• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielki galaktyczny kanibal

    10.03.2010. 14:11
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Ogromna galaktyka eliptyczna ESO 306-17 tkwi samotnie w przestrzeni kosmicznej, bo pochłonęła wszystkich swoich sąsiadów - wynika z analizy zdjęcia, wykonanego przez Teleskop Kosmiczny Hubble'a (HST).

    Galaktyki rzadko występują samotnie. Najczęściej można je spotkać w grupach, przy czym przy największych galaktykach z danej grupy znajduje się sporo mniejszych sąsiadów. Tak jest na przykład, w naszej Grupie Lokalnej, gdzie dwie największe galaktyki - M31 i nasza Droga Mleczna, mają swoje mniejsze satelity.

    Zdjęcie dużej galaktyki eliptycznej ESO 306-17, wykonane przez Teleskop Kosmiczny Hubble'a (HST), wydaje wskazywać na to, że nie należy ona do wyjątków. Oprócz jej samej, na zdjęciu widać całą masę znacznie mniejszych galaktyk. Dokładna analiza odległości, w jakich się one znajdują zaskakuje. Okazuje się bowiem, że wszystkie mniejsze obiekty, to galaktyki leżące dużo bliżej nas niż ESO 306-17. Jedynymi towarzyszami tego kosmicznego olbrzyma są więc tylko "ciemna materia" i gorący gaz.

    Czy tak było od samego początku? Astronomom wydaje się, że nie.

    ESO 306-17 narodziła się w grupie galaktyk, jak wiele innych obiektów jej typu. Z czasem jednak "połknęła" wszystkich swoich sąsiadów. Takie przypadki kosmicznego kanibalizmu są dość częste. Jego ślady widać nawet w naszej Drodze Mlecznej, tyle że nie są one aż tak silne. ESO 306-17, aby dokładnie wyczyścić przestrzeń wokół siebie, musiała pochłaniać mniejszych sąsiadów w bardzo dużym tempie.

    Na zdjęciu z HST widać ślady tego kanibalizmu. Są nimi grupy gromad kulistych, które mogą być pozostałościami połkniętych galaktyk karłowatych.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Galaktyka satelitarna, galaktyka satelicka – galaktyka krążąca wokół innej, większej galaktyki. Duże galaktyki posiadają często bardzo wiele satelitarnych galaktyk karłowatych (Droga Mleczna ma ich ok. 20), ale mogą im towarzyszyć także większe obiekty - np. Galaktyka Trójkąta może być satelitą Galaktyki Andromedy. Supergromada – zgrupowanie setek lub tysięcy grup i gromad galaktyk. Supergromady są jednymi z największych znanych struktur we Wszechświecie. Istnienie supergromad wskazuje na to, że galaktyki są rozłożone we Wszechświecie nierównomiernie, nawet w dużych skalach. Większość z nich łączy się w grupy i gromady, przy czym grupy zawierają do 50 galaktyk, a gromady do kilku tysięcy. Te grupy i gromady, a także dodatkowe odizolowane galaktyki, tworzą razem większe struktury zwane właśnie supergromadami. Grupa galaktyk – układ niewielkiej (≤ 50) liczby galaktyk rozmieszczonych w obszarze o rozmiarach < 1 Mpc; na ogół w grupie galaktyk dominuje jedna lub kilka jasnych galaktyk otoczonych przez obiekty dużo słabsze, satelity i słabiej związane galaktyki. Droga Mleczna i Wielka Mgławica Andromedy są dominującymi galaktykami Grupy Lokalnej, zawierającymi ponad 90% jej masy. Określenia gromada używa się natomiast do zbiorowisk liczących od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk.

