• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Resort nauki sfinansuje budowę pierwszych polskich satelitów

    20.05.2010. 04:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego sfinansuje budowę pierwszych polskich satelitów naukowych, które zbadają wewnętrzną strukturę gwiazd naszej galaktyki. 19 maja minister nauki Barbara Kudrycka podpisała umowę z instytutami PAN na kwotę ponad 14 mln zł.

    "Polscy uczeni dołączą wkrótce do czołowych światowych badaczy przestrzeni kosmicznej" - powiedziała podczas podpisywania umowy Kudrycka. Podkreśliła, że ministerstwu zależy nie tylko na najwyższej jakości prowadzonych przez astronomów badań, ale także na popularyzacji nauk technicznych wśród młodych osób.

    W ramach umowy resort sfinansuje budowę i umieszczenie na orbicie (na wysokości 800 km) dwóch satelitów naukowych, z których pierwszy zostanie wystrzelony w kosmos w 2011 r., a drugi w 2013 r.

    Satelity zostaną zbudowane przez Centrum Badań Kosmicznych PAN i Centrum Astronomiczne PAN we współpracy z Instytutem Astronomicznym Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach międzynarodowego projektu BRITE (skrót od "Bright Target Explorer Constellation"), w którym uczestniczą także Kanada i Austria.

    Zadaniem satelitów, wśród których poza polskimi znajdą się także dwa satelity kanadyjskie i dwa austriackie, będzie obserwacja spoza atmosfery Ziemi drobnych pulsacji 286 najjaśniejszych gwiazd Drogi Mlecznej.

    Jak powiedział PAP szef naukowy projektu prof. Aleksander Schwarzenberg-Czerny z Centrum Astronomicznego PAN, pulsacje gwiazd, podobnie jak ziemskie wstrząsy sejsmiczne, niosą informację o ich wewnętrznej budowie. "Wyciąganie tych informacji, zwane astrosejsmologią, to specjalność, w której polscy astronomowie należą do absolutnej czołówki dwóch - trzech najlepszych zespołów na świecie" - zapewnił Schwarzenberg-Czerny.

    Jak podkreślił, naukowcom chodzi m.in. o zbadanie mechanizmu konwekcji, czyli transportu energii, który odbywa się w najgorętszych gwiazdach. Jego zdaniem, konwekcja jest znana fizykom już od ponad 100 lat, jednak do tej pory nie udało się opracować jej precyzyjnego matematycznego opisu. "Te badania mogą to zmienić" - dodał.

    Badacze przekonują, że zaletą satelitów będzie ich stosunkowo niewielka wielkość (sześcian o boku ok. 20 cm) i waga, która nie przekroczy 7 kg. Zainstalowana na satelitach szerokokątna kamera będzie wykonywać zdjęcia gwiazd bez zakłóconego i nieprzewidywalnego wpływu ziemskiej atmosfery.

    "Satelity zostaną wystrzelone jako dodatkowy ładunek przy okazji wystrzeliwania innych dużych satelitów. Rakieta je niesie i +gubi+ po drodze małe satelity" - wyjaśniał odpowiadający za stronę techniczną projektu dr inż. Piotr Orleański z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Jak mówił, polskie satelity mogą być wyniesione na orbitę przez rakiety wystrzelone m.in. z USA, Rosji lub Indii. "To jest jeszcze do uzgodnienia. Wszystko zależy od ceny i momentu, w którym nasz satelita będzie gotowy" - dodał.

    Według astronomów, projekt będzie miał znaczenie dla przyszłego udziału polskich naukowców i firm w bardziej skomplikowanych eksperymentach realizowanych przez np. Europejską Agencję Kosmiczną, do której Polska ma ambicję należeć.

    Jak powiedział PAP dyrektor Centrum Badań Kosmicznych PAN doc. dr hab. Marek Banaszkiewicz, obecność w kosmosie polskich satelitów może przełożyć się na korzyści finansowe. "Satelita obserwujący ziemię robi zdjęcia, które mają wymierną wartość. Np. zdjęcie 100 km kwadratowych wykonane z satelity typu Ikonos (amerykański satelita komercyjny wykorzystywany przy tworzeniu map) kosztuje ok. 20 tys. dolarów" - mówił Banaszkiewicz.

