• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sezon na obserwację najwyższych chmur rozpoczęty

    17.06.2010. 02:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Rozpoczął się sezon na obserwację obłoków srebrzystych - najwyższych chmur obserwowanych z ziemi. O ich pojawieniu się, serwisowi SpaceWeather.com, donieśli obserwatorzy z północnej Europy. W ciągu najbliższych dni na niebie będą korzystne warunki do ich obserwacji, ponieważ Księżyc jest tuż po nowiu i nie rozjaśnia swoim blaskiem ciemnego nieba.



    Dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie poinformował PAP, że w Polsce najlepszy czas, w którym możemy zobaczyć obłoki srebrzyste to przełom czerwca i lipca. Najlepiej wypatrywać je wtedy w pierwszej połowie nocy nad północną częścią horyzontu. Jak sama nazwa wskazuje srebrzą się one na tle niebieskiego lub granatowego nieba, pokazując wyraźne smugi i struktury trochę podobne do znacznie niżej położonych cirrusów.

    Obłoki srebrzyste powstają z malutkich kryształków lodu wodnego o rozmiarach od 40 do 100 nanometrów, które unoszą się w atmosferze ziemskiej na wysokości od 76 do 85 kilometrów (ta część atmosfery nazywa się mezosferą). To najwyżej położone chmury, które mamy możliwość podziwiania z powierzchni naszej planety.

    Zobaczenie ich wcale nie jest łatwe, bo musi wiązać się ze spełnieniem pewnych warunków geometrycznych. Widoczne są one z szerokości geograficznych w przedziale 50-70 stopni szerokości północnej i południowej, w okolicach przesilenia letniego tj. w okresie kiedy Słońce chowa się pod horyzont na niewielką głębokość od 6 do 16 stopni.

    Takie położenie Słońca gwarantuje już w miarę ciemne niebo, a jednocześnie nasza dzienna gwiazda, dla nas już schowana pod horyzontem, jest w stanie wciąż oświetlać położone znacznie wyżej kryształki obłoków srebrzystych. AOL

    PAP - Nauka w Polsce

    krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Obłoki srebrzyste (ang. noctilucent clouds – NLC) – polarne chmury mezosferyczne, są rzadko obserwowanymi chmurami widzianymi w półzmroku przy zmierzchu lub świcie, kiedy słońce jest 6-16 stopni poniżej horyzontu. Najczęściej obserwowane są w pasie pomiędzy 50° i 70° (północnej i południowej szerokości geograficznej). Obłoki srebrzyste są najwyższymi chmurami obserwowanymi z Ziemi, znajdują się w mezosferze około 75–85 km ponad powierzchnią ziemi.
    Aeronomy of Ice in the Mesosphere (AIM) – satelita NASA należący do programu Explorer, służący do badania tworzących się w mezosferze obłoków srebrzystych. Został umieszczony na orbicie okołobiegunowej na wysokości 600 km nad Ziemią. Zadaniem projektu jest ustalenie przyczyny tworzenia się i zmienności obłoków srebrzystych, określenie związków między nimi a meteorologią mezosfery w obszarach polarnych. Chmury te są obiektem szczególnego zainteresowania naukowców, gdyż zaobserwowany w ostatnich latach wzrost częstotliwości ich występowania oraz pojawianie się ich w coraz niższych szerokościach geograficznych mogą być spowodowane zmianami klimatu. Zmierzch żeglarski, zmierzch nautyczny lub zmierzch nawigacyjny (zwany również zmrokiem) – okres po zachodzie Słońca, kiedy środek tarczy słonecznej znajduje się już poniżej 6 stopni kątowych poniżej horyzontu (tarcza słoneczna oglądana z Ziemi ma średnicę ok. pół stopnia, tj. 0°30′), ale ciągle jest jeszcze wyżej niż 12° poniżej horyzontu. Nazwa tej fazy zmierzchu bierze się z faktu, że w tym czasie możliwe jest jeszcze dostatecznie wyraźne obserwowanie linii horyzontu, co ma szczególne znaczenie w astronawigacji (można zmierzyć kąt między horyzontem i gwiazdą), a więc możliwa jest nawigacja jednocześnie w oparciu o obiekty ziemskie, jak i niebieskie. Przed zmierzchem żeglarskim występuje zmierzch cywilny, a po nim – zmierzch astronomiczny.

    Halo 22° – jedno ze zjawisk optycznych halo zachodzących w ziemskiej atmosferze. Występuje w postaci okręgu lub jego fragmentu o promieniu kątowym 22° wokół Słońca, sporadycznie Księżyca. Koło wewnątrz łuku halo jest ciemniejsze niż otaczające je niebo, a na zewnątrz łuku halo niebo jest jaśniejsze. Krawędź wewnętrzna jest lekko zabarwiona na czerwono, dalej kolor zanika, a zewnętrzna krawędź jest zabarwiona na niebiesko. Kolory zwykle są słabo zaznaczone lub niemal zupełnie niewidoczne. Halo 22° może wystąpić o każdej porze dnia oraz na każdej szerokości geograficznej, jest najczęściej występującym zjawiskiem wywołanym przez załamanie światła w kryształkach lodu w atmosferze ziemskiej. Towarzyszą mu czasami inne zjawiska optyczne o kącie załamania około 22°, powstające przy szczególnym ułożeniu kryształków lodu w powietrzu. 22° halo mogą być widoczne aż 100 dni w roku. Perlucidus – odmiana chmur. Występuje w postaci rozległych ławic, warstw i płatów. Pomiędzy członami, z których się składa występują wyraźne, choć niekiedy bardzo niewielkie przerwy. Przez te przerwy widoczne mogą być Słońce, Księżyc, błękit nieba lub wyżej położone chmury. Określenie perlucidus odnosi się do chmur Altocumulus i Stratocumulus.

    Altocumulus stratiformis – gatunek chmur Altocumulus. Chmury te składają się z członów tworzących rozległą warstwę. Mają one bardzo różnorodne formy, np.: kłaczków, kłębków, równoległych lub podłużnych walców, bochenków chleba, czy rozległych płatów. Ich ułożenie może być radialne lub nieregularne. Mogą być oddzielone pasami czystego nieba. Powstają także w różny sposób: z powoli rozpadających się chmur Altostratus, lub Nimbostratus, na brzegu rozległej warstwy unoszącego się wilgotnego powietrza, czy wskutek ruchów turbulencyjnych i konwekcyjnych na średnich wysokościach. Ruchy te powodują zafalowania powietrza, przypominające fale na wodzie. Na grzbiecie fali para wodna ulega kondensacji tworząc chmury, a w dolinie reakcja jest odwrotna po czym powstają pasy czystego nieba. Chmury te składają się często albo prawie wyłącznie z kropelek wody, albo z kryształków lodu. Mogą też składać się z ich mieszaniny. Dzięki temu towarzyszą im różne zjawiska optyczne, ich rodzaj zależy od przeważającej w chmurze postaci wody. Podsłońce – jedno ze zjawisk halo przyjmujące postać jasnej, wydłużonej plama światła, widocznej bezpośrednio poniżej Słońca, pod horyzontem. Powstaje na skutek odbicia promieni słonecznych od zorientowanych poziomo powierzchni dużej liczby płaskich kryształków lodu obecnych w atmosferze. Podsłońcu towarzyszą często także podsłońca poboczne (subparhelia) – odpowiednik Słońc pobocznych, widoczne poniżej horyzontu, na tej samej wysokości, co podsłońce.

