• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rok 2010 w polskiej astronomii

    31.12.2010. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wśród największych sukcesów polskich astronomów w roku 2010 było wyznaczenie masy cefeid oraz odkrycie kolejnej planety pozasłonecznej. Polska rozpoczęła też budowę pierwszego satelity naukowego, który będzie precyzyjnie mierzył jasność gwiazd.



    Do największych sukcesów polskiej astronomii w roku 2010 należy zaliczyć rozwiązanie zagadki cefeid - gwiazd, które pulsują, zmieniając okresowo swoje rozmiary. Międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez Grzegorza Pietrzyńskiego z Uniwersytetu Warszawskiego bardzo precyzyjnie wyznaczył masę cefeidy w układzie podwójnym, z dokładnością do 1 proc. Cefeidy to niezwykle ważne gwiazdy dla astronomów, gdyż służą do wyznaczania odległości w kosmosie.

    Z kolei astronomowie z Torunia odkryli planetę pozasłoneczną. Zespół kierowany przez Gracjana Maciejewskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika znalazł planetę WASP-3b o masie 15 mas Ziemi, czyli należącą do najmniejszych znanych egzoplanet.

    Astronomowie z projektu OGLE odkryli cztery duże obiekty na skraju Układu Słonecznego, poza orbitą Neptuna. Odkryte przez Polaków obiekty pasa Kuipera mają średnice szacowane na kilkaset kilometrów, a jeden z nich (oznaczony 2010 EK139) może nawet mieć nawet ponad 1000 km.

    Ruszył projekt budowy pierwszego polskiego satelity. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczyło na ten cel 14,2 mln zł. W Polsce powstaną dwa satelity BRITE-PL, które będą częścią sieci sześciu satelitów umieszczonych na robicie o wysokości 800 km. Satelity te będą wykonywać bardzo precyzyjne pomiary jasności najjaśniejszych gwiazd na niebie, pozwalając m.in. na zbadanie w jaki sposób pulsują. W konkursie na nazwy dla satelitów przeprowadzonym zwyciężyła propozycja "Lem" od nazwiska polskiego pisarza science-fiction. Drugi satelita otrzyma imię "Heweliusz", na cześć polskiego astronoma.

    Z kolei naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych PAN rozpoczęli prace nad penetratorem gruntu o nazwie CHOMIK. Ma on za kilka lat wziąć udział w rosyjskiej misji Fobos-Grunt i zostać użyty do zbadania Łobosa, księżyca Marsa.

    W zakresie popularyzacji astronomii istotne jest doprowadzenie do uchwalenia przez Sejm, że rok 2011 będzie Rokiem Heweliusza, dla uczczenia 400. rocznicy urodzin sławnego astronoma z Gdańska. Dla szerszej popularyzacji nauki hitem było listopadowe otwarcie warszawskiego Centrum Nauki Kopernik.

    Na rynku ukazało się nowe czasopismo popularnonaukowe o astronomii: "Kosmos - Tajemnice Wszechświata" ukazuje się jako dwutygodnik w formie kolekcji z płytą DVD zawierającą kolejne odcinki serialu popularnonaukowego wyprodukowanego przez kanał "History". Z kolei czasopismo "Cyrqlarz" wydawane przez Pracownię Komet i Meteorów świętowało swój dwusetny numer, a "Urania - Postępy Astronomii" numer 750. Zaczął ukazywać się też biuletyn "Proxima" dla miłośników obserwacji gwiazd zmiennych.

    Wśród wielu wydanych w mijającym roku książek popularnonaukowych o astronomii poza tłumaczeniami wydawnictw zagranicznych znalazły się też publikacje polskich autorów, takie jak "Opowiadania starego astronoma", w których profesor Józef Smak przedstawia czym zajmują się astronomowie oraz album "Meteoryty - oblicza gości z kosmosu" profesora Andrzeja Maneckiego.

    W sierpniu wystartowała polska wersja witryny Europejskiego Obserwatorium Południowego ESO, jednej z największych na świecie organizacji do badań astronomicznych. Polska na razie jednak ciągle nie zdecydowała się na przystąpienie do ESO.

    W ciągu roku 2010 startowały kolejne odsłony międzynarodowego projektu Galaktyczne Zoo, który ma swoją polską wersję i biorą w nim liczny udział polscy internauci. Tym razem internauci mogli wziąć udział w polowaniu na supernowe oraz w projekcie dotyczącym galaktycznych zderzeń, trzecia możliwość to klasyfikacja galaktyk sfotografowanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a.

