• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rozpoczęły się zajęcia Letniej Szkoły Fizyki w Warszawie

    28.06.2011. 11:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ponad 100 osób - uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z Warszawy i województwa mazowieckiego rozpoczęło 27 czerwca zajęcia w Letniej Szkole Fizyki. Szkoła jest prowadzona od wielu lat przez Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i współfinansowana przez Biuro Edukacji Miasta.

    Miłośników fizyki przywitał prodziekan Wydziału, prof. Andrzej Wysmołek. Życzył im ciekawych wykładów, warsztatów i ćwiczeń oraz przeżycia prawdziwie wielkiej przygody z nauką. Wyraził też nadzieję, że w przyszłości niektórzy słuchacze zechcą podjąć studia na wydziale, który tak wspaniale się rozwija i który dzięki uzyskanym w ostatnich latach unijnym dotacjom jest wyposażony w najnowocześniejszą w Europie aparaturę do badań.

     

    Inaugurujący tegoroczną Szkołę wykład pt. "Promieniotwórczość - 100 lat po Nagrodzie Nobla dla Marii Skłodowskiej-Curie" wygłosił prof. Marek Pfuetzner z Instytutu Fizyki Doświadczalnej UW.

    Profesor przypomniał najpierw wkład w rozwój badań nad promieniotwórczością takich uczonych, jak Maria Skłodowska-Curie (odkryła wraz z mężem Piotrem Curie polon i rad, jej notatki z uwagami na temat własności radu promieniują do dziś, co można zmierzyć licznikiem Geigera w czasie zwiedzania Instytutu Radowego w Paryżu), Henri Becquerel (był pierwszym człowiekiem, który stwierdził, że ruda uranu zawinięta w światłoczułą folię samorzutnie świeci), Ernest Rutherford (ustalił, że promieniowanie zachodzi dlatego, iż jądro atomowe świecącego pierwiastka jest nietrwałe), czy Charles Wilson (zaprojektowana przez niego komora gazowa rejestruje ślady cząstek pojawiających się w procesie rozpadu promieniotwórczego).

    Potem naukowiec wyjaśnił, jak nietrwałe jądro atomowe rozpada się emitując cząstki alfa (jądra atomów helu) lub beta (elektrony), przekształcając się w jądra atomów nowych, lżejszych pierwiastków. Pokazał też kolorową mapę nuklidów (nuklidem nazywa się obojętny atom, którego jądra zawiera określoną liczbę protonów oraz określoną liczbę neutronów) oraz izotopów, czyli nuklidów tego samego pierwiastka chemicznego, różniących się liczbą neutronów w jądrze. Obecnie mapa ta składa się z około 3 tysięcy elementów, a szacuje się, że może ich być dwa razy więcej i że te brakujące czekają jeszcze na swoich odkrywców.

    Dokładne poznanie procesów zachodzących podczas rozpadu jąder pierwiastków to najwłaściwsza droga do zrozumienia struktury i zachowania się materii - mówił wykładowca. Uczeni, by zaspokoić swą ciekawość w tym względzie, nie tylko starają się rejestrować promieniotwórczość zachodzącą w sposób naturalny w przyrodzie, ale również badać ją poprzez zderzanie wybranych cząstek rozpędzanych w akceleratorach do wielkich prędkości.

    Do badań tych wykorzystuje się coraz wydajniejsze przyspieszacze cząstek oraz coraz czulsze detektory, które wyłapują produkty końcowe takich procesów i utrwalają je na różnych nośnikach. Jednym z takich udoskonalonych urządzeń jest detektor skonstruowany w Zakładzie Spektroskopii Jądrowej Instytutu Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego, który potrafi zarejestrować i sfilmować specjalną kamerą cyfrową - jednym z elementów urządzenia jest unowocześniona przez polskich fizyków wersja komory Wilsona - ślady pojedynczych, wyizolowanych cząstek alfa, beta lub ślady protonów.

    Swój wykład prof. Pfuetzner zakończył odwołaniem się do statystyki. Rad ma - jak zauważył - okres półrozpadu wynoszący 1600 lat (czas, w ciągu którego liczba nietrwałych obiektów zmniejsza się o połowę), a więc mające dopiero 100 lat notatki Marii Skłodowskiej-Curie będą jeszcze "świecić" bardzo długo. Ale co wynika z faktu, że występujący na przykład naszym globie uran ma okres półrozpadu wynoszący 4,5 mld lat?