    Podkreślił, że jedną z największych korzyści dla polskich naukowców będzie know-how dotyczący technologii produkcji satelitów. "To jest wartość, którą potem możemy sprzedać. W tej chwili Komisja Europejska ogłasza np. konkursy na miliard euro na budowę satelitów Sentinel. Aby wejść do tej grupy, która może ubiegać się o kontrakty, trzeba pokazać, że ma się doświadczenie. I BRITE daje nam certyfikat, że to doświadczenie mamy" - tłumaczył Banaszkiewicz.

    W ramach inauguracji projektu budowy polskich satelitów ministerstwo nauki ogłosiło także konkurs na ich nazwę. Szczegóły konkursu resort przedstawi wkrótce na swojej stronie internetowej. NNO

    PAP - Nauka w Polsce

    kap


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sentinel (pol. strażnik, wartownik) – seria europejskich misji kosmicznych o charakterze teledetekcyjnym. Wspólną nazwą „Sentinel” objęte są zarówno całe satelity (np. Sentinel-1), jak i pojedyncze instrumenty satelitarne (np. Sentinel-4). Misje Sentinel są częścią programu Copernicus, zainicjowanego i finansowanego przez Unię Europejską. Nadzór technologiczny nad budową satelitów i instrumentów Sentinel sprawuje Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Lem − pierwszy naukowy sztuczny satelita w całości zbudowany (ściślej: zintegrowany) w Polsce; część międzynarodowej konstelacji satelitów astronomicznych BRITE. Nazwa „Lem” pochodzi od nazwiska pisarza Stanisława Lema . We wrześniu 2012 roku nieoficjalnie zapowiadano wystrzelenie satelity w roku 2013 z kosmodromu Dombarowskij na rakiecie Dniepr, wraz z satelitami Dubai-Sat 2 i STSAT-3. W 2012 roku pojawiła się też oficjalna informacja, według której planowany termin wyniesienia satelity na orbitę to II kwartał 2013. Applications Technology Satellite (ATS) – seria próbnych satelitów badawczych NASA umożliwiających testy aparatury satelitów meteorologicznych, telekomunikacyjnych, nawigacyjnych oraz testy systemów stabilizacji. Satelity te były wynoszone za pomocą rakiet typu Atlas i Titan 3C (ostatnia misja ATS-6). Łącznie umieszczono na orbicie 6 satelitów ATS:

    Poppy (satelita) – nazwa serii amerykańskich satelitów wywiadowczych używanych przez Narodowe Biuro Rozpoznania (NRO) w celu dostarczania informacji uzyskanych w wyniku wywiadu elektronicznego (ang. ELINT – Electronic Intelligence). Satelity te były bezpośrednimi następcami serii GRAB – pierwszych amerykańskich satelitów wywiadu elektronicznego, i podobnie jak poprzednicy zbierały dane o parametrach pracy radzieckich radarów obrony powietrznej i antybalistycznej. Satelity Poppy często przenosiły cywilne eksperymenty badawcze i oficjalnie nosiły ich nazwy, co miało posłużyć zakamuflowaniu ich prawdziwej misji. Program Poppy został odtajniony w 2005 roku. Satelity zaprojektowało i zbudowało Naval Research Laboratory. WorldView – seria satelitów potrafiących wykonywać zdjęcia satelitarne powierzchni Ziemi o wysokiej rozdzielczości. Właścicielem ich jest firma DigitalGlobe. Do tej pory wystrzelono dwa satelity, trzeci znajdzie się na orbicie w 2014 roku.

    Pikosatelita, pico-satelita, picosat – rodzaj miniaturowego sztucznego satelity. Typ urządzeń o wadze od 0,1 do 1 kg. Do tej kategorii zalicza się również satelity określane jako CubeSat, czyli urządzenia w formie sześcianu o pojemności 1 decymetra sześciennego i wadze około 1 kg. Pikosatelitami są np.: chiński satelita technologiczny Zheda Pixing 1, amerykański satelita Hermes, wietnamski satelita edukacyjny F-1, czy zaprojektowany i zbudowany w Polsce, w ramach współpracy studentów Politechniki Warszawskiej i Centrum Badań Kosmicznych PANPW-Sat. Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) (rakieta nośna [dla] satelitów [na orbitach] polarnych) – indyjska wieloczłonowa rakieta nośna przeznaczona do wynoszenia w kosmos satelitów mających krążyć po polarnych orbitach okołoziemskich. Opracowana przez ISRO w celu wynoszenia satelitów serii Indian Remote Sensing na polarne orbity synchroniczne ze Słońcem. Do pojawienia się PSLV, komercyjnie taką usługę świadczyli tylko Rosjanie. Należy do indyjskiej rodziny rakiet SLV.

