• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Trwa akcja liczenia gwiazd na nocnym niebie

    17.03.2012. 09:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bezchmurny wieczór to okazja do policzenia ile gwiazd widać na niebie w naszej okolicy - zachęcają organizatorzy międzynarodowej akcji badania ciemnego nieba, która właśnie trwa. W projekcie GLOBE at Night mogą wziąć udział także Polacy. 

    Międzynarodowa inicjatywa GLOBE At Night ma zwrócić uwagę społeczeństw na konieczność ochrony naturalnego nocnego nieba przed zbędnym zanieczyszczeniem sztucznym światłem. Ma też aspekt edukacyjno-naukowy - można przyczynić się do lepszego poznania tego na ile rozświetlone jest niebo w różnych częściach świata.

    W tym roku projekt podzielono na kilka etapów - obecnie trwa trzecia faza. Chętni mogą wziąć udział w dowolnym etapie, a jeśli chcą, to także we wszystkich. Aktualny etap trwa od 13 do 22 marca. Kolejny zaplanowano na 11-20 kwietnia.

    Aby wziąć udział w projekcie wystarczy w bezchmurny wieczór wyjść na spacer, odnaleźć najciemniejsze miejsce w swojej okolicy, a następnie wyszukać wśród gwiazd gwiazdozbiór Oriona lub konstelację Lwa. Kolejnym krokiem jest policzenie gwiazd widocznych w wybranym gwiazdozbiorze - można tego łatwo dokonać porównując widok na niebie z mapkami przygotowanymi przez astronomów.

    Ustaloną w ten sposób tzw. graniczną wielkość gwiazdową (czyli to jakie najsłabsze gwiazdy widać) wysyła się później za pomocą Internetu do centralnej bazy prowadzonej przez organizatorów. Uczestnicy podają też datę i godzinę dokonania pomiaru oraz współrzędne geograficzne miejsca, które można ustalić korzystając z map internetowych (np. Google Maps) odbiornika GPS albo z tradycyjnej drukowanej mapy topograficznej).

    "O godzinie 21 konstelację Oriona znajdziemy w południowo-zachodniej części nieba. Z kolei Lew znajduje się wtedy po wschodniej stronie nieba. Przy okazji spaceru można zobaczyć jasno świecące planety. Na zachodzie bardzo jasną parę stanowią Wenus i Jowisz. Oriona znajdziemy w pewnej odległości na lewo od nich. Z kolei w pobliżu Lwa dostrzec można jasnego Marsa" - tłumaczy Krzysztof Czart z Sieci Popularyzacji Nauki Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO).

     

    Udział w GLOBE at Night mogą wziąć wszyscy chętni, niezależnie od wieku i wykonywanego zawodu. Organizatorzy szczególnie jednak zachęcają do tego uczniów, ich rodziców, a nauczycieli przekonują do wykorzystania akcji jako pomysłu na ciekawe zajęcia szkolne (np. zadanie domowe). Tematyka pozwala wpleść GLOBE at Night w program nauczania m.in. geografii, fizyki, matematyki, biologii, przyrody.

    GLOBE At Night to międzynarodowy projekt zorganizowany przez inicjatywę GLOBE (Global Learning and Observations to Benefit the Environment), we współpracy z amerykańskim Narodowym Optycznym Obserwatorium Astronomicznym (NOAO), NASA, Międzynarodową Organizacją Ciemnego Nieba (IDA) i kilkoma innymi instytucjami.

    Dokładny opis projektu, materiały pomocnicze, mapki nieba i inne wskazówki można znaleźć na stronie internetowej http://www.globeatnight.org/ Znajdują się tam także materiały w języku polskim.