    Obłoki Magellana – dwie nieregularne, karłowate galaktyki orbitujące wokół Drogi Mlecznej, należące do Grupy Lokalnej Galaktyk. Gromada galaktyk – skupisko od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk tworzących układ związany grawitacyjnie. Mniejsze ugrupowania nazywane są grupami. Galaktyki w gromadzie galaktyk poruszają się po skomplikowanych torach wokół środka masy gromady, zazwyczaj znajdującego się w pobliżu największych galaktyk w gromadzie. Prędkości galaktyk w małych grupach galaktyk są rzędu 200 km/s, ale rosną do prędkości rzędu 800 km/s w dużych gromadach galaktyk.

    Galaktyka spiralna - duży grawitacyjnie związany układ gwiazd (przykładowo w Drodze Mlecznej może ich być około 500 miliardów ), pyłu i gazu międzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii mający postać dysku z ramionami spiralnymi wychodzącymi ze środka zwanego zgrubieniem centralnym lub jądrem galaktyki. Przy spojrzeniu na dysk "z góry" wyraźnie widać jego spiralną strukturę. Galaktyki spiralne stanowią 75% jasnych galaktyk nieba. Galaktyki spiralne oznaczamy literą S i w zależności od stopnia rozwinięcia ramion dzielimy je na typy a, b, c. Typ Sa ma duże jądro i słabo rozwinięte ramiona. Typ Sc - na odwrót - małe jądro i bardzo silnie rozwinięte ramiona spiralne, typ Sb jest typem przejściowym pomiędzy poprzednimi dwoma. Rozróżniamy galaktyki spiralne z poprzeczką, bez poprzeczki oraz typ pośredni. Lista gromad kulistych Drogi Mlecznej: Lista zawierająca wszystkie znane gromady kuliste należące do Drogi Mlecznej. Obecnie znanych jest około 160 gromad kulistych należących do naszej Galaktyki, z których jedna czwarta powstała poza Drogą Mleczną. Szacuje się, że nasza Galaktyka zawiera nie więcej niż 200 gromad kulistych.

    Fizyka galaktyk – dział astrofizyki zajmujący się opisem galaktyk z fizycznego punktu widzenia. Fizyka galaktyk bada i opisuje procesy fizyczne w odniesieni do galaktyki jako całości. Dzięki niej możliwa jest dogłębna analiza i poprawna interpretacja procesów zachodzących między galaktykami w trakcie zderzeń galaktyk, jak również wyjaśnienie budowy i obrotu wokół centrum całej galaktyki. Pustka Lokalna – pustka w przestrzeni kosmicznej o średnicy szacowanej na 30 do 150 milionów lat świetlnych. Na jej krawędzi znajdują się galaktyki należące do gromady galaktyk Herkulesa, gromady w Warkoczu oraz Grupy Lokalnej. Sama pustka zawiera nieliczne galaktyki jak na przykład ESO 461-36.

    Lot międzygalaktyczny – lot statku kosmicznego w przestrzeni międzygalaktycznej, zwłaszcza z Galaktyki Drogi Mlecznej (z Ziemi) do innych galaktyk.

    Zderzenie Galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną – przewidywane przyszłe zderzenie pomiędzy dwiema największymi galaktykami należącymi do Grupy Lokalnej: Drogą Mleczną i Galaktyką Andromedy (M31), mające rozpocząć się za około 3,75 miliarda lat i mające następnie trwać kolejne kilka miliardów lat.

    Pierścień Jednorożca – pierścień gwiazd dokoła Drogi Mlecznej. Jest uważany za strumień gwiazd, który oderwał się od galaktyki Karzeł Wielkiego Psa i połączył z Drogą Mleczną na przestrzeni miliardów lat. Jest to złożona struktura w kształcie pierścienia, która owija się wokół naszej galaktyki trzy razy, ukształtowana przez długie włókno gwiazd wypchniętych z galaktyki Karła Wielkiego Psa przez siły pływowe, wskutek orbitowania wokół Drogi Mlecznej. Pierścień ma masę 100 milionów mas Słońca i długość 200 000 lat świetlnych.

    Dodano: 10.03.2010. 14:11  


    Najnowsze