    Skoro - jak podpowiedział z sali jeden z młodych słuchaczy - Ziemia powstała ledwie 4 mld lat temu - występujący na niej uran musi pochodzić z... zewnątrz. Dziś wiemy, że pierwiastek ten, jak wiele zresztą innych i to tak trwałych jak węgiel lub tlen, będących składnikami naszych ciał i innych organizmów, pochodzi z wybuchu jakiejś supernowej, czyli gwiazdy, która skończyła swój żywot wielką eksplozją. Innymi słowy, wszyscy jak tu jesteśmy - zauważył profesor - jesteśmy dziećmi gwiazd, a do takiego nieoczekiwanego wniosku doprowadziły nas badania nad promieniotwórczością zapoczątkowane przed stu laty przez naszą rodaczkę...

    Zajęcia Letniej Szkoły Fizyki odbywać się będą codziennie do 8 lipca. Szczegółowy ich plan znajduje się na stronie: www.fuw.edu.pl

    Niezależnie od niego organizatorzy Szkoły zapraszają wszystkich jej uczestników na piknik, który rozpocznie się 1 lipca o godz. 15.00 na dziedzińcu Wydziału Fizyki. Podczas pikniku zostanie rozstrzygnięty konkurs na najciekawszy, przygotowany przez uczniów pokaz fizyczny "Interesująca fizyka".

    PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dariusz Wasik – polski fizyk, doktor habilitowany, profesor UW, były prodziekan ds. studenckich Wydziału Fizyki UW, obecny kierownik Studium Doktoranckiego. Pracuje w Zakładzie Fizyki Ciała Stałego Instytutu Fizyki Doświadczalnej Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Promieniowanie beta (promieniowanie β) – rodzaj promieniowania jonizującego wysyłanego przez promieniotwórcze jądra atomowe podczas przemiany jądrowej. Nazwa ma znaczenie historyczne – powstała, by odróżnić to promieniowanie od mniej przenikliwego promieniowania alfa. Promieniowanie beta i alfa zarejestrowane były po raz pierwszy przez Becquerela, który opisał swoje wyniki w serii publikacji w latach 1896–1897. Oba rodzaje promieniowania badał następnie Rutherford i w roku 1899 opisał ich różny charakter. Promieniowanie beta powstaje podczas rozpadu β. W zależności od rodzaju tego rozpadu, jest ono strumieniem elektronów (z rozpadu β) lub pozytonów (z rozpadu β) poruszających się z prędkością porównywalną z prędkością światła. Promieniowanie to jest silnie pochłaniane przez materię. Promieniotwórczość ciężkojonowa, rozpad egzotyczny (ang. cluster decay, rozpad klastrowy) – rozpad jądra atomowego podczas którego następuje emisja klastra (zlepka, grupy) nukleonów tworzących jądro atomowe cięższe od jądra helu-4 (cząstki α). Ten typ rozpadu dotyczy jedynie nuklidów alfa promieniotwórczych i prawdopodobieństwo jego zajścia jest bardzo małe, tj. nawet do kilkunastu rzędów wielkości mniejsze niż prawdopodobieństwo rozpadu alfa.

    Radioaktywność (promieniotwórczość) – zdolność jąder atomowych do rozpadu promieniotwórczego, który najczęściej jest związany z emisją cząstek alfa, cząstek beta oraz promieniowania gamma. Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej działa pod tą nazwą od 1 października 2001 r, po przemianowaniu Wydziału Matematyki i Fizyki, który został utworzony 1 lutego 1989 roku w wyniku przekształcenia się Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii w dwa odrębne Wydziały. Jednak zarówno matematyka jak i fizyka rozwijały się, od momentu powstania Uniwersytetu, w ramach Wydziału Przyrodniczego.

    Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej – jeden z jedenastu wydziałów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Został powołany 12 września 1949 roku. Obecnym dziekanem wydziału jest prof. dr hab. Anna Przyborowska-Klimczak. Wydział Chemii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej - (WCh UMCS) jeden z 11. wydziałów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Wydział ten istnieje od 1 lutego 1989 r., kiedy to został wyodrębniony z dawnego Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii.

    Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii został utworzony w 1968 roku wraz z powołaniem do życia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Powstał z połączenia odpowiednich wydziałów Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach. Zgodnie z zarządzeniem Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, z 31 lipca 1968 r., Wydział kontynuował kierunki kształcenia i działalność naukową scalonych jednostek. Jego historię tworzyły takie postacie, jak: prof. Marek Kuczma, matematyk, twórca polskiej szkoły równań funkcyjnych; prof. Andrzej Pawlikowski, fizyk, twórca katowickiej fizyki teoretycznej; prof. August Chełkowski, fizyk i polityk, twórca szkół naukowych na Śląsku: fizyki molekularnej i fizyki ciała stałego, jego działalność naukowa znalazła uznanie zarówno w kraju, jak i za granicą. Pi of the Sky – naukowy projekt badawczy powstały z inicjatywy prof. Bohdana Paczyńskiego służący do automatycznej obserwacji nieba w poszukiwaniu rozbłysków optycznych pochodzenia kosmicznego. Aparatura zainstalowana jest w obserwatorium Uniwersytetu Warszawskiego w Las Campanas Observatory na pustyni Atacama w Chile. W realizacji projektu uczestniczy zespół naukowców i inżynierów z Instytutu Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, Instytutu Fizyki Doświadczalnej UW, Instytutu Systemów Elektronicznych Politechniki Warszawskiej, Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i Centrum Badań Kosmicznych PAN. Program Pi of the Sky działa od 2004 roku.

    Wydział Ekonomiczny Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej – jeden z 11 wydziałów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Został powstały 15 lutego 1965 jako piąty wydział w strukturze organizacyjnej UMCS. Na wydziale pracuje 134 nauczycieli akademickich, w tym: 21 profesorów (8 z tytułem naukowym), 70 doktorów, 43 magistrów. Wydział posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora oraz doktora habilitowanego nauk ekonomicznych.

    Wydział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – jeden z 11 wydziałów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. W strukturze organizacyjnej wyodrębnione są dwa Instytuty, w skład których wchodzi 15 zakładów naukowych.

    Maciej Lewenstein (ur. 1955 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk o specjalności fizyka statystyczna, optyka kwantowa, sieci neuronowe. Magister Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego z 1978. Doktorat w Essen University (promotor prof. Fritz Haake) w 1983. Rozprawę habilitacyjną wykonał w Instytucie Fizyki Polskiej Akademii Nauk w 1986. Pracował jako PostDoc z laureatem Nagrody Nobla, prof. Royem Glauberem na Uniwersytecie Harvarda, potem zatrudniony był w Saclay (francuskim Centrum Badań Jądrowych - CEA), następnie jako profesor na Uniwersytecie w Hanowerze. Od 2005 r. pracuje w Instytucie Fotoniki (ICFO) w Castelldefels i Katalońskiej Instytucji Badań i Studiów Zaawansowanych w Barcelonie. Tytuł profesorski otrzymał 11 maja 1993 w dziedzinie nauk fizycznych. Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej powstał 1 stycznia 1952 roku, kiedy Wydział Matematyczno-Przyrodniczy podzielił się na dwa Wydziały: Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii i Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Przestał istnieć 1 października 2011 roku, kiedy to został podzielony na 2 nowe wydziały: Wydział Biologii i Biotechnologii oraz Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej.

    Rozpad protonu – hipotetyczny nowy rodzaj rozpadu promieniotwórczego, w rezultacie którego swobodny proton rozpadałby się na lżejsze cząstki. W Modelu Standardowym fizyki cząstek elementarnych rozpad taki jest zabroniony, ponieważ łamie zasadę zachowania liczby barionowej. Możliwość takiego rozpadu przewidują niektóre rozszerzenia Modelu Standardowego, np. teorie wielkiej unifikacji. Eksperymentalnie nie udało się dotychczas jednoznacznie zaobserwować żadnych przypadków tego procesu.

    Dodano: 28.06.2011. 11:19  


    Najnowsze