    Aeros – sztuczne satelity konstrukcji RFN do badań aeronomicznych. Pierwszy z satelitów – Aeros-A (inna nazwa Aeros 1) – wyniesiony został 16 grudnia 1972 roku rakietą typu Scout, następny – Aeros-B (Aeros 2) – 16 lipca 1974 również rakietą Scout. Misja trzeciego satelity – Aerosa C – nie doszła do skutku. Omega – seria dwóch radzieckich satelitów technologicznych i jednocześnie pierwszych radzieckich eksperymentalnych satelitów meteorologicznych. Oparte na satelitach serii DS.

    Beacon – seria amerykańskich satelitów naukowych będących aluminiowymi balonami. Satelity były wystrzeliwane przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych na zlecenie agencji NASA. Miały badać gęstość atmosfery na różnych wysokościach. Żaden z nich nie dotarł na orbitę. Balony ważyły 4,7 kg, a po nadmuchaniu osiągały średnicę 3,66 m. W przypadku pomyślnego umieszczenia na orbicie, byłyby najpewniej pierwszymi widzialnymi z Ziemi gołym okiem statkami kosmicznymi. Ich jasność byłaby porównywalna z Gwiazdą Polarną.

    MetOp-A (ang. Meteorogical Operation A) – międzynarodowy satelita meteorologiczny. Pierwszy satelita meteorologiczny Europejskiej Agencji Kosmicznej wystrzelony na orbitę polarną. Służy zbieraniu danych potrzebnych do prognozowania pogody oraz monitoruje klimat. Wraz z dwoma innymi satelitami serii Metop (Metop-B wystrzelony 17 września 2012 i Metop-C, którego start zaplanowano na 2016 rok), tworzy międzynarodową sieć satelitów pogodowych służących agencji EUMETSAT i NOAA. Jest drugim dużym obserwatorium Ziemi, po satelicie Envisat, zbudowanym przez ESA.

    Telekomunikacyjne systemy satelitarne: System satelitarny jest to rodzaj sieci telekomunikacyjnej, która umożliwia, przy pomocy satelitów umieszczonych na orbitach, nawiązywanie połączenia z abonentami znajdującymi się w dowolnym miejscu na kuli ziemskiej. W 1960 r. na orbicie umieszczono pierwszego satelitę telekomunikacyjnego o nazwie Echo 1, który był satelitą pasywnym i tylko odbijał sygnały radiowe. Pomysł wykorzystania satelitów w łączności zrodził się na skutek niemożności zestawienia połączenia z dowolnymi punktami na Ziemi, przy pomocy sieci naziemnej. Dodatkowo takie połączenie miało wymagać tylko jednego, unikalnego numeru. MS – radziecka seria satelitów technologicznych i naukowych wysłana w 1962 roku. Statki serii MS miały testować podzespoły dla kolejnych statków kosmicznych i (oficjalnie) prowadzić badania jonosfery. Możliwe jednak, że były to statki o przeznaczeniu wojskowym. Seria MS składała się z dwóch mniejszych podserii:

    Program 35 (P 35) - seria pierwszych amerykańskich wojskowych satelitów meteorologicznych. Przodek współczesnej serii satelitów DMSP. Eutelsat Hot Bird 13A – satelita telekomunikacyjny z serii Hot Bird należący do konsorcjum Eutelsat, wystrzelony 21 sierpnia 2002 podczas pierwszego lotu zbudowanej przez amerykańską firmę Lockheed Martin rakiety Atlas V. To jeden z trzech satelitów Hot Bird działających na orbicie geostacjonarnej na pozycji 13°E. Pierwotnie nazywał się Hot Bird 6, a następnie Hot Bird 13A. Obecną nazwę Eutelsat Hot Bird 13A otrzymał 1 marca 2012 w ramach ujednolicenia nazw satelitów przez Eutelsat.

    Dodano: 20.05.2010. 04:17  


    Najnowsze