• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stefan Banach od wtorku na monetach NBP

    04.04.2012. 06:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające najwybitniejszego polskiego matematyka - Stefana Banacha. Złota moneta 200 złotowa, srebrna dziesięciozłotówka oraz 2 złote ze stopu Nordic Gold są dostępne od 3 kwietnia.

    Głównym motywem graficznym rewersu monety złotej jest wizerunek popiersia Stefana Banacha na tle kompozycji geometrycznej. Pod popiersiem wypisana jest ukośnie formuła matematyczna podająca tezę twierdzenia Banacha o punkcie stałym. Ta sama formuła stanowi również element graficzny awersu monety.

    Rewers monety srebrnej przedstawia popiersie matematyka na tle punktów tworzących okręgi. Na awersie widoczny jest wizerunek prostopadłościanu z umieszczoną na jego ścianach bocznych formułą matematyczną, występującą w twierdzeniu Hahna-Banacha.

    Na rewersie monety dwuzłotowej przedstawiono popiersie Stefana Banacha, po lewej stronie wykres odwzorowania liniowego, a poniżej nierówność charakteryzującą warunek dotyczący odwzorowań liniowych w przestrzeniach Banacha.

    Monety zaprojektował Robert Kotowicz, a tradycyjny awers dwuzłotówki - Ewa Tyc-Karpińska. Moneta złota została wybita w nakładzie 4 tysięcy sztuk, srebrna - w 45 tysiącach egzemplarzy, natomiast nakład monety dwuzłotowej ze stopu Nordic Gold to 800 tysięcy sztuk.

    Stefan Banach był największym polskim matematykiem i współtwórcą słynnej Polskiej Szkoły Matematycznej powstałej w okresie międzywojennym. Jego imię nosi jedna z głównych nagród Polskiego Towarzystwa Matematycznego (którego był współzałożycielem oraz prezesem w latach 1939-1945), a także medal Polskiej Akademii Nauk wręczany co roku - naprzemiennie matematykowi polskiemu i zagranicznemu.

    Prof. Stefan Banach opracował zasadnicze pojęcia i twierdzenia analizy funkcjonalnej, a terminy takie jak przestrzeń Banacha znane są każdemu matematykowi w świecie. Wypracowane przez niego metody oraz odkrycia jego najbliższych współpracowników - Stanisława Mazura, Władysława Orlicza i Juliana Schaudera, wywarły istotny wpływ na każdą niemal gałąź współczesnej matematyki, a także fizyki teoretycznej.

    Indywidualność Banacha wyrażała się również w swoistych metodach poszukiwań twórczych i przyjacielskiej współpracy. Lubił pracować w gronie przyjaciół-matematyków w kawiarnianej atmosferze, przy czym gwar i muzyka nie przeszkadzały mu w koncentracji myśli.

    Przesiadywał godzinami w słynnej lwowskiej kawiarni "Szkockiej", zapisując blat stolika dowodami twierdzeń. Ażeby uniknąć strat, spowodowanych interwencją kelnerów wycierających zapisy, Banach zakupił wielki zeszyt, w którym były odtąd notowane problemy wymagające rozwiązania, z podaniem przy każdym nazwiska autora i daty. Na odwrocie karty pozostawiano miejsce na ewentualny opis rozwiązania.

    "Księga Szkocka" stała do dyspozycji każdego matematyka, który o nią poprosił, a dla zachęty za rozwiązanie niektórych problemów przewidywane były nagrody, czasem dość dziwne, np. żywa gęś.

    Legendarna "Księga Szkocka" przetrwała wojnę i stanowi obecnie własność Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. Stefana Banacha w Warszawie. Po wojnie Księga była nadal prowadzona przez matematyków wrocławskich w latach 1946-58.

    Od wtorku, 3 kwietnia, monetę dwuzłotową można zamienić w cenie nominalnej w kasach Oddziałów Okręgowych NBP. Natomiast monety złote i srebrne zostały sprzedane na aukcji w systemie Kolekcjoner, osiągając cenę 2 730 zł (moneta złota) oraz 96 zł (moneta srebrna). Po tej cenie monety będą wkrótce dostępne w Oddziałach Okręgowych NBP oraz w sklepie internetowym Kolekcjoner.

    PAP - Nauka w Polsce

    ekr/ tot/

    Czy wiesz że...? (wersja beta)
    Seria Historia polskiej muzyki rozrywkowej obejmuje srebrne monety kolekcjonerskie, srebrne klipy oraz obiegowe dwuzłotowe monety okolicznościowe ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2009 roku. Jej celem jest przedstawienie wybitnych polskich artystów nagrywających muzykę rozrywkową. Pierwsze monety serii upamiętniły Czesława Niemena. Twierdzenie Hahna-Banacha – podstawowe twierdzenie analizy funkcjonalnej sformułowane i udowodnione niezależnie przez Hansa Hahna i Stefana Banacha w latach 20. XX wieku. Moneta obiegowa to moneta będąca aktualnie lub w przeszłości w obiegu, czyli w użyciu codziennym, służąca jako środek płatniczy (pieniądz) do płacenia za towary i usługi. Oprócz monet obiegowych istnieją monety kolekcjonerskie i monety bulionowe. W przeszłości produkowane ze srebra oraz złota. Współcześnie monety obiegowe z racji ich mniejszego znaczenia w obrocie pieniężnym bite są z tańszych materiałów takich jak: miedzionikiel, stal, mosiądz czy Nordic gold.

    Rzut monetą – popularna metoda rozstrzygania sporów lub wyboru jednej z dwóch możliwości za pomocą monety. Polega na przypisaniu możliwości do dwóch stron monety (orła i reszki) i rzuceniu monety w powietrze. Gdy moneta spadnie, wybierana jest możliwość przypisana do strony która jest widoczna na górze. Medal im. Stefana Banacha - międzynarodowa nagroda przyznawana przez Prezydium PAN w uznaniu wybitnych zasług w rozwoju nauk matematycznych. Ustanowiony w 1992 roku w stulecie urodzin Stefana Banacha.

    Seria Miasta w Polsce obejmuje obiegowe, okolicznościowe monety dwuzłotowe ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2009 roku. Celem serii jest upamiętnienie polskich miast. Pierwszą monetą serii była Częstochowa wyemitowana 21 września 2009 roku. Reszka (z ros. решка) to potoczne określenie rewersu – strony monety zawierającej zwykle nominał bądź rysunek związany z okolicznością jej wybicia. Przeciwieństwo awersu - strony monety zawierającej godło państwowe bądź wizerunek panującego.

    Okolicznościowe monety o nominale 2 złote (również GN, NG, golden nordic, nordic gold, nordyckie złoto) – monety okolicznościowe emitowane przez Narodowy Bank Polski od 1995 roku. Monety te bite są stemplem zwykłym i mają status monet obiegowych, są więc prawnym środkiem płatniczym w Polsce.. W pierwszym roku numizmaty bite były w miedzioniklu (CuNi). Od roku 1996 emitent zmienił materiał na stop Nordic Gold (CuAl5Zn5Sn1) używany do dziś. Są kontynuacją przeddenominacyjnych nominałów 20000 zł, które w wyniku denominacji zostały zastąpione aktualnym nominałem – 2 złote. W maju 2014 roku planowane jest zakończenie emisji monet o nominale 2 złote i zastąpienie ich bilonem okolicznościowym o nominale 5 złotych. Seria Polskie Kluby Piłkarskie obejmuje srebrne monety kolekcjonerskie oraz obiegowe okolicznościowe o nominale 2 złote ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2011 roku. Jej celem jest przedstawienie utytułowanych klubów piłkarskich. Pierwsza moneta serii przedstawia Polonię Warszawa.

    Seria Dzieje Złotego obejmowała srebrne monety kolekcjonerskie oraz obiegowe okolicznościowe o nominale 2 złote ze stopu Nordic Gold. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2004 roku, w 80. rocznicę reformy walutowej Władysława Grabskiego i wprowadzenia do obiegu złotego. Celem serii było przedstawienie rozwoju złotego i jego historycznych wizerunków. Ostatnią monetą serii było 5 złotych z 1928 r. – Nike wyemitowane 14 kwietnia 2007 roku.

    Dodano: 04.04.2012. 06:47  


    Najnowsze