• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uniwersytet Śląski kupił meteoryt

    24.05.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    12 tys. zł zapłacił Uniwersytet Śląski za 65-gramowy meteoryt, który 30 kwietnia tego roku spadł w Sołtmanach pod Giżyckiem. Liczącą kilka miliardów lat materię kosmiczną będzie można oglądać w muzeum uniwersyteckim w Sosnowcu.

    Meteoryt został zakupiony przez Uniwersytet Śląski 13 maja, a już następnego dnia został sklasyfikowany przez prof. Łukasza Karwowskiego z katedry geochemii, mineralogii i petrografii Wydziału Nauk o Ziemi. "Jest to chondryt zwyczajny klasy L5-6. Takie meteoryty spotyka się na świecie, jednak nie spadają codziennie z nieba. Ostatni upadek takiego meteorytu zaobserwowany został 17 lat temu" - wyjaśniał prof. Karwowski.

    Mikropróbka materii kosmicznej - jak mówią o znalezisku na uniwersytecie - została odkryta "niewielkim nakładem kosztów". Spadła na jeden z budynków gospodarczych w Sołtmanach nad jeziorem Wydmińskim o godz. 6.06 nad ranem 30 kwietnia. Właścicielka znaleziska początkowo nie wiedziała, co trzyma w rękach. Naukowcy mówili w poniedziałek, że to córka zasugerowała jej, iż może to być meteoryt.

    Wieści o znalezisku rozniosły się dość szybko. Pojawił się pasjonat meteorytów, który z kolei powiadomił Obserwatorium Astronomiczne we Fromborku. Informacje z Fromborka szybko trafiły do Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, którego prof. Karwowski jest prezesem.

    Próbka meteorytu zakupionego przez Uniwersytet Śląski waży 65 gramów. Eksponat na zewnątrz jest czarny, co oznacza, że posiada powłokę obtopieniową pamiątkę po przejściu przez atmosferę ziemską. W środku jest szaro-biały i niezwykle kruchy.

    Próbki meteorytu zostały wysłane do specjalistycznego laboratorium Gran Saso we Włoszech. "Pozyskanie meteorytu podnosi prestiż instytucji. Można go badać latami. Jego unikatowość polega na tym, że został odnaleziony tuż po upadku. Można więc natychmiast zbadać jego właściwości. Bardzo rzadko zdarza się taka okazja. Oprócz badań krótkotrwałych izotopów, które pozwalają na analizę wielu cech meteorytów, planujemy także analizę zawartości gazów" - wyjaśnił Karwowski.

    Dzięki badaniom, które zostaną zlecone również jednemu z kanadyjskich laboratoriów, będzie można określić, skąd pochodzi meteoryt, chociaż - jak tłumaczyli naukowcy - można przypuszczać, że przybył ze strefy planetoid krążących między Marsem a Jowiszem. Badania pozwolą także wyliczyć, kiedy oderwał się od ciała macierzystego. Określony zostanie także czas jego przebywania w kosmosie, który w przypadku tego typu materii określa się często na 4,5 do 6 mld lat.

    Meteoryt, który spadł w Sołtmanach, waży ok. 1 kg. Właścicielka posesji znalazła go w kilku częściach. Całość miała wielkość ludzkiej pięści. Jeden z fragmentów kupiła również Politechnika Wrocławska. Prof. Karwowski jest przekonany, że następne jego części zostaną wyprzedane w ciągu kilku dni. "Zgłosiło się także wielu prywatnych kolekcjonerów" - wyjaśnia prezes Polskiego Towarzystwa Meteorytowego.

    Meteoryt będzie można oglądać w muzeum. W najbliższym czasie pracownicy muzeum przygotowują specjalną ekspozycję z dokumentacją fotograficzną.

    "Byłoby wielką stratą, gdyby meteoryt został wywieziony za granicę" - powiedziała w poniedziałek Ewa Budziszewska-Karwowska, kierownik Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego.

    Odnalezione meteoryty są własnością Skarbu Państwa, ale zwyczajowo uczelnie oraz inne placówki naukowe, których chcą mieć w swoich zbiorach materię kosmiczną, płacą znalazcy nagrody.

    PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Piotrowiak

    ktp/ hes/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do grupy meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest wulkaniczną skałą, która powstała 1,2 mld lat temu. Jest jednym z ponad 16 meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię. Meteoryt Nakhla dał początek nazwie grupy meteorytów kamiennych nakhlity.