    PAP - Nauka w Polsce

    cza/ ula/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Cordoba Durchmusterung – atlas nieba i katalog gwiazd opracowany na podstawie obserwacji prowadzonych w argentyńskim obserwatorium astronomicznym w Cordobie. Katalog Cordoba Durchmusterung posiada symbol CoD i jest kontynuacją katalogu Bonner Durchmusterung. Zawiera przybliżone współrzędne 613 953 gwiazd jaśniejszych od 10 w obszarze nieba południowego od δ= -23° do δ= -90°. Program GLOBE – światowy program (działający także w Polsce), popularyzujący badania środowiska wśród uczniów szkół średnich i podstawowych. Program działa w ponad stu krajach. GLOBE oznacza Global Learning and Observations to Benefit the Environment, czyli „Światowy program obserwacyjny i edukacyjny badania środowiska”. Katalog pozycyjny gwiazd – wykaz pewnej liczby gwiazd do określonej wielkości gwiazdowej wraz ze współrzędnymi równikowymi: rektascensji i deklinacji. Położenie wszystkich gwiazd są wspólne dla określonej epoki np. 1950, 2000. Katalogi gwiazd można podzielić na: przeglądy nieba i katalogi precyzyjne. W starożytności i średniowieczu współrzędne podawano w układach ekliptycznych. Pierwszy katalog gwiazd ze współrzędnymi równikowymi był wydany przez Jana Heweliusza. Współrzędne do katalogów gwiazd mogą być uzyskane obserwacyjnie za pomocą koła południkowego oraz metodami fotograficznymi (obliczając ze współrzędnych prostokątnych na zdjęciu współrzędne równikowe).

    Bonner Durchmusterung – atlas nieba i katalog gwiazd. Pozycje gwiazd odnoszą się do 1855 roku. Pierwszą część katalogu opracowano w obserwatorium w Bonn pod kierownictwem astronoma niemieckiego Friedricha Argelandera. Katalog Argelandera zawierał pozycję 324 188 gwiazd nieba północnego do 9,5. Zakres współrzędnych deklinacyjnych katalogu zawierał się w δ= -2° do δ= +90°. Druga część Katalogu została opracowana przez astronoma Eduarda Schönfelda, współpracownika Argelandera, zawierała pozycję 133 659 gwiazd nieba południowego w pasie δ= -2° do δ= -23°. Oznaczenia liczbowe gwiazd uszeregowano w pasach deklinacyjnych co 1°. Katalog oznacza się symbolem BD (stosowane są też SD i DM). Kontynuacją katalogu DB jest opracowanie katalogu Cordoba Durchmusterung. Park ciemnego nieba – obszar terenu wyznaczony do ochrony przed zanieczyszczeniem światłem ciemności nocnej, wyjątkowego środowiska naturalnego. Obszary takie, jak w przypadku klasycznych rezerwatów przyrody, pełnią nie tylko funkcje ekologiczne, ale również edukacyjne. W ramach ochrony środowiska naturalnego powstają też rezerwaty ciemności. Obecnie parki ciemnego nieba nie posiadają w Polsce podstawy prawnej, powoływane są na podstawie umowy między instytucjami państwowymi w porozumieniu z odpowiednimi władzami gminnymi. W chwili obecnej parki i rezerwaty ciemnego nieba istnieją w Ameryce Północnej i Europie, większość w Kanadzie i USA.

    Mapa nieba – przedstawienie na płaszczyźnie gwieździstego nieba, jako widzialnego sklepienia niebieskiego. Siatki odwzorowań kartograficznych służą do określenia współrzędnych astronomicznych ciał niebieskich (deklinacji i rektastencji) w układzie równikowo-południkowym. Skala takich map pokazywana jest w mierze kątowej (np. skala deklinacji 1 stopień = 1,5 mm). Gwiazdy te są przedstawiane znakami kartograficznymi, uzależnionymi od ich jasności. Ponadto sporządza się także fotograficzne "mapy nieba" – montaże zdjęć fotograficznych poszczególnych części nieba na siatce kartograficznej, pozbawione nazw i oznaczeń gwiazd oraz gwiazdozbiorów. Najjaśniejsze gwiazdy: Poniższa lista zawiera 100 najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba (według jasności widomej); dla porównania zamieszczono też dane dotyczące Słońca. W układach podwójnych i wielokrotnych wyróżnione zostały pojedyncze gwiazdy. Jasność układu jako całości można znaleźć w osobnej tabeli poniżej.