    Polscy miłośnicy astronomii również odnotowali sukcesy w roku 2010. Grzegorz Duszanowicz odkrył swoje kolejne supernowe, udowadniając że zasługuje na miano "łowcy supernowych" (ma ich na swoim koncie już 10). Duszanowicz prowadzi swój własny projekt badawczy. Z kolei Michał Kusiak, student Uniwersytetu Jagiellońskiego, odkrył swoje kolejne komety. Od wielu lat bierze udział w projekcie SOHO Sungrazing Comets, w ramach którego odkrył do tej pory ponad 100 komet. Swoją pierwszą kometę w tym samym projekcie odkrył też Rafał Reszelewski, 13-latek ze Świdwina. W ramach międzynarodowych projektów dla szkół uczniowie kilku toruńskich placówek oświatowych odkryli planetoidę, podobny sukces zanotowali gimnazjaliści z Sierpca.

    Polscy uczniowie odnieśli sukcesy na Międzynarodowej Olimpiadzie z Astronomii i Astrofizyki w Pekinie, zdobywając jeden złoty i dwa srebrne medale. W przyszłym roku międzynarodowa olimpiada zostanie zorganizowana w Polsce. Rozbudowują się też szkolne obserwatoria astronomiczne. Powstały w Bukowcu koło Łodzi i w Tuchowie w powiecie tarnowskim, natomiast w województwie kujawsko-pomorskim powstaje cała sieć kilkunastu szkolnych obserwatoriów w ramach projektu o nazwie Astro-bazy.

    We Fromborku odbył się powtórny pogrzeb Mikołaja Kopernika. Trumna ze szczątkami słynnego astronoma, odnalezionymi we fromborskiej katedrze w 2005 r. przejechała z Olsztyna przez różne miasta Warmii związane z jego działalnością. Z kolei film dokumentalny o odkryciu grobu Kopernika zdobył nagrodę Złotego Smoka na festiwalu w Chinach.

    Od roku 2010 mamy też kolejny "polski" pierwiastek chemiczny i to związany z astronomią. Pierwiastek 112 nazwano na cześć Mikołaja Kopernika. Nazwa copernicium została zatwierdzona przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej i obowiązuje od 19 lutego, rocznicy urodzin Kopernika. CZA

    PAP - Nauka w Polsce

    tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    WASP-3 c – planeta pozasłoneczna znajdująca się w kierunku konstelacji Lutni w odległości około 727 lat świetlnych od Ziemi. Została odkryta w 2010 roku przez międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez dra Gracjana Maciejewskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest to druga planeta w układzie gwiazdy WASP-3.

    WASP-3 c – planeta pozasłoneczna znajdująca się w kierunku konstelacji Lutni w odległości około 727 lat świetlnych od Ziemi. Została odkryta w 2010 roku przez międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez dra Gracjana Maciejewskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest to druga planeta w układzie gwiazdy WASP-3.

    Marcin Antoni Kubiak - profesor doktor habilitowany astronomii, specjalność astrofizyka, tytuł profesorski otrzymał 25 kwietnia 1994. Członek Komitetu Astronomii Polskiej Akademii Nauk, uczestnik projektu soczewkowania grawitacyjnego OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment), współodkrywca między innymi układu planetarnego OGLE-2006-BLG-109. Autor znanej książki "Gwiazdy i materia międzygwiazdowa" przeznaczonej dla studentów astronomii. Dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1986-2008. Prezes Fundacji Astronomii Polskiej im. Mikołaja Kopernika. Edytor kwartalnika naukowego Acta Astronomica.

    Michał Kusiak, ur. w Żywcu, student astronomii (stan marzec 2011) na WFAiIS Uniwersytu Jagiellońskiego w Krakowie. Jako jeden z rzeszy miłośników astronomii, zaangażowanych w przeszukiwanie komet na zdjęciach dostarczanych przez koronografy misji SOHO i STEREO, odkrył ponad 100 komet, w tym dwutysięczną kometę odnalezioną na zdjęciach sondy SOHO.

    Biblioteka Uranii – seria wydawnicza wydawana przez Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA) w Krakowie od 1990 roku, związana z czasopismem Urania - Postępy Astronomii. Najnowszą z pozycji (nr 31) wydało Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA). Seria obejmuje książki dotyczące astronomii. W szczególności przez kilkanaście lat w jej ramach był wydawany bardzo szczegółowy kalendarz astronomiczny zawierający efemerydy dla planet i różnych innych ciał niebieskich.

    Jan Hanasz (ur. 29 lipca 1934 w Toruniu) – polski astronom, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracownik Centrum Badań Kosmicznych PAN w Toruniu. Członek Polskiej Akademii Nauk oraz polskich i zagranicznych organizacji astronomicznych. Były pracownik Zakładu Astronomii Polskiej Akademii Nauk (PAN) i kierownik Pracowni Astrofizyki. Opozycjonista w czasach PRL.

    Urania – miesięcznik poświęcony upowszechnianiu wiedzy astronomicznej, ukazujący się od roku 1922 do roku 1998. Urania powstała w trzy lata po założeniu Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii jako jego oficjalny organ. W roku 1998 pismo połączyło się z kwartalnikiem Postępy Astronomii wydawanym przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne i jego kontynuacją jest dwumiesięcznik Urania – Postępy Astronomii.

    Dodano: 31.12.2010. 00:40  


    Najnowsze