    Mbale – meteoryt kamienny zaliczany do chondrytów oliwinowo-hiperstenowych L 6/5. Meteoryt spadł w postaci deszczu meteorytów 14 sierpnia 1992 roku w Ugandzie w mieście Mbale i jego okolicach. Największy fragment meteorytu miał masę 27,4 kg i został znaleziony w okolicach więzienia w mieście Mbale. Ocenia się, że meteoroid przed wejściem w ziemską atmosferę ważył około 1000 kg. Gęstość meteorytu wynosi ok. 3,5 g/cm. Zebrane meteoryty w większości trafiły do Narodowego Muzeum Przyrodniczego w Leiden, w Holandii. W Polsce fragment o wadze 15,3 g znajduje się w kolekcji Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego.

    Nakhla – meteoryt kamienny pochodzący z Marsa, należący do meteorytów SNC. Upadek meteorytu nastąpił w postaci deszczu meteorytowego, ok. 40 kamieni, z których największy miał masę 1,8 kg, około godziny 9:00 28 czerwca 1911 roku w miejscowości El Nakhla el Baharia, niedaleko Aleksandrii. Jest skałą magmową podobną do diabazu, która powstała 1,3 mld lat temu. Inne meteoryty marsjańskie o takim składzie nazywa się nakhlitami; znanych jest 14 takich meteorytów, które zostały wyrzucone z powierzchni Marsa i po milionach lat przebywania w przestrzeni międzyplanetarnej spadły na Ziemię.

    Seeläsgen (inna nazwa: Przełazy) – meteoryt żelazny należący do oktaedrytów IA znaleziony w miejscowości Przełazy w Polsce. Bryła meteorytu ważąca około 102 kg została przypadkowo odkopana w trakcie prac melioracyjnych na łące przez rolnika z Przełazów. Bryła żelaza została sprzedana kowalowi w Sulechowie, gdzie w 1847 roku natknął się na nią pewien mechanik. Kiedy okazało się, że odcięta próbka pochodzi z meteorytu, został on przewieziony do Wrocławia. Odkrycie meteorytu Seeläsgen nastąpiło kilka miesięcy po spadku meteorytu Braunau, w którym zostały zidentyfikowane linie Neumanna występujące również w meteorycie Seeläsgen. Meteoryt Seeläsgen ma typową budowę dla przedstawicieli grupy IA oktaedrytów. Posiada liczne wrosty troilitu, schreibersytu oraz grafitu. W znanych fragmentach meteorytu jedynie cohenit występuje w nietypowo małych ilościach. Przypuszcza się, że meteoryty Morasko i Seeläsgen mogą pochodzić z jednego spadku. Obecnie w Polsce meteoryt Seeläsgen znajduje się w zbiorach: Muzeum Mineralogiczne we Wrocławiu, Olsztyńskim Planetarium, Muzeum Ziemi PAN w Warszawie i Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

    Alfianello (wł. Meteorite di Alfianello) – meteoryt kamienny, który spadł we Włoszech w Lombardii 16 lutego 1883 o 14:43 czasu lokalnego, wtenczas w gminie Brescia. Meteoryt nosi nazwę miasteczka, nad którym huk jego ekspolzji był szczególnie głośny, czyli dzisiejszej osobnej gminy Alfianello. Trajektoria spadku, jak i miejsce uderzenia meteorytu zostały precyzyjnie określone przez wielu świadków, zatem został on natychmiast odnaleziony. Jego masa wynosiła 228 kg. Wygląda jak narzędzie z epoki kamienia łupanego: ma wydłużony kształt, z ostrą krawędzią po jednej stronie.

    Białystok – meteoryt kamienny, który spadł w postaci deszczu meteorytowego o godzinie 9.30, 5 października 1827 roku w okolicach wsi Fasty, 7,5 km od Białegostoku. Meteoryt Białystok jest achondrytem, należącym do eukrytów. Jego gęstość wynosi 3,17 g/cm. W składzie mineralogicznym wyodrębnić można następujące minerały: augit, anortyt, bronzyt, oliwin, pigeonit i trydymit. Ocenia się, że meteoryt pochodzi z planetoidy Westa. Jedyny polski okaz znajduje się w Muzeum Ziemi w Warszawie i waży 4 g. Został on nabyty przez muzeum w 1939 roku drogą wymiany z Muzeum Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie.

    Braunau – meteoryt żelazny należący do heksaedrytów, typu II AB, który spadł 14 lipca 1847 roku w mieście Broumov w Czechach. W meteorycie Braunau po raz pierwszy zidentyfikowane zostały przez Franza Ernesta von Neumanna, badacza meteorytów, linie Neumanna. Fragment meteorytu Braunau znajduje się w kolekcji Muzeum Mineralogicznym we Wrocławiu.

    Dodano: 24.05.2011. 00:11  


    Najnowsze