• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tajemnice wszechświata w czasie Wielkiego Wybuchu odkryte za pomocą obrazów promieniowania reliktowego

    21.09.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Dwutygodniowa obserwacja nieba w obserwatorium satelitarnym Planck zakończyła się sukcesem, jakim są badania mikrofalowego promieniowania tła naszej galaktyki o niespotykanej dotąd czułości i szczegółowości pomiaru. Nowe informacje mogą zostać wykorzystane przez kosmologów i astrofizyków do bardziej precyzyjnych obliczeń w zakresie wieku i składu wszechświata.

    Satelita Planck oraz obserwatorium Herschel zostały razem wyniesione 14 maja przez rakietę Ariane 5 startującą z miasta Kourou w Gujanie Francuskiej; po 6 tygodniach satelita dotarł do punktu obserwacyjnego (oddalonego od Ziemi o ok. 1,6 mln km). Zarówno obserwatorium Herschel, jak i Planck są misjami wspieranymi przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) oraz ośrodki akademickie i konsorcja branżowe.

    Sensory teleskopu Planck są bardzo czułe na zmiany temperatury rzędu kilku milionowych części stopnia. W związku z wyjątkowym oprzyrządowaniem (tj. oddzielne instrumenty niskich i wysokich częstotliwości) teleskop może dokonać pomiaru kosmicznego promieniowania tła z niespotykaną dotąd dokładnością.

    Instrument niskich częstotliwości składa się z 22 zestrojonych ze sobą odbiorników radiowych umieszczonych w płaszczyźnie ogniskowej teleskopu Planck. Instrument wysokich częstotliwości składa się z 52 detektorów bolometrycznych (służących do pomiaru energii promieniowania) umieszczonych w płaszczyźnie ogniskowej teleskopu. Umożliwia to obrazowanie nieba na różnych częstotliwościach od 100 GHz do 857 GHz. Oba instrumenty zostały zaprojektowane i skonstruowane w wyniku międzynarodowej współpracy naukowców i inżynierów z całej Europy oraz ze Stanów Zjednoczonych.

    Wynikiem nieprzerwanej dwutygodniowej obserwacji nieba przez teleskop Planck były szczegółowe obrazy wczesnego wszechświata. Sporządzono dziewięć map: jedną dla każdej częstotliwości obsługiwanej przez teleskop Planck.

    Prowadząc obserwacje na kilku różnych częstotliwościach, teleskop Planck potrafi oddzielić kosmiczne promieniowanie tła od światła emitowanego przez galaktyką na tych samych częstotliwościach. Dzięki temu obserwatorium może wykryć i określić cechy gazu oraz pyłu. Natomiast mapy utworzone dla dziewięciu różnych częstotliwości umożliwiają odróżnienie źródeł promieniowania mikrofalowego na dotychczas niespotykaną skalę.

    Profesor Richard Davis z Uniwersytetu w Manchesterze, kierownik ds. projektu instrumentu niskich częstotliwości teleskopu Planck, zwraca uwagę: "Od chwili, gdy 16 lat temu rozpoczęte zostały prace nad teleskopem Planck, obecna faza projektu jest najbardziej emocjonująca. Cudowną cechą teleskopu Planck jest to, że z punktu obserwacyjnego oddalonego 1,6 mln km od Ziemi tworzy obrazy z czasów powstawania wszechświata, tzw. Wielkiego Wybuchu, z niesłychaną dokładnością".

    Przewidziany czas pracy teleskopu Planck to 15 miesięcy, podczas których zostaną zebrane dane, które będą wykorzystane do stworzenia dwóch niezależnych od siebie map całego nieba. Naukowcy mają rzadką okazję do analizy ogromnej ilości danych dotyczących wczesnego wszechświata, zebranych przez oprzyrządowanie teleskopu Planck o wysokiej czułości. W przyszłości można się spodziewać następnych misji kosmicznych, które pozwolą lepiej zrozumieć wszechświat.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:
    Teleskop Planck:
    http://planck.cf.ac.uk/

    Teleskop Planck Europejskiej Agencji Kosmicznej:
    http://www.esa.int/SPECIALS/Planck/
    Rada ds. Nauki i Technologii:
    http://www.stfc.ac.uk/

    Źródło danych: Rada ds. Nauki i Technologii; Europejska Agencja Kosmiczna
    Referencje dokumentu: Na podstawie informacji Rady ds. Nauki i Technologii oraz Europejskiej Agencji Kosmicznej

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kosmiczne Obserwatorium Herschela (ang. Herschel Space Observatory), w skrócie nazywane Herschel – teleskop Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczony do prowadzenia obserwacji astronomicznych w zakresie dalekiej podczerwieni i fal submilimetrowych. Obserwatorium zostało wyniesione 14 maja 2009, wspólnie z satelitą Planck, na orbitę wokół punktu L2 układu Ziemia – Słońce, znajdującego się w odległości około 1,5 mln km od Ziemi. Obserwacje astronomiczne były prowadzone do 29 kwietnia 2013. Łączność z satelitą została zakończona 17 czerwca 2013. Planck – misja satelity Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczonego do wykonania pomiarów anizotropii kosmicznego mikrofalowego promieniowania tła z wysoką zdolnością rozdzielczą. Satelita został wyniesiony, wspólnie z obserwatorium Herschela, przez rakietę nośną Ariane 5 ECA na orbitę wokół punktu L2 układu Ziemia – Słońce, znajdującego się w odległości około 1,5 mln km od Ziemi. Towarzystwo Maxa Plancka (właściwie Towarzystwo Wspierania Nauki im. Maxa Plancka z niem. Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften) (MPG) to niezależna niemiecka instytucja naukowo-badawcza o charakterze non-profit, finansowana z budżetu federalnego.

    COS-B (akronim od Cosmic Ray Satellite – satelita promieni kosmicznych) – satelita naukowy. Ósma misja agencji CERS/ESRO, pierwszy satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej, wraz z SAS-2 prowadził pierwsze dokładne obserwacje Wszechświata w promieniach gamma. COS-B miał na pokładzie jeden duży eksperyment: Gamma-Ray Telescope (teleskop promieni gamma), który był dokonaniem grupy europejskich laboratoriów naukowych, znanej jako Caravane Collaboration. Misja COS-B była pierwotnie zaplanowana na dwa lata. Jednak trwała pomyślnie przez 6 lat i 8 miesięcy. COS-B wykonał pierwszą kompletną mapę Galaktyki w promieniach gamma. Historia Ziemi – okres ok 4,5 miliarda lat (4 467 000 000 lat) (32,5% wieku wszechświata), od uformowania się planety z mgławicy słonecznej do czasów współczesnych. Niniejszy artykuł przedstawia zarys jej historii i podsumowuje wiodące teorie naukowe. Aby ułatwić umiejscowienie opisywanych zdarzeń na osi czasu, w artykule posłużono się analogią, odwzorowując dzieje naszej planety na 24-godzinną dobę. Godzinie 00:00 w tym modelu odpowiada moment powstania Ziemi 4,467 miliarda lat temu, natomiast godzinie 24:00 odpowiadają czasy nam współczesne. Oznacza to, że każdej sekundzie umownego „życia” Ziemi w naszym modelu odpowiadają 53 000 lat czasu rzeczywistego. Wielki Wybuch, podczas którego powstał Wszechświat, nastąpił około 13,82 miliardów lat temu (dane z misji Planck z lutego 2013), co oznacza, że nastąpił około trzech „dni” temu, czyli dwa „dni” przed rozpoczęciem historii Ziemi.

    Planck – bardzo duży krater uderzeniowy znajdujący się na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca. Znajduje się na zachód od krateru Poincaré, o podobnych rozmiarach co Planck. Obie formacje są większe niż krater Deslandres, który jest największym kraterem na widocznej stronie Księżyca. Na południowo-wschodniej krawędzi znajduje się krater Prandtl. Vallis Planck - dolina księżycowa o długości 451 km, której środek ma współrzędne selenograficzne 58,4° S; 126,1° E. Jest ona położona na odwrotnej stronie Księżyca. Dolinę nazwano na cześć niemieckiego fizyka Maksa Plancka, nazwa została zatwierdzona przez Międzynarodową Unię Astronomiczną w roku 1970.

    Otto Detlev Creutzfeldt (ur. 1 kwietnia 1927 w Berlinie, zm. 23 stycznia 1992) – niemiecki neurolog. Syn neurologa Hansa-Gerharda Creutzfeldta, brat lekarza chorób wewnętrznych Wernera Creutzfeldta (1924–2006). Studiował medycynę na Uniwersytecie we Fryburgu, ukończył studia w 1953 roku. Od 1962 pracował w Max-Planck-Institut für Psychiatrie. Od 1971 do 1992 roku dyrektor Max-Planck-Institut für biophysikalische Chemie w Getyndze. Theodor Wolfgang Hänsch (ur. 30 października 1941 w Heidelbergu) – niemiecki fizyk, dyrektor instytutu im. Maxa Plancka (Max-Planck-Institut für Quantenoptik) w Garching bei München.

    Darwin – był planowaną przez Europejską Agencję Kosmiczną na 2016 rok (lub nieco później) misją, której celem byłoby poszukiwanie planet pozasłonecznych wielkością zbliżonych do Ziemi. Misja została anulowana w 2007 roku. Czułość instrumentu pozwalałaby dodatkowo dokonywać analiz składu atmosfer odkrytych obiektów. Zakładana szczegółowość dostarczanych obrazów byłaby 10 do 100 razy większa od planowanych możliwości Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.

    Astro-H (nazywany też NeXT od New X-ray Telescope, czyli Nowy Teleskop Rentgenowski) – planowany naukowo-badawczy satelita budowany przez japońską agencję kosmiczną JAXA we współpracy z Holenderskim Instytutem Badań Kosmicznych SRON oraz NASA. Umieszczenie na orbicie wokółziemskiej na wysokości 550 km ma nastąpić w 2014 roku. Będzie służył do badań Wszechświata w zakresie promieniowania rentgenowskiego.

    Instytut Molekularnej Biologii Komórki i Genetyki Maxa Plancka (ang. Max Planck Institute for Molecular Cell Biology and Genetics, niem. Max-Planck-Institut für molekulare Zellbiologie und Genetik) (MPI-CBG) – instytut naukowo-badawczy w dziedzinie biologii molekularnej, biochemii, genetyki oraz biologii komórki oraz rozwoju należący do Towarzystwa Maxa Plancka, zlokalizowany w Dreźnie w Niemczech.

    Dodano: 21.09.2009. 15:11  


    Najnowsze