    Era Jazzu to ogólnopolski cykl koncertów klubowych i galowych z udziałem gwiazd współczesnego jazzu organizowany od 1998 roku. Pomysłodawcą oraz dyrektorem projektu jest Dionizy Piątkowski. Program Ery Jazzu obejmuje zarówno koncerty wielkich gwiazd, jak i szeroką prezentację najciekawszych jazzowych zjawisk i trendów. I to nie tylko poprzez koncerty najwybitniejszych twórców tego gatunku, ale także poprzez liczny udział entuzjastów tej muzyki w wielu koncertowych przedsięwzięciach. Klubowe koncerty, galowe recitale w prestiżowych salach oraz okolicznościowe wydawnictwa to najważniejsze propozycje cyklu Era Jazzu. Jednorożec (łac. Monoceros, dop. Monocerotis, skrót Mon) – słabo widoczna konstelacja nieba południowego. Znajduje się bardzo blisko równika niebieskiego i dzięki temu może być obserwowana na szerokości geograficznej Polski w miesiącach zimowych. Ten stosunkowo nowy gwiazdozbiór, wprowadzony na niebo dopiero w XVII stuleciu, składa się ze słabych gwiazd. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 80. Znajdziemy go w Drodze Mlecznej między Syriuszem a Procjonem. Znajduje się w nim kilka otwartych gromad gwiazd. Takie nieregularne skupienia nazywamy także gromadami galaktycznymi, ponieważ występują w pasie Drogi Mlecznej. Liczą one od kilkudziesięciu do tysiąca gwiazd, a ich wiek wynosi najczęściej kilka milionów lat.

    Mucha (łac. Musca, dop. Muscae, skrót Mus) – mały gwiazdozbiór nieba południowego, położony w pobliżu bieguna południowego. Ten skromny gwiazdozbiór można znaleźć w Drodze Mlecznej, na południe od Centaura i Krzyża Południa. Z tym ostatnim konstelacja połączona jest ciemną mgławicą Worek Węgla. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. W Polsce niewidoczny.

    Palomar Observatory Sky Survey (Atlas palomarski) – fotograficzny atlas nieba. W 1949 rozpoczęto prace nad atlasem przy wsparciu National Geographic Society w obserwatorium astronomicznym na Mount Palomar. Zdjęcia do atlasu zostały zrobione teleskopem Schmidta o średnicy 1,2 metra. Mapy fotograficzne zawierały zdjęcia gwiazd do 21 w dwóch dziedzinach spektralnych, w niebieskiej i czerwonej. Atlas pokrywa obszar nieba w zakresie od δ= -33° do δ= +90°. Atlas zawiera 1872 karty i 936 zdjęć. W 1985 roku rozpoczęto prace nad ulepszoną wersją atlasu w trzech barwach oraz zasięgu do 22.

    Trójkąt Południowy (łac. Triangulum Australe, dop. Tranguli Australis, skrót TrA) to mała, lecz wyraźna konstelacja nieba południowego. Nazwa wzięła się z faktu, że gwiazdy tej konstelacji układają się w kształt prawie równobocznego trójkąta. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. W Polsce niewidoczny. Mimo że jest mniejszy od swojego odpowiednika na półkuli północnej, to zawiera jaśniejsze gwiazdy. Jest łatwo rozpoznawalnym układem trzech gwiazd. Leży w obrębie Drogi Mlecznej, niedaleko jasnych gwiazd: alfa (α) I beta (β) Centauri. Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Maior, dop. Ursae Maioris, skrót UMa) – gwiazdozbiór okołobiegunowy nieba północnego, a zarazem trzecia co do wielkości konstelacja nieba. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 125. W Polsce jest widoczna przez cały rok.

    Dodano: 17.03.2012. 09:33  


    Najnowsze