• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W czwartek Księżyc złączy się z Jowiszem

    13.10.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W czwartkowy wieczór będziemy mogli obserwować koniunkcję Księżyca i jasnego Jowisza - informuje dr hab. Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. 


    Księżyc na swojej drodze na sferze niebieskiej przesuwa się na tle gwiazd i planet, zakrywając i odkrywając wiele z nich. Zjawiska takie wyglądają najbardziej efektownie, gdy zakrywana gwiazda lub planeta jest jasna lub gdy mamy do czynienia z bliskim spotkaniem, w którym Księżyc świeci tuż obok danego obiektu. Do takiego właśnie spotkania dojdzie wieczorem 13 października, kiedy to na odległość 4 stopni do Jowisza zbliży się tarcza Księżyca, będącego tuż po pełni.

    Formalnie oba ciała będą najbliżej na sferze niebieskiej o godz. 18 naszego czasu. Tyle, że nie ma sensu spieszyć się z obserwacjami, bo o tej godzinie niebo rozświetla jeszcze łuna po zachodzie Słońca, a sam Księżyc z Jowiszem znajdują się prawie dokładnie na horyzoncie. Z czasem oba ciała powoli oddalają się od siebie, ale warunki do ich obserwacji się polepszą. Np. o godzinie 20 naszego czasu są już prawie 20 stopni nad wschodnim horyzontem, a kolejną godzinę później 25 stopni nad horyzontem.

    Księżyc i Jowisz świecą teraz na granicy konstelacji Ryb, Barana i Wieloryba. Z ich odnalezieniem nie będziemy mieli jednak najmniejszych problemów, bo są one obecnie dwoma najjaśniejszymi obiektami na nocnym niebie.

    Chociaż koniunkcja będzie doskonale widoczna gołym okiem to użycie do obserwacji teleskopu lub lunety pozwoli na podziwianie szczegółów powierzchni Srebrnego Globu, a także dojrzenie tarczy Jowisza i jego galileuszowych satelitów. 

    PAP - Nauka w Polsce

    aol/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pełnia – faza księżyca, występująca kiedy Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi, niż Słońce. Dokładniej, pełnia występuje wtedy, gdy geocentrycznie widoczne (ekliptyczne) długości Słońca i Księżyca różnią się o 180 stopni; Księżyc znajduje się wówczas w tzw. opozycji do Słońca. W tym czasie, dla obserwatorów na Ziemi, półkula Księżyca skierowana w stronę Ziemi (bliższa strona) jest prawie cała oświetlona i okrągła. Tylko podczas pełni Księżyca przeciwna jego półkula niewidoczna z Ziemi (dalsza strona), jest zupełnie nieoświetlona. Księżyc w pełni jest 300 do 500 tysięcy razy ciemniejszy od Słońca, co jednak i tak poważnie utrudnia prowadzenie obserwacji astronomicznych, dla których najdogodniejszym czasem są bezksiężycowe noce. Pierwsza kwadra – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. Księżyc w tym czasie zbliża się do pełni. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko wschodnia część tarczy Księżyca. Księżyc wschodzi w środku dnia i zachodzi w środku nocy, przez co można go bardzo wygodnie obserwować. W pobliżu granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator), panują najlepsze warunki do obserwacji struktur na jego powierzchni takich jak kratery, góry, doliny. Ostatnia kwadra (również: trzecia kwadra) – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Ziemia, Księżyc i Słońce tworzą ze sobą kąt prosty. W tym momencie, dla obserwatorów na Ziemi widoczna jest tylko zachodnia część tarczy Księżyca. Podczas kwadr Słońce oświetla powierzchnię Księżyca pod małym kątem i jego formy morfologiczne są wówczas bardzo dobrze widoczne. Najlepsze warunki do obserwacji tych struktur są przy granicy między oświetloną i nieoświetloną częścią Księżyca (terminator). Faza ta ma miejsce 21 dnia czterotygodniowego cyklu. Cień, zasłaniający prawą połowę księżycowej tarczy, będzie się teraz przesuwał w lewo i po siedmiu dniach Księżyc znajdzie się w nowiu.

    Nów – w astronomii, jedna z faz Księżyca, w której Księżyc znajduje się między Słońcem a Ziemią, czyli jest w koniunkcji ze Słońcem patrząc z Ziemi. W tej pozycji cała strona Księżyca widoczna z Ziemi jest w cieniu, wobec czego Księżyc nie jest widoczny gołym okiem. Zakrycie Jowisza przez Księżyc – zakrycie przez naturalnego satelitę Ziemi tarczy Jowisza; zachodzi, gdy Ziemia, Księżyc i Jowisz ustawiają się w jednej linii. Jest to przykład okultacji, czyli przejścia planety lub innego ciała niebieskiego za Słońcem lub Księżycem. Z powodu nachylenia orbit jest to dość rzadkie zjawisko (z terenu Polski widoczne było np. 15 lipca 2012).

    Ganimedes (Jowisz III) – największy księżyc Jowisza, należący do grupy księżyców galileuszowych. Jest równocześnie największym znanym księżycem w Układzie Słonecznym, większym od Merkurego. Europa (Jowisz II) – czwarty co do wielkości księżyc Jowisza z grupy księżyców galileuszowych i szósty co do wielkości satelita w Układzie Słonecznym. Najprawdopodobniej posiada on pod lodową skorupą ocean ciekłej wody.

    Io (Jowisz I) – trzeci co do wielkości księżyc Jowisza, z grupy księżyców galileuszowych i czwarty co do wielkości satelita w Układzie Słonecznym. Charakteryzuje się niezwykle silną aktywnością wulkaniczną. Kallisto (Jowisz IV) – księżyc Jowisza nazwany na cześć postaci pochodzącej z mitologii greckiej. Został odkryty w 1610 roku przez Galileo Galilei (Galileusza). Jest trzecim co do wielkości księżycem Układu Słonecznego i drugim, zaraz po Ganimedesie, obiektem orbitującym wokół Jowisza. Jego średnica jest równa 99% średnicy Merkurego, lecz jego masa wynosi jedynie około jednej trzeciej masy pierwszej planety Układu Słonecznego. Jest to czwarty księżyc należący do galileuszowych księżyców Jowisza o promieniu orbity wynoszącym około 1 882 700 km. W przeciwieństwie do trzech pozostałych księżyców odkrytych przez Galileusza, Kallisto nie jest częścią rezonansu orbitalnego i tym samym nie jest w tak znacznym stopniu poddany sile pływowej. Kallisto obraca się synchronicznie i zawsze jest zwrócony do Jowisza tą samą stroną. W przeciwieństwie do wewnętrznych satelitów Jowisza, Kallisto jest mniej narażony na działanie magnetosfery gazowego giganta, gdyż obiega planetę po bardziej wysuniętej orbicie.

    Węzły księżycowe to punkty, w których orbita Księżyca przecina płaszczyznę ekliptyki. Księżyc znajduje się w tym czasie dokładnie między Ziemią a Słońcem. Nachylenie elipsy do równika, po której podróżują wynosi 23 stopnie. Węzły położone są o 180 stopni od siebie. Punkt przecięcia pasa ekliptyki, po której porusza się południowy węzeł, zajmuje miejsce, w którym Księżyc porusza się od południa ku północy, a odwrotnie w przypadku północnego węzła.

    Pazyfae (Jowisz VIII) – niewielki zewnętrzny księżyc Jowisza, odkryty 27 stycznia 1908 roku przez P.J. Melotte. Pazyfae była pierwszym odkrytym księżycem nieregularnym. Pierwotnie uznano ją za planetoidę (nie było jasne, czy jest grawitacyjnie związana z Jowiszem) i oznaczono symbolem 1908 CJ. Dopiero 10 lipca potwierdzono, że krąży ona wokół Jowisza.

    Tetyda (też: Tethys; Saturn III) – piąty co do wielkości księżyc Saturna. Jest prawie pięć razy mniejsza od Tytana. Mała gęstość Tetydy pozwala przypuszczać, że jest to księżyc lodowy, podobnie jak Dione i Rea, i składa się ona prawie w całości z lodu wodnego. Orbita Księżyca – trajektoria, po której Księżyc porusza się wokół Ziemi; przebycie jej w całości zajmuje mu około 27,3 dnia. Księżyc i Ziemia krążą wokół barycentrum - wspólnego środka masy, leżącego w średniej odległości ok. 4675 km od środka Ziemi (w mniej więcej ¾ jej promienia). Dla porównania, odległość barycentrum od Księżyca wynosi średnio około 380 070 km (ok. 60 promieni ziemskich). Ze średnią prędkością ruchu Księżyca po orbicie wynoszącą 1,023 km/s, przemieszcza się on co godzinę o odległość kątową równą jego względnemu rozmiarowi, czyli o około 0,5°. Cechą wyróżniającą Księżyc spośród innych naturalnych satelitów planet Układu Słonecznego jest fakt, iż płaszczyzna jego orbity jest bardzo zbliżona do płaszczyzny ekliptyki, nie zaś - jak zazwyczaj - do płaszczyzny równikowej planety. Nachylenie płaszczyzny orbity księżycowej do płaszczyzny ekliptyki wynosi 5,1°, podczas gdy inklinacja osi obrotu Księżyca - jedynie 1,5°.

    Jupiter Icy Moons Orbiter (JIMO) – anulowana misja kosmiczna, której celem miało być badanie lodowych księżyców Jowisza - Ganimedesa, Kallisto oraz Europy. Zgodnie z obecnymi teoriami naukowymi, wszystkie te księżyce pod lodową pokrywą mogą posiadać oceany słonej wody, w których mogły rozwinąć się prymitywne formy życia.

    Dodano: 13.10.2011. 00:19  


    Najnowsze