• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Słońce się burzy, ale eksperci uspokajają - Ziemi nic nie grozi

    11.08.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Burza słoneczna może zaszkodzić urządzeniom komunikacyjnym, a zwłaszcza satelitom, a teoretycznie nawet wpłynąć na sieci energetyczne. Ale zwiększona w ostatnich dniach aktywność Słońca nie stanowi dla nas zagrożenia - uważa astrofizyk dr hab. Jan Sładkowski.

    Wiatr słoneczny i burze magnetyczne mogą być niebezpieczne tylko, jeśli wywoła je niezwykle silny wybuch słoneczny. "Ten z 6 sierpnia jest jednym z gwałtowniejszych, ale inny, podobnej klasy, zdarzył się kilka lat temu i nie zanotowano poważnych problemów" - komentuje dr hab. Sładkowski, kierownik Zakładu Astrofizyki i Kosmologii Uniwersytetu Śląskiego - "Jakieś perturbacje komunikacyjne mogą się zdarzać, ale w każdym przypadku zakłócenia będą miały charakter lokalny i czasowy".

    Promieniowanie słoneczne, wyrzucone z korony Słońca, dociera do Ziemi w ciągu około ośmiu minut. Jest ono wtedy wykrywane przez sztuczne satelity krążące dookoła naszej planety. Cząstki materialne poruszają się wolniej, najszybszy wiatr słoneczny dociera do Ziemi w ciągu 30 godzin, na ogół trwa to jednak od dwóch do trzech dni. Tą różnicę wykorzystuje się w systemie ostrzegania - jeśli ma miejsce gwałtowny rozbłysk słoneczny, satelity po prostu przekazują o tym informację, a właściwe służby powinny oszacować zagrożenie i podjąć odpowiednie kroki.

    Działania zabezpieczające powinny objąć przede wszystkim wydanie ostrzeżeń i okresowe zaciemnienia na zagrożonych obszarach. Zaciemnienia polegają na wcześniejszym wyłączeniu sieci energetycznej tak, by nie uległa ona uszkodzeniu w wyniku zakłóceń elektromagnetycznych. Wcześniejsze zaprojektowanie mechanizmów bezpieczeństwa nie jest możliwe, ponieważ modele teoretyczne nie są w stanie przewidzieć czasu wystąpienia oraz siły konkretnego wybuchu zagrażającego Ziemi. Dr hab. Sładkowski podsumowuje: ,,Kilkadziesiąt godzin wcześniej wiemy. Nie jest to dużo, ale jakieś kroki zapobiegawcze możemy podjąć, prawdopodobnie mielibyśmy dość czasu, żeby wyłączyć sieć".

    Burze magnetyczne nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Ewentualne zagrożenie stwarzałyby normalne wypadki, które mogą mieć miejsce z powodu odłączenia prądu. Promieniowanie słoneczne stanowiłoby zagrożenie dla zdrowia tylko w momencie, gdy wystąpiłby wybuch słoneczny o niespotykanej dotąd sile. Jego skutki byłyby takie same, jak przy ekspozycji na każde promieniowanie. ,,Mamy nadzieję, że nie doczekamy czegoś takiego" - dodaje dr hab. Sładkowski. Bardziej narażeni na negatywne skutki wiatru słonecznego mogliby być ludzie lecący samolotem, gdzie ochrona przed promieniowaniem zapewniana przez atmosferę i pole magnetyczne Ziemi jest słabsza, oraz znajdujący się na stacjach kosmicznych, gdzie ochrony tej nie ma w ogóle.

    Burze magnetyczne wywołane przez wiatr słoneczny to także okazja do zaobserwowania na niebie niezwykłych zjawisk. Przykładem może być zorza polarna, którą, jak podał International Business Times, w efekcie ostatniego wybuchu można było zobaczyć w Niemczech, Danii, Holandii i Szkocji. "W Polsce teoretycznie byłoby to możliwe, ale wszystko zależy od pogody" - powiedział dr hab. Sładkowski - "To tak jak z zaćmieniami Słońca i Księżyca - zdarzają się bardzo często, ale w Polsce rzadko można je obserwować".

    Naukowcy przewidują, że zbliża się okres zwiększonej aktywności Słońca, kiedy to wybuchy w koronie słonecznej będą zdarzać się częściej, wywołując wiatr słoneczny, który po dotarciu do Ziemi wywołuje burze magnetyczne.

    Ostrzeżenie, dotyczące możliwych zakłóceń w łączności satelitarnej i działaniu systemu GPS w wyniku oddziaływania wiatru słonecznego i burz magnetycznych, wydała w ostatnich dniach amerykańska Administracja ds. Oceanów i Atmosfery (NOAA).

    PAP - Nauka w Polsce

    stm/ ula/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Heliofizyka – dział astrofizyki, którego głównym obiektem badań jest Słońce. Zainteresowaniem heliofizyki cieszy się również wiatr słoneczny aż do granic heliopauzy, zachodzące w nim zjawiska przejściowe i jego oddziaływania z innymi obiektami Układu Słonecznego, m.in. związki pomiędzy zjawiskami zachodzącymi na Słońcu, a tymi które mają miejsce na Ziemi, jak np. stan jonosfery, burze magnetyczne, zorze polarne itp. Aktywność słoneczna – zmiany zachodzące na powierzchni i atmosferze Słońca. Zmiany te powodują fluktuacje promieniowania, które dociera do Ziemi (zobacz stała słoneczna) w postaci fal elektromagnetycznych, w tym i światła, oraz strumienia cząstek emitowanych przez Słońce (wiatr słoneczny). Do aktywności słonecznej zalicza się też zmiany w liczbie i rozmieszczeniu plam słonecznych oraz koronalnych wyrzutów masy. Burza magnetyczna – nagłe i intensywne zmiany pola magnetycznego Ziemi (magnetosfery). Zaburzenia te powodowane przez koronalne wyrzuty masy ze Słońca, powstające w czasie trwania rozbłysków (burz słonecznych), wywołują gwałtowne zmiany parametrów fizycznych wiatru słonecznego. Te z obłoków cząstek naładowanych, które przemieszczają sie w kierunku Ziemi, docierają tam przeważnie po 20-70 godzinach i natrafiają na ziemską magnetosferę. Powodują także istotne zmiany w jonosferze w czasie burzy magnetycznej, która może trwać około dwóch dni. Rozróżnia się początkową fazę dodatnią i następującą potem bardziej długotrwałą ujemną.

    Burze słoneczne (Erupcje słoneczne) – potężne eksplozje w atmosferze Słońca o energii rzędu 10 J, obserwowane z Ziemi, jako wyrzuty materii z powierzchni Słońca, czyli koronalne wyrzuty masy (CME). Burze takie rozpoczynają się przeważnie od rozbłysku słonecznego, ale CME mogą powstawać również w protuberancjach. Materia międzyplanetarna to wszelka materia znajdująca się w przestrzeni międzyplanetarnej. Przestrzeń tę wypełniają gazy, pył międzyplanetarny, wiatr słoneczny, promieniowanie oraz pola magnetyczne Słońca i planet.

    Żagiel słoneczny – urządzenie napędowe statków kosmicznych, wykorzystujące ciśnienie światła słonecznego oraz w mniejszym stopniu ciśnienie wywierane przez cząstki wiatru słonecznego. Rozbłysk słoneczny - zespół zjawisk i procesów fizycznych wywołany nagłym wydzieleniem w atmosferze Słońca ogromnej ilości energii spowodowany przez proces anihilacji pola magnetycznego. Energia ta została wcześniej zakumulowana w polach magnetycznych obszarów aktywnych.

    Płaszcz Układu Słonecznego (ang. heliosheath) – część heliosfery pomiędzy szokiem końcowym a heliopauzą. Jest to obszar, w którym wiatr słoneczny wieje z prędkościami poddźwiękowymi. Otacza cały Układ Słoneczny oprócz hipotetycznego obłoku Oorta. Magnetopauza – powierzchnia ograniczająca magnetosferę planety (np. Ziemi), na której ciśnienie wiatru słonecznego równoważy ciśnienie pola magnetycznego planety.

    Wiatr słoneczny – strumień cząstek wypływających ze Słońca, składający się przede wszystkim z protonów i elektronów o dużej energii. Protony spokojnej fazy wiatru mają energię około 0,5 keV, zaś podczas rozbłysków rejestrowane są cząstki o energii do 1 GeV. Rozchodzą się one promieniście we wszystkich kierunkach. Badania sondy Ulysses wykazały, że w płaszczyźnie słonecznego równika prędkość wiatru jest średnio ponad dwukrotnie mniejsza, niż na szerokościach heliograficznych obszaru polarnego. Podczas szczytu aktywności słonecznej, gdy zanikają polarne dziury koronalne, prędkość wiatru emitowanego w kierunku bliskim osi obrotu Słońca zmniejsza się.

    Staw słoneczny – niskotemperaturowy, aktywny system wykorzystania energii słonecznej. Przekształca promieniowanie słoneczne w energię cieplną jednocześnie ją akumulując. Jego podstawową zaletą jest zdolność do magazynowania energii na długi okres, która może być później odzyskana poprzez użycie pompy ciepła.

    Szok końcowy – powierzchnia, otaczająca Układ Słoneczny, na której wiatr słoneczny zwalnia do prędkości mniejszej od prędkości dźwięku w otaczającym ośrodku międzygwiazdowym. Prędkość ta jest równa około 100 km/s; jest ona zmienna i zależy od chwilowej gęstości ośrodka. Łuna 1 lub Mieczta (Мечта – ros. marzenie) – radziecka sonda księżycowa wystrzelona 2 stycznia 1959. Była pierwszym ziemskim obiektem, któremu nadano drugą prędkość kosmiczną i który wydostał się poza grawitacyjne oddziaływanie Ziemi. Zadaniem Łuny 1 było zderzenie się z powierzchnią Księżyca. Z powodu uszkodzenia systemu kontroli lotu do zderzenia nie doszło, a statek wszedł na orbitę okołosłoneczną (między Ziemią a Marsem). Dane otrzymane z Łuny 1 dostarczyły nowych informacji o pasach radiacyjnych, stwierdziły brak pola magnetycznego Księżyca i wykryły obecność wiatru słonecznego w przestrzeni międzyplanetarnej.

    Dodano: 11.08.2011. 00:04  


    Najnowsze