• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Współpraca PG i UMK ws. budowy radioteleskopu

    24.10.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Politechnika Gdańska (PG) i Uniwersytet Mikołaja Kopernika (UMK) w Toruniu będą współpracować ws. budowy w Borach Tucholskich radioteleskopu ,,Hevelius 90m" i utworzenia Narodowego Centrum Radioastronomii.



    21 października w Gdańsku rektorzy obu uczelni, prof. Henryk Krawczyk i prof. Andrzej Radzimiński podpisali list intencyjny dotyczący współpracy naukowej i badawczej dot.realizacji projektu pn. ,,90m Radioteleskop-Narodowe Centrum Radioastronomii".

    Planuje się, że najpóźniej do 2015 r. w miejscowości Dębowiec (woj.kujawsko-pomorskie), położonej w Borach Tucholskich, może powstać radioteleskop o średnicy, co najmniej, 90 metrów. Byłoby to wówczas trzecie, co do wielkości, po Niemczech i USA, tego typu urządzenie astronomiczne na świecie.

    Inicjator przedsięwzięcia prof. Andrzej Kus z Centrum Astronomii UMK powiedział dziennikarzom, że ,,wokół instrumentu (radioteleskopu) planowana jest budowa wielkiego ośrodka naukowo-badawczego i rozwojowego, który będzie się zajmował nie tylko nauką w sensie astronomii, ale przede wszystkim będzie rozwijał nowe technologie, które będą miały szerokie zastosowania w przemyśle i w badaniach kosmosu".

    Dodał, że ,,wzorem dla Polski są ośrodki w Europie i w USA, które powstały wokół dużych instrumentów i w tej chwili zatrudniają po 150-200 osób, naukowców i kadry inżynieryjno-technicznej". Uważa, że ,,taki ośrodek promieniuje i wpływa na ogólny rozwój technologii na świecie".

    Wyjaśnił, że radioteleskop będzie wyposażony w nowatorską, ogromną kamerę radiową, umożliwiającą obserwację, fotografowanie i monitorowanie dużego obszaru nieba". Uważa, że pod tym względem będzie to jeden z najlepszych instrumentów na świecie.

    Prof. Zbigniew Sikora z PG nie chciał wypowiadać się na temat kosztów przedsięwzięcia. Zaznaczył, że na PG planowane jest utworzenie elitarnych studiów mających na celu kształcenie kadry naukowej na potrzeby ośrodka.

    Rektor UMK prof. Andrzej Radzimiński powiedział dziennikarzom, że jest to jeden z największych i najbardziej zaawansowanych technologicznie projektów realizowanych obecnie w Europie. ,,Ten teleskop i zamiary badawcze, jakie mamy odnośnie technologii kosmicznych są co najmniej na europejskim poziomie" - wyjaśnił.

    Poinformował, że w ośrodku mogłyby być prowadzone ,,pogłębione, bardziej precyzyjne badania kosmosu oraz realizowane nowoczesne technologie kosmiczne".

    Pierwszym najważniejszym celem uczelni, jak określił prof. Radzimiński, ,,będzie przygotowanie aplikacji dot. finansowania, która wygra w konkursie wśród projektów będących na Polskiej Mapy Drogowej Infrastruktury Badawczej". Projekt budowy radioteleskopu ,,Hevelius 90m" zajmuje na tej mapie pierwsze miejsce, ,,co czyni projekt realnym pod względem finansowym". Uważa, że realizacja inwestycji nie powinna trwać dłużej niż trzy lata.

    Rektor PG, prof. Henryk Krawczyk poinformował, że PG jest zorientowana na sprawy technologiczne, na rozwój urządzeń np. bardzo precyzyjnych spełniających wysokie wymagania. Nie ukrywa, że ,,bardzo wiele wydziałów uczelni, od wydziałów budowlanych po elektronikę, zainteresowanych jest przedsięwzięciem".

    W marcu w Gdańsku wiceprezes Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (PTA) dr hab. Maciej Mikołajewski poinformował, że budowa radioteleskopu "Hevelius" będzie kosztować ok. 200 mln zł.

    Jak wówczas wyjaśnił, radioteleskop to rodzaj teleskopu, dzięki któremu można oglądać wszechświat na falach radiowych. "Bardzo szeroko rozumianych - od bardzo długich fali niskich częstotliwości - aż do mikrofal, czyli fal centymetrowych i krótszych - na tych ostatnich można oglądać najodleglejsze obiekty we wszechświecie" - dodał.

    Polska dysponuje naturalnym, wolnym od zakłóceń radiowych i cywilizacyjnych środowiskiem w postaci położonego najbliżej Europy Zachodniej, wielkiego kompleksu leśnego, Borów Tucholskich. Tylko las daje gwarancję ciszy radiowej, w której radioteleskop może pracować 24 godziny na dobę przez kilkadziesiąt lat.

    Obecnie największy w Polsce i jednocześnie środkowej Europie 32-metrowy radioteleskop o nazwie "Kopernik" (powstał w 1994 r.) znajduje się w Piwnicach niedaleko Torunia.

    PAP - Nauka w Polsce

    bls/ abe/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Five hundred meter Aperture Spherical Telescope (FAST) (chiń. upr.: 500米口径球面射电望远镜; pinyin: 500mǐkǒujìng qiúmiàn shèdiànwàngyuǎnjìng) – projekt budowy największego na świecie radioteleskopu w chińskiej prowincji Kuejczou, w Pingtang, w naturalnym zagłębieniu terenu. Zakłada zbudowanie radioteleskopu o pojedynczej czaszy o średnicy 500 m, będącego większym od największego obecnie Obserwatorium Arecibo o średnicy 305 m i trzy razy od niego wydajniejszym. Koszty szacowane są na 107,9 mln dolarów (700 mln yuanów). Budowę rozpoczęto w marcu 2011. Square Kilometre Array (SKA) – planowana sieć radioteleskopów o całkowitej powierzchni jednego kilometra kwadratowego. Będzie działać w zakresie częstotliwości od 70 MHz do 10 GHz oraz będzie 50 razy bardziej czuła niż jakikolwiek dzisiejszy radioteleskop. Będzie to wymagało bardzo wydajnych centralnych silników obliczeniowych, a także długodystansowych połączeń o przepustowości dziesięciokrotnie większej od dzisiejszego światowego ruchu internetowego. Dzięki temu będzie można badać niebo ponad dziesięć tysięcy razy szybciej niż obecnie. Sieć SKA zostanie zbudowana na półkuli południowej w Republice Południowej Afryki i Australii, gdzie obserwacja naszej galaktyki, Drogi Mlecznej jest najprostsza i gdzie emisja interferencji elektromagnetycznej jest najmniejsza. Budowa SKA ma się rozpocząć w 2016 roku, zakończyć w 2024 roku, a w międzyczasie, w 2020 roku mają zostać przeprowadzone pierwsze obserwacje. Budżet przedsięwzięcia to 1,5 mld euro. LOFAR (LOw Frequency ARray for radio astronomy) – wieloantenowy radioteleskop wykorzystujący zjawisko interferencji fal radiowych. Urządzenie jest demonstracją technologii, które mają zostać użyte przy budowie radioteleskopu interferometrycznego Square Kilometre Array. Radioteleskop został uroczyście otworzony 12 czerwca 2010 w ceremonii z udziałem królowej Holandii Beatrix.

    Wyższa Szkoła Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Zygmunta Glogera w Wołominie jest niepubliczną uczelnią zawodową powstałą w marcu 2005 r. na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Pierwszym rektorem uczelni był prof. dr hab. Michał Gnatowski. Od 1 października 2009 r. rektorem uczelni jest dr Janusz Kowalski. Uczelnia posiada uprawnienia do prowadzenia studiów I stopnia na kierunkach: ekonomia i filologia. Założycielem uczelni od marca 2011 r. jest Fundacja Al Farabi. Wśród samodzielnych pracowników kadry naukowo dydaktycznej są: były rektor Szkoły Głównej Handlowej prof. dr hab. Klemens Białecki, prof. Krzysztof Marecki, prof. dr hab. Andrzej Sokołowski, prof. dr hab. Halina Szmarłowska oraz Dyrektor Centrum Języków Obcych Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego w Mińsku prof.dr hab. Ludmila Khvedchenya. Projekt Phoenix – projekt programu SETI mający na celu poszukiwanie inteligentnych istot pozaziemskich poprzez nasłuchiwanie sygnałów radiowych. Projekt Phoenix został zainaugurowany w lutym 1995 roku przez radioteleskop Parkes znajdujący się w australijskiej Nowej Południowej Walii. Między wrześniem 1996 i kwietniem 1998 używano radioteleskopu znajdującego się w Green Bank w stanie Wirginia Zachodnia. W latach 1998–2004 obserwacje prowadzono za pomocą radioteleskopu Arecibo znajdującego się w Portoryko.

    Wielki Teleskop Milimetrowy (hiszp. Gran Telescopio Milimétrico GTM) – największy i najbardziej czuły (w swoim zakresie częstotliwości) radioteleskop o pojedynczej czaszy na świecie, zbudowany do obserwacji fal radiowych o długości od 0,85 do 4 mm. Posiada aktywną powierzchnię o średnicy 50 m (obecnie 32 m) i 1960 m² powierzchni czaszy. Znajduje się w stanie Puebla na szczycie wygasłego wulkanu Sierra Negra – szóstego pod względem wysokości szczytu Meksyku, na wysokości 4600 m n.p.m. Radioteleskop Green Bank im. Roberta C. Byrda (ang. Robert C. Byrd Green Bank Telescope, GBT) – największy na świecie w pełni sterowalny radioteleskop i największa na świecie lądowa konstrukcja ruchoma. Wchodzi w skład National Radio Astronomy Observatory (NRAO); znajduje się w miejscowości Green Bank w Wirginii Zachodniej w Stanach Zjednoczonych. Teleskopowi nadano imię senatora Roberta C. Byrda.

