• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • XVIII-wieczny ekwatoriał Adamsa trafił do Muzeum UJ

    23.03.2012. 14:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    XVIII-wieczny instrument astronomiczny ekwatoriał Adamsa wzbogacił w czwartek zbiory Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius. Zakup eksponatu został sfinansowany przez Fundację PZU.

    ,,Uniwersytet od samego początku wzrastał w siłę dzięki swoim darczyńcom, najsłynniejszą z nich jest królowa Jadwiga, dzięki której jesteśmy dziś w Collegium Maius" - mówił podczas uroczystości przekazania instrumentu rektor UJ prof. Karol Musioł.

    Jak podkreślił, dary przekazywane krakowskiej uczelni są różne, ale wszystkie są tak samo cenione, bo są ,,darami serca i rozumu".

    Ekwatoriał to luneta astronomiczna osadzona na mechanizmie, który umożliwia poruszanie lunety śledząc dobowy ruch nieba. Takie osadzenie nazywa się montażem paralaktycznym. Przy jego pomocy astronomowie mierzyli pozycję ciał niebieskich, wyznaczali czas oraz ustalali szerokość i długość geograficzną. Instrument został wykonany w słynnym zakładzie George'a Adamsa w Londynie, wytwórcy instrumentów naukowych dla króla Anglii Jerzego III.

    Dyrektor Muzeum UJ prof. Krzysztof Stopka podkreślił, że otrzymany dar jest egzemplarzem unikatowym na skalę światową, jednym z trzech XVIII-wiecznych zachowanych do dziś analogicznych instrumentów sygnowanych nazwiskiem twórcy ,,Adams". Zakupiony został przez Fundację PZU w edynburskim antykwariacie.

    Dwa pozostałe znajdują się w Museo Della Specola w Bolonii oraz w kolekcji historycznych instrumentów naukowych na Uniwersytecie Harvarda w Bostonie.

    ,,Ekwatoriał dołączy do naszych zbiorów instrumentów naukowych, które są jedną z najlepszych tego typu kolekcji w Europie. Liczy ona około 2,5 tysiąca eksponatów" - powiedział prof. Stopka.

    Przewodnicząca Rady Fundacji PZU Jolanta Kulmińska - Jaroszyńska przypomniała, że ekwatoriał jest jednym z dwóch ubiegłorocznych zakupów tej instytucji, przekazanych następnie do polskich placówek muzealnych. Pierwszym był obraz "Pomarańczarka" Aleksandra Gierymskiego, który po kilkudziesięciu latach wrócił do kraju i został umieszczony w Muzeum Narodowym w Warszawie.

    PAP - Nauka w Polsce

    rgr/ abe/ krf/ bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum mieszczące się w budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego, na rogu ulicy św. Anny i Jagiellońskiej w Krakowie. Wywodzi się z Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu, założonego w 1867 roku przez prof. Józefa Łepkowskiego. Globus Jagielloński – jeden z pierwszych globusów w historii kartografii, a zarazem najstarszy zachowany, na którym zaznaczono nowy kontynent, Amerykę. Jest przechowywany w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius w Krakowie. Krzysztof Jan Stopka (ur. 1958 w Pankach) – polski historyk i armenista, profesor UJ, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie historii, dyrektor Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius.

    Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu – muzeum instrumentów muzycznych w Poznaniu, jedyne tego rodzaju i tej wielkości w Polsce, trzecie co do wielkości w Europie, mieści się na Starym Rynku w trzech zabytkowych kamienicach (w tym w Kamienicy Grodzickich). Jest oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu. Muzeum Anatomopatologiczne Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum anatomii patologicznej w Krakowie przy ulicy Grzegórzeckiej 16, zlokalizowane w przyziemiu Katedry Patomorfologii Collegium Medicum UJ. Muzeum jest jednym z największych tego typu zbiorów w Europie. Działa od roku 1831.

    Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu – muzeum gromadzi i prezentuje zwiedzającym polskie ludowe instrumenty muzyczne. Oprócz ludowych instrumentów muzycznych pochodzących z obszaru całej Polski muzeum posiada w zbiorach zabytki związane z historią Szydłowca Siedzibą muzeum jest tutejszy zamek. Musée des Arts et Métiers jest to muzeum w Paryżu. Muzeum jest częścią wchodzącą w skład Conservatoire National des Arts et Métiers które zostało założone w 1794 roku. Musée des Arts et Métiers specjalizuje się pracach technicznych oraz wystawach naukowych (m.in liczne ekspozycje instrumentów naukowych).

