• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stefan Banach od wtorku na monetach NBP

    04.04.2012. 06:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające najwybitniejszego polskiego matematyka - Stefana Banacha. Złota moneta 200 złotowa, srebrna dziesięciozłotówka oraz 2 złote ze stopu Nordic Gold są dostępne od 3 kwietnia.

    Głównym motywem graficznym rewersu monety złotej jest wizerunek popiersia Stefana Banacha na tle kompozycji geometrycznej. Pod popiersiem wypisana jest ukośnie formuła matematyczna podająca tezę twierdzenia Banacha o punkcie stałym. Ta sama formuła stanowi również element graficzny awersu monety.

    Rewers monety srebrnej przedstawia popiersie matematyka na tle punktów tworzących okręgi. Na awersie widoczny jest wizerunek prostopadłościanu z umieszczoną na jego ścianach bocznych formułą matematyczną, występującą w twierdzeniu Hahna-Banacha.

    Na rewersie monety dwuzłotowej przedstawiono popiersie Stefana Banacha, po lewej stronie wykres odwzorowania liniowego, a poniżej nierówność charakteryzującą warunek dotyczący odwzorowań liniowych w przestrzeniach Banacha.

    Monety zaprojektował Robert Kotowicz, a tradycyjny awers dwuzłotówki - Ewa Tyc-Karpińska. Moneta złota została wybita w nakładzie 4 tysięcy sztuk, srebrna - w 45 tysiącach egzemplarzy, natomiast nakład monety dwuzłotowej ze stopu Nordic Gold to 800 tysięcy sztuk.

    Stefan Banach był największym polskim matematykiem i współtwórcą słynnej Polskiej Szkoły Matematycznej powstałej w okresie międzywojennym. Jego imię nosi jedna z głównych nagród Polskiego Towarzystwa Matematycznego (którego był współzałożycielem oraz prezesem w latach 1939-1945), a także medal Polskiej Akademii Nauk wręczany co roku - naprzemiennie matematykowi polskiemu i zagranicznemu.

    Prof. Stefan Banach opracował zasadnicze pojęcia i twierdzenia analizy funkcjonalnej, a terminy takie jak przestrzeń Banacha znane są każdemu matematykowi w świecie. Wypracowane przez niego metody oraz odkrycia jego najbliższych współpracowników - Stanisława Mazura, Władysława Orlicza i Juliana Schaudera, wywarły istotny wpływ na każdą niemal gałąź współczesnej matematyki, a także fizyki teoretycznej.

    Indywidualność Banacha wyrażała się również w swoistych metodach poszukiwań twórczych i przyjacielskiej współpracy. Lubił pracować w gronie przyjaciół-matematyków w kawiarnianej atmosferze, przy czym gwar i muzyka nie przeszkadzały mu w koncentracji myśli.

    Przesiadywał godzinami w słynnej lwowskiej kawiarni "Szkockiej", zapisując blat stolika dowodami twierdzeń. Ażeby uniknąć strat, spowodowanych interwencją kelnerów wycierających zapisy, Banach zakupił wielki zeszyt, w którym były odtąd notowane problemy wymagające rozwiązania, z podaniem przy każdym nazwiska autora i daty. Na odwrocie karty pozostawiano miejsce na ewentualny opis rozwiązania.

    "Księga Szkocka" stała do dyspozycji każdego matematyka, który o nią poprosił, a dla zachęty za rozwiązanie niektórych problemów przewidywane były nagrody, czasem dość dziwne, np. żywa gęś.

    Legendarna "Księga Szkocka" przetrwała wojnę i stanowi obecnie własność Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. Stefana Banacha w Warszawie. Po wojnie Księga była nadal prowadzona przez matematyków wrocławskich w latach 1946-58.

    Od wtorku, 3 kwietnia, monetę dwuzłotową można zamienić w cenie nominalnej w kasach Oddziałów Okręgowych NBP. Natomiast monety złote i srebrne zostały sprzedane na aukcji w systemie Kolekcjoner, osiągając cenę 2 730 zł (moneta złota) oraz 96 zł (moneta srebrna). Po tej cenie monety będą wkrótce dostępne w Oddziałach Okręgowych NBP oraz w sklepie internetowym Kolekcjoner.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ tot/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Seria Historia polskiej muzyki rozrywkowej obejmuje srebrne monety kolekcjonerskie, srebrne klipy oraz obiegowe dwuzłotowe monety okolicznościowe ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2009 roku. Jej celem jest przedstawienie wybitnych polskich artystów nagrywających muzykę rozrywkową. Pierwsze monety serii upamiętniły Czesława Niemena. Twierdzenie Hahna-Banacha – podstawowe twierdzenie analizy funkcjonalnej sformułowane i udowodnione niezależnie przez Hansa Hahna i Stefana Banacha w latach 20. XX wieku. Moneta obiegowa to moneta będąca aktualnie lub w przeszłości w obiegu, czyli w użyciu codziennym, służąca jako środek płatniczy (pieniądz) do płacenia za towary i usługi. Oprócz monet obiegowych istnieją monety kolekcjonerskie i monety bulionowe. W przeszłości produkowane ze srebra oraz złota. Współcześnie monety obiegowe z racji ich mniejszego znaczenia w obrocie pieniężnym bite są z tańszych materiałów takich jak: miedzionikiel, stal, mosiądz czy Nordic gold.

    Rzut monetą – popularna metoda rozstrzygania sporów lub wyboru jednej z dwóch możliwości za pomocą monety. Polega na przypisaniu możliwości do dwóch stron monety (orła i reszki) i rzuceniu monety w powietrze. Gdy moneta spadnie, wybierana jest możliwość przypisana do strony która jest widoczna na górze. Medal im. Stefana Banacha - międzynarodowa nagroda przyznawana przez Prezydium PAN w uznaniu wybitnych zasług w rozwoju nauk matematycznych. Ustanowiony w 1992 roku w stulecie urodzin Stefana Banacha.

    Seria Miasta w Polsce obejmuje obiegowe, okolicznościowe monety dwuzłotowe ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2009 roku. Celem serii jest upamiętnienie polskich miast. Pierwszą monetą serii była Częstochowa wyemitowana 21 września 2009 roku. Reszka (z ros. решка) to potoczne określenie rewersu – strony monety zawierającej zwykle nominał bądź rysunek związany z okolicznością jej wybicia. Przeciwieństwo awersu - strony monety zawierającej godło państwowe bądź wizerunek panującego.

    Okolicznościowe monety o nominale 2 złote (również GN, NG, golden nordic, nordic gold, nordyckie złoto) – monety okolicznościowe emitowane przez Narodowy Bank Polski od 1995 roku. Monety te bite są stemplem zwykłym i mają status monet obiegowych, są więc prawnym środkiem płatniczym w Polsce.. W pierwszym roku numizmaty bite były w miedzioniklu (CuNi). Od roku 1996 emitent zmienił materiał na stop Nordic Gold (CuAl5Zn5Sn1) używany do dziś. Są kontynuacją przeddenominacyjnych nominałów 20000 zł, które w wyniku denominacji zostały zastąpione aktualnym nominałem – 2 złote. W maju 2014 roku planowane jest zakończenie emisji monet o nominale 2 złote i zastąpienie ich bilonem okolicznościowym o nominale 5 złotych. Seria Polskie Kluby Piłkarskie obejmuje srebrne monety kolekcjonerskie oraz obiegowe okolicznościowe o nominale 2 złote ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2011 roku. Jej celem jest przedstawienie utytułowanych klubów piłkarskich. Pierwsza moneta serii przedstawia Polonię Warszawa.

    Seria Dzieje Złotego obejmowała srebrne monety kolekcjonerskie oraz obiegowe okolicznościowe o nominale 2 złote ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2004 roku, w 80. rocznicę reformy walutowej Władysława Grabskiego i wprowadzenia do obiegu złotego. Celem serii było przedstawienie rozwoju złotego i jego historycznych wizerunków. Ostatnią monetą serii było 5 złotych z 1928 r. – Nike wyemitowane 14 kwietnia 2007 roku.

    Dodano: 04.04.2012. 06:47  


    Najnowsze