    Cirrus (Ci) to po polsku chmura pierzasta. Należy do chmur wysokich, zbudowanych z kryształków lodu. Chmury piętra wysokiego występują w górnej troposferze. Podstawa chmur pierzastych może wystąpić poniżej wysokości o temperaturze powietrza 0 °C, wyżej w atmosferze tropikalnej, niżej w obszarach polarnych. W Europie, chmura cirrus może występować na wysokości od 6 000 do 12 000 m. Temperatury w chmurach cirrus wynoszą zwykle od –10 °C do –40 °C. Tropopauza jest naturalną barierą dla wierzchołków chmur pierzastych. Typowa chmura cirrus wyglądem przypomina nici pajęcze, delikatne włókna, „włosy anielskie”, pierze, nierzadko też kłaczki lub loczki. Rzeźbiarz (łac. Sculptor, dop. Sculptoris, skrót Scl) – słabo widoczny gwiazdozbiór nieba południowego, w całości widoczny na południe od równoleżnika 51°N, wprowadzony w 1752 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego Nicolasa Louisa de Lacaille′a. Jest to 36. co do wielkości gwiazdozbiór na niebie. Teoretycznie pozostaje w zasięgu obserwatorów z Polski, w praktyce żadna jego gwiazda nie wschodzi wyżej niż kilkanaście stopni nad horyzont. Najlepszy czas do obserwacji to początek października, wówczas góruje o północy czasu polskiego. W północnej części gwiazdozbioru, w pobliżu gwiazdy α Sculptoris, znajduje się południowy biegun Galaktyki, jeden z dwóch punktów, w których oś obrotu naszej Galaktyki przecina sferę niebieską (jego współrzędne α2000 = 0h 51,4m; δ = −27,13°).

    Świt astronomiczny – okres przed wschodem Słońca, gdy promienie Słońca (brzask) na tyle rozświetlają niebo, że najsłabsze gwiazdy przestają być widoczne. Niebo przestaje być czarne, a instrumenty astronomiczne zaczynają rejestrować znaczący wzrost jasności tła nieba. Świt astronomiczny ma miejsce, kiedy środek tarczy Słońca znajduje się już wyżej niż 18° poniżej linii horyzontu i trwa do momentu, gdy środek tarczy Słońca przekroczy wysokość 12° poniżej linii horyzontu. Świt astronomiczny kończy okres nocy astronomicznej, a po nim (gdy środek tarczy słonecznej znajdzie się powyżej 12° poniżej linii horyzontu) zaczyna się świt żeglarski.

    Castellanus – gatunek chmur, które w górnej części przynajmniej miejscami wykazują wypukłości w postaci wieżyczek, nadających tym chmurom na ogół wygląd ząbkowany. Wieżyczki te, z których część ma większą wysokość niż szerokość, posiadają wspólną podstawę i wydają się ułożone wzdłuż pewnych linii. Wieżyczkowaty charakter chmur castellanus jest szczególnie dobrze widoczny, gdy są one obserwowane z boku.

    Pasat – stały, ciepły wiatr o umiarkowanej sile (3~4°B), wiejący w strefie międzyzwrotnikowej między 35° szerokości północnej i 35° szerokości południowej; w epoce żaglowców miał duże znaczenie. Na półkuli północnej pasat wieje z kierunku NE, a na południowej z SE (zgodnie z działaniem siły Coriolisa, powodującej odchylenie kierunku ruchu ciał poruszających się prosto na półkuli północnej w prawo, a na południowej – w lewo). Wieją one ze strefy wyżów zwrotnikowych ku strefie niżów równikowych znajdujących się w tzw. komórce cyrkulacyjnej Hadleya. Miejsce, gdzie pasaty z obu półkul spotykają się ze sobą, nazywa się Międzyzwrotnikową Strefą Zbieżności (Konwergencji) lub bruzdą niskiego ciśnienia. Pasat to wiatr, a więc poziomy ruch powietrza. Aby mógł wiać, musi istnieć różnica ciśnień między obszarami na powierzchni Ziemi, która najczęściej spowodowana jest różnicami w nagrzaniu powierzchni naszej planety.

    Dodano: 17.06.2010. 02:17  


    Najnowsze