    Dom Uphagena – gdańska kamienica, powstała w latach 70. i 80. XVIII wieku jako siedziba rajcy gdańskiego Jana Uphagena. Zachowała swój pierwotny charakter. Stało się tak dzięki zapisowi Uphagena, który zabronił swym spadkobiercom zmian w wystroju domu. Dzięki temu można było w początkach XX w. utworzyć tu muzeum wnętrz. W 1944 jego wyposażenie zostało zdemontowane i ewakuowane, dzięki czemu znaczna jego część przetrwała wojnę i w latach 1993-98 została na powrót umieszczona w odbudowanej kamienicy. Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie – według projektu Cypriana Godebskiego powstał w 1899 r., a 8 czerwca 1900 r. został uroczyście odsłonięty na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1953 r. z inicjatywy Karola Estreichera pomnik został przeniesiony na Planty przy Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie stoi do dziś.

    Muzeum Dzwonków w Jastrzębiu-Zdroju – prywatna kolekcja dzwonków i instrumentów do dzwonienia zmarłego ks. Antoniego Łatko obejmująca ponad 2 700 eksponatów. Do 2008 roku (śmierci księdza Łatko) kolekcja znajdowała się w Muzeum Dzwonków w Jastrzębiu-Zdroju, a obecnie jest własnością podwarszawskiego zakonu sióstr Loretanek, gdzie została przewieziona z woli spadkobiercy księdza Łatko. Tym samym muzeum w Jastrzębiu-Zdroju zostało zlikwidowane.

    Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu – muzeum gromadzące szeroko rozumiane dzieła sztuki religijnej i przedmioty świadczące o duchowości człowieka. Jedna z najstarszych tego typu instytucji w kraju i jedna z pierwszych placówek muzealnych w Poznaniu.

    Muzeum wirtualne, muzeum, w którym wykorzystuje się najnowsze technologie informacyjne w celu prezentacji zbiorów. Wirtualne muzeum może być częścią muzeum tradycyjnego (np. w postaci witryny internetowej) lub jednostką niezależną, istniejącą tylko w cyberprzestrzeni. W przypadku muzeów tradycyjnych, wirtualne muzeum jest metodą na dotarcie do szerszej liczby zwiedzających. Osoby zainteresowane określoną dziedziną mogą zapoznać się ze zbiorami i w ten sposób zostać zachęcone do odwiedzenia muzeum tradycyjnego. Z kolei osoby, które już odwiedziły dane muzeum tradycyjne, mogą wykorzystać muzeum wirtualne jako źródło wiedzy poszerzając informacje uzyskane podczas wizyty. Również dzięki wirtualnym wystawom, muzeum może zaprezentować swoje zbiory osobom, które nie są w stanie zwiedzić muzeum tradycyjnego: niepełnosprawnym lub osobom mieszkającym daleko do siedziby muzeum. Muzeum Sztuki w Łodzi – muzeum w Łodzi, którego główną osią programową jest badanie i prezentowanie sztuki awangardowej oraz progresywnych zjawisk artystycznych. Instytucja posiada trzy oddziały: ms1, ms2 oraz Muzeum Pałac Herbsta. Założone w 1930 r. jest jednym z najstarszych do dziś istniejącym muzeów, kolekcjonującym sztukę awangardową. W 1998 roku Muzeum Sztuki w Łodzi zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów pod numerem 53.

    Heca albo polowanie na zająca (opera) – anonim polski, jednoaktowa polska barokowa opera komiczna w 3 odsłonach, zachowana bez tytułu, datowana na podstawie zapisu nutowego na przełom XVII/XVIII w., o tematyce łowieckiej, uznawana jest dzisiaj za najstarszą zachowaną polską operę. Rękopis opery bez strony tytułowej i zakończenia, odkryty przez muzykologa, prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza, Adolfa Chybińskiego, działającego do 1939 na terenie województwa lwowskiego i ówczesnej Polski południowo-wschodniej, pochodzi z nieustalonego dziś archiwum dworskiego, miejskiego lub kościelnego. Utwór przypuszczalnie mający charakter okazjonalny, prawdopodobnie dedykowany nieznanemu dziś łowczemu z jednej z ordynacji I Rzeczypospolitej z okazji jego imienin lub urodzin, po śmierci prof. Adolfa Chybińskiego został przekazany wraz z archiwum profesora do biblioteki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, tam został skatalogowany jako kantata myśliwska. Utwór został zbadany i opracