zdatnych do zamieszkania planet pozasłonecznych.

    Podstawową zasadą sieci jest szkolenie początkujących naukowców (ESR) oraz wyposażanie młodych doświadczonych naukowców (ER) w umiejętność astronomiczne, obliczeniowe, matematyczne i techniczne do pomiaru, symulacji i interpretacji naukowych obserwacji planet pozasłonecznych oraz technologii wykorzystywanych do ich obserwacji i charakteryzacji. Zapewni ona także uniwersalne umiejętności, takie jak programowanie w wielu językach, techniki analizy procesów, użycie algorytmów matematycznych, spektroskopia, efektywne wykorzystanie baz danych, techniki projektowania inżynieryjnego oraz edukacja/praktyki informacyjne.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    HARPS – skrót od angielskiego High Accuracy Radial velocity Planet Searcher, czyli bardzo dokładny poszukiwacz planet pozasłonecznych metodą prędkości radialnej, z dokładnością pomiarów do 1 m/s. Jest to spektrometr zainstalowany na 3,6-metrowym teleskopie w obserwatorium La Silla należącym do ESO. Prędkość radialną mierzy poprzez analizę widma gwiazd. HD 102117 b – planeta orbitująca wokół gwiazdy HD 102117. Została odkryta w 2004 roku metodą pomiarów zmian prędkości radialnej. Jest małym gazowym olbrzymem, o masie poniżej 1/5 masy Jowisza. W chwili odkrycia była jedną z najmniejszych znanych planet pozasłonecznych. HIP 5158 b – jedna z dwóch planet pozasłonecznych orbitujących wokół gwiazdy HIP 5158 w gwiazdozbiorze Wieloryba. Została odkryta w 2009 roku metodą polegającą na mierzeniu zmienności prędkości radialnych.

    HD 40307 g – planeta pozasłoneczna najprawdopodobniej typu superziemia, orbitująca wokół gwiazdy HD 40307. Odkryta została w 2012 metodą pomiaru zmian prędkości radialnej przy pomocy urządzenia HARPS należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO). Masa planety wynosi przynajmniej 7,1 masy Ziemi, krąży ona w ekosferze gwiazdy. Metody poszukiwania planet pozasłonecznych: Planety pozasłoneczne są bardzo trudne do bezpośredniego zaobserwowania, ponieważ zwykle ich blask ginie w świetle gwiazdy macierzystej. Dlatego do wykrywania takich planet korzysta się z pośrednich metod. Poniżej przedstawiono metody, które do tej pory okazały się skuteczne, oraz niektóre metody będące w fazie projektów.

    Egzoksiężyc – naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Dotychczas (2012) nie odkryto jeszcze egzoksiężyców, ale, biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół niektórych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna). Terrestrial Planet Finder – anulowany projekt urządzenia zdolnego do wykrywania planet pozasłonecznych wielkością zbliżonych do Ziemi.

    Egzoksiężyc – naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Dotychczas (grudzień 2013) odkryto prawdopodobnie jeden egzoksiężyc dzięki metodzie soczewkowania grawitacyjnego, oznaczony jako MOA-2011-BLG-262, ale, biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół wielu innych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna). Planet in Peril - dwuczęściowy, czterogodzinny dokument, który miał premierę na antenie CNN 23 października 2007 roku. 2 i 3 grudnia wyemitowany został w formie specjalnej prezentacji na Animal Planet oraz Animal Planet HD.

    GJ 436 b – planeta pozasłoneczna obiegająca gwiazdę GJ 436, której obecność wykryto w roku 2004 na podstawie obserwacji ruchów gwiazdy macierzystej. Jest to tzw. gorący neptun - planeta o masie zbliżonej do masy Neptuna, ale jej orbita znajduje się bardzo blisko gwiazdy centralnej. W momencie odkrycia była jedną z najmniejszych znanych planet pozasłonecznych. Na jeden obieg GJ 436 b potrzebuje tylko 2 dni 15 godzin i 30 minut.

    Astronomia optyczna jest działem astronomii obserwacyjnej badającym promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie światła widzialnego oraz pobliskich zakresów widma elektromagnetycznegopodczerwieni i ultrafioletu, docierające od ciał niebieskich. Obecnie obiektami badań astronomii optycznej są planety Układu Słonecznego, księżyce, planetoidy, gwiazdy, gromady gwiazd, mgławice i całe Galaktyki. Współczesne teleskopy nie są jeszcze w stanie obserwować (poza nielicznymi wyjątkami) planet pozasłonecznych, planowane są jednak urządzenia oraz misje kosmiczne, mające na celu takie badania (E-ELT, Terrestrial Planet Finder). Astronomia optyczna posługuje się kilkoma zasadniczymi metodami obserwacji:

    SuperWASP (Wide Angle Search for Planets) – międzynarodowy program badawczy mający na celu wyszukiwanie planet pozasłonecznych. W 2006 roku ogłoszono odkrycie pierwszej planety, która nosi nazwę WASP-1 b. Obecnie (7 lipca 2013) w Encyklopedii pozasłonecznych układów planetarnych wymienione są 72 planety odkryte w ramach tego programu, 3 z nich zostały niezależnie odkryte w ramach Projektu HATNet. Układ Słoneczny – układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców planet, pięć znanych (a prawdopodobnie kilkadziesiąt) planet karłowatych i miliardy (a być może nawet biliony) małych ciał Układu Słonecznego, do których zalicza się planetoidy, komety, meteoroidy i pył międzyplanetarny.

    WASP-14 b – planeta pozasłoneczna krążąca wokół gwiazdy WASP-14 w gwiazdozbiorze Wolarza. Znajduje się w odległości ok. 522 lat świetlnych od Ziemi. Ma masę ok. 7,3 mas Jowisza. Należy do gorących jowiszów, jednak charakteryzuje się wyjątkowo wysoką gęstością jak na ten typ planet, porównywalną z niektórymi planetami skalistymi. Jeden obieg macierzystej gwiazdy zajmuje jej tylko 2,24 dnia. ro Coronae Borealis b – planeta okrążająca gwiazdę ro Coronae Borealis. Jest jedną z pierwszych odkrytych planet pozasłonecznych. Jej odległość od gwiazdy wynosi 1/5 odległości Ziemi od Słońca.

    Dodano: 16.04.2012. 16:26  


    Najnowsze