    The Whole Earth Telescope Project (WET) – astronomiczny projekt badawczy założony w 1986 roku przez dr. Edwarda Nathera, astronoma z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin w Stanach Zjednoczonych. Projekt stworzył sieć współpracujących ze sobą obserwatoriów astronomicznych z całego świata. Oparto go na bardzo prostym założeniu, że zawsze gdzieś na świecie jest noc i warunki umożliwiające obserwacje. Jest to więc jakby jeden teleskop z wieloma obserwatorami. Pierwotnym celem projektu było prowadzenie nieprzerwanych obserwacji gwiazd zmiennych, a co za tym idzie wspólnego gromadzenia, analizowania i naukowej interpretacji zebranych danych. W 1997 roku siedzibę WET przeniesiono do Uniwersytetu Stanowego w Iowa, a na jego czele stanął dr Steven Kawaler. Projektowi przewodzi rada, zwana CoW (Council of the Wise), składająca się z trzyosobowego prezydium, dwóch stałych członków i kilkunastu członków wybieralnych, z których tzw. King CoW w czasie obrad ma prawo dwóch głosów. Obecnie WET skupia ponad sześćdziesięciu naukowców z osiemnastu krajów świata, wśród których znajduje się czterech z Polski – z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika – prof. Paweł Moskalik i prof. Wojciech Dziembowski, z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie – dr Waldemar Ogłoza oraz z Uniwersytetu Jagiellońskiego – dr hab. Stanisław Zoła, a jego głównym celem są astrosejsmologiczne obserwacje pulsujących białych karłów. Acta Angiologica – oficjalny kwartalnik Polskiego Towarzystwa Angiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej wydawany przez Wydawnictwo Via Medica. Redaktorem naczelnym jest prof. Arkadiusz Jawień. Zastępcami redaktora naczelnego są: prof. Aldona Dembińska-Kieć, prof. Andrzej Dorobisz oraz prof. Małgorzata Szczerbo-Trojanowska.

    Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych. W odróżnieniu od teleskopu optycznego, który pozwala na badanie wyłącznie światła docierającego do Ziemi, radioteleskop umożliwia odbiór szerszego zakresu sygnałów. Wiele obiektów astronomicznych przesłania pył, który jednak nie pochłania fal radiowych. Jednocześnie radioteleskopy mogą być łączone w większe układy, dzięki czemu ich czułość i rozdzielczość kątowa wzrasta.

    Radioastronomia – dział astronomii obserwacyjnej, zajmujący się badaniem za pomocą radioteleskopów promieniowania elektromagnetycznego w zakresie fal radiowych emitowanego przez obiekty kosmiczne. Zakres widma elektromagnetycznego będący obszarem zainteresowania radioastronomii rozciąga się od promieniowania mikrofalowego aż do ultradługich fal radiowych. Zakres ten odpowiada długości fal od poniżej 1 mm do setek metrów, od strony fal krótkich sąsiaduje on z zakresem fal podczerwonych.

    Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii w Suchej Beskidzkiej (WSTiE) – niepubliczna wyższa uczelnia z siedzibą w zamku suskim zwanym Małym Wawelem. Powstała w 2001 roku i prowadzi studia na trzech wydziałach: Turystyki i Rekreacji, Informatyki oraz Nauk Społecznych, w systemie stacjonarnym i niestacjonarnym. Rektorem uczelni jest prof. dr hab. Janusz Sondel, kanclerzem Maria Grzechynka. Wśród kadry dydaktyczno-naukowej są m.in. prof. dr hab. Jan Hertrich-Woleński, prof. dr hab. Jan Rusek, prof. dr hab. Andrzej Pankowicz (do 2011 roku, zmarł). Rozdzielczość kątowa opisuje zdolność rozdzielczą dowolnego przyrządu, który tworzy obraz, takiego jak np. teleskop optyczny, radioteleskop, mikroskop, obiektyw kamery czy oko ludzkie. Dokładniej mówiąc jest to zdolność takiego przyrządu do rozróżniania kątowej separacji punktów oglądanego obiektu. Samo określenie rozdzielczość oznacza w nauce precyzję, z którą instrument mierzy i zapisuje dane o badanej próbce.

    Okno radiowe – określenie używane w radioastronomii i oznaczające pewne długości fal radiowych, które przepuszcza ziemska atmosfera. Obiekty astronomiczne emitujące promieniowanie w takich zakresach, mogą być obserwowane za pomocą zainstalowanych na powierzchni Ziemi radioteleskopów.

    Dodano: 24.10.2011. 00:04  


    Najnowsze