• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W poszukiwaniu nowych planet: rozpoczyna się unijny projekt ROPACS

    18.01.2009. 11:51
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    W ramach finansowanego ze środków unijnych projektu ROPACS (Skaliste planety wokół chłodnych gwiazd) - który jest siecią szkoleniową Marie Curie, finansowaną z Siódmego Programu Ramowego (7PR) na kwotę 3,2 mln EUR - europejscy naukowcy poszukują planet podobnych do Ziemi, krążących wokół chłodniejszych gwiazd. Międzynarodowy zespół badaczy ma nadzieję odkryć planety wokół gwiazd, które mogą być przyjazne dla życia, a także lepiej zrozumieć początki życia we wszechświecie.

    Możliwości zasiedlenia planety zależą od tego, czy jest ona strukturą skalistą czy gazową, oraz czy znajduje się wystarczająco blisko swojej gwiazdy, aby na powierzchni planety mogła pojawić się woda w postaci płynnej. ROPACS, koordynowany przez dr Davida Pinfielda z Uniwersytetu w Hertfordshire w Wlk. Brytanii, jest siecią naukowców z Wlk. Brytanii, Niemiec, Hiszpanii i Ukrainy, którzy będą korzystać z brytyjskiego teleskopu na podczerwień w celu zidentyfikowania skalistych planet w pobliżu chłodniejszych gwiazd oraz sprawdzenia, czy może na nich przetrwać życie.

    Naukowcy przeprowadzą "sondę kulminacyjną", aby obserwować mniejsze planety przechodzące przed czerwonymi karłami typu widmowego M o małej masie. Poprowadzona na wielką skalę, przy użyciu szerokokątnych kamer (WFCAM) sonda kulminacyjna (WTS) obejmie obrazy równowarte około 200 nocom obserwacji nieba w podczerwieni, monitorujące niewielkie zmiany w jasności odległych planet, które przesuwają się pomiędzy teleskopem a swoją gwiazdą.

    "Niegdyś obserwacje prowadzono przy użyciu teleskopów optycznych, ponieważ Słońce i gwiazdy typu słonecznego świecą najjaśniej w zakresie optycznym" - wyjaśnia dr Pinfield. "Chcąc oglądać planety, które są chłodniejsze, trzeba użyć podczerwieni zamiast optyki, ponieważ to w tym zakresie chłodniejsze gwiazdy faktycznie emitują swoje promieniowanie. Kiedy planety orbitują wokół chłodniejszych gwiazd, przesuwają się pomiędzy teleskopem a gwiazdą i jasność gwiazdy spada."

    Naukowcy ufają, że sonda kulminacyjna pomoże im odnaleźć planety nadające się do zasiedlenia w pobliżu czerwonych karłów typu M o najmniejszej masie. Na szczęście wybrana technika pozwala im prowadzić obserwację zarówno w dobrą, jak i złą pogodę. Dalsze badania zmierzać będą do określenia masy, średnicy, gęstości i atmosfery planet w kulminacji.

    "Jedną z głównych idei, na której zasadza się projekt poszukiwania planet wokół chłodnych gwiazd, jest to, że planety te są mniejsze niż "nasłonecznione" gwiazdy" - powiedział dr Pinfield. "Można wykryć mniejsze planety krążące wokół nich, stosując metodę kulminacyjną." Poprzednie badania prowadzone metodą kulminacyjną pozwoliły odkryć planety rozmiarów Jupitera; te krążące wokół chłodniejszych gwiazd mogą być aż 10 razy mniejsze.

    Partnerzy mają nadzieję, że ich odkrycia pozytywnie wpłyną na nasze rozumienie różnorodności planet nadających się do zamieszkania, a ich rozpowszechnienie posłuży jako inspiracja dla szerokiej publiczności i studentów na wszystkich etapach kształcenia.

    Jednym z celów projektu jest opracowanie kosmicznej technologii do badania planet spoza układu słonecznego. Sieć szkoleniowa wspierać będzie 11 doktorów i 4 stypendystów podoktoranckich, którzy będą pracować pomiędzy instytucjami (żaden z uczestników nie może pracować w swoim kraju ojczystym) oraz współpracować z partnerem komercyjnym, spółką EADS Astrium, która zajmuje się inżynierią kosmiczną, w celu wykrycia i opisania nowych planet oraz opracowania kosmicznych technologii przyszłości. Młodzi naukowcy będą szkoleni w astronomii, informatyce, technikach matematycznych, np. w wyspecjalizowanych algorytmach, spektroskopii oraz projektowaniu technicznym.

    "Wiedza o różnorodnych systemach planetarnych, jakie istnieją wokół innych gwiazd, pozwala lepiej zrozumieć nasze własne miejsce we wszechświecie oraz zasięg możliwych habitatów życia gdzie indziej" - dodaje dr Pinfield. Spotkanie inaugurujące projekt planowane jest na 28-29 stycznia.

    Inspiracją do projektu jest nic innego, jak chęć dokonania nowych odkryć. "Dla mnie, odkrywanie nowych rzeczy, które wcześniej nie istniały, było zawsze bardzo ekscytujące" - komentuje dr Pinfield. "Zatem idea poszukiwania tych mniejszych planet i przybliżenia się do celu, jakim jest odnalezienie planet podobnych do Ziemi, na których mogą istnieć inne formy życia, gdzieś we wszechświecie, jest niezwykle pasjonująca."

    Więcej informacji:

    Uniwersytet w Hertfordshire:
    http://www.herts.ac.uk/

    ROPACS:
    http://www.star.herts.ac.uk/~dpi/RoPACS/

    EADS Astrium:
    http://www.astrium.eads.net/en/services

    CORDIS
    url: http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=30340
    Źródło danych: Uniwersytet w Hertfordshire:
    Referencje dokumentu: Na podstawie wywiadu z dr Davidem Pinfieldem z Uniwersytetu Hertfordshire

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Astronomia optyczna jest działem astronomii obserwacyjnej badającym promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie światła widzialnego oraz pobliskich zakresów widma elektromagnetycznegopodczerwieni i ultrafioletu, docierające od ciał niebieskich. Obecnie obiektami badań astronomii optycznej są planety Układu Słonecznego, księżyce, planetoidy, gwiazdy, gromady gwiazd, mgławice i całe Galaktyki. Współczesne teleskopy nie są jeszcze w stanie obserwować (poza nielicznymi wyjątkami) planet pozasłonecznych, planowane są jednak urządzenia oraz misje kosmiczne, mające na celu takie badania (E-ELT, Terrestrial Planet Finder). Astronomia optyczna posługuje się kilkoma zasadniczymi metodami obserwacji: Ultra-short-period planets (USPP) – klasa planet pozasłonecznych o bardzo krótkim okresie orbitalnym, o długości poniżej jednego dnia ziemskiego. Znane obiekty USPP występują tylko wokół gwiazd o masie mniejszej niż 0,88 mas Słońca. Niewielkie planety orbitujące tak blisko większych i jaśniejszych gwiazd zapewne szybko wyparowują. Chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym przedstawia w postaci tabelarycznej chronologiczny przegląd odkryć głównych obiektów w Układzie Słonecznym, takich jak: planety, planety karłowate i ich księżyce.

    Superziemia – planeta pozasłoneczna o masie większej od masy Ziemi i należąca do typu planet skalistych. W zależności od definicji, masa tego typu planety może wahać się od 1 do 10, lub 5 do 10 mas Ziemi. Oznaczenie „superziemia” nie oznacza, że z pewnością na powierzchni planety panują warunki zbliżone do ziemskich. Definicja dotyczy tylko typu planety (skalista) i masy (większej od masy Ziemi). Ocenia się, że promień superziemi może być do 3 razy większy niż promień Ziemi, jednak największe z nich są najprawdopodobniej planetami oceanicznymi o niskiej gęstości. GQ Lupi b – planeta orbitująca wokół gwiazdy GQ Lupi. Jedna z pierwszych planet pozasłonecznych, które udało się bezpośrednio sfotografować – dokonano tego przy użyciu teleskopu Yepun wchodzącego w skład Very Large Telescope. Ponieważ masy GQ Lupi b nie udało się jeszcze dokładnie ustalić, obiekt ten może być również brązowym karłem.

    Lista ciał planetarnych w Układzie Słonecznym, zawiera wszystkie znane planety, planety karłowate oraz satelity rozmiarów planetarnych . Pozwala to na gromadzenie danych o ciałach wielkości planet w Układzie Słonecznym i ich charakterystyce, koncentrując się na specyficznych ciałach ważnych dla możliwej kolonizacji Układu Słonecznego. Dla tych obiektów, dla których dostępne są odpowiednie dane, zamieszczono też schematy budowy wewnętrznej. Ciała pogrupowane są w układy planeta-księżyc i podzielone na główne strefy Układu Słonecznego. Satelity są uszeregowane według odległości od macierzystej planety. Hipotetyczne planety – planety, które nie istnieją w rzeczywistości (bądź ich istnienie jest podawane w wątpliwość). Na przestrzeni wieków astronomowie spekulowali istnienie wielu planet, często spekulacje owe szły w parze z odkryciami naukowymi. Do najczęściej wymienianych planet hipotetycznych należą Wulkan, Terraluna, Faeton, Uraneptun i Planeta X.

    Atmosfera — gazowa powłoka otaczająca ciało niebieskie o masie wystarczającej do utrzymywania warstwy gazów w wyniku działania grawitacji. Atmosfery posiadają planety typu ziemskiego i największe księżyce planet; w przypadku planet-olbrzymów, takich jak Jowisz, oraz gwiazd (por. atmosfera słoneczna) terminem atmosfery określa się tylko zewnętrzne (przezroczyste) warstwy gazowej powłoki, z których promieniowanie dociera bezpośrednio do obserwatora. Andorianie – to fikcyjna rasa żyjąca w fikcyjnym świecie Star Trek pochodząca z księżyca Andoria orbitującego wokół planety Andor gazowego olbrzyma. Andorianie są członkami i jednymi z założycieli Zjednoczonej Federacji Planet.

    SuperWASP (Wide Angle Search for Planets) – międzynarodowy program badawczy mający na celu wyszukiwanie planet pozasłonecznych. W 2006 roku ogłoszono odkrycie pierwszej planety, która nosi nazwę WASP-1 b. Obecnie (7 lipca 2013) w Encyklopedii pozasłonecznych układów planetarnych wymienione są 72 planety odkryte w ramach tego programu, 3 z nich zostały niezależnie odkryte w ramach Projektu HATNet.

    Ego Żyjącej Planety (ang. Ego the Living Planet) - fikcyjna planeta z Universum Marvela. Jej twórcami są Stan Lee i Jack Kirby. Po raz pierwszy pojawiła się w komiksie Thor #132 (październik 1966). Ego krąży po wszechświecie w poszukiwaniu innych planet do zjedzenia, które dają jej większą siłę.

    Dodano: 18.01.2009. 11:51  


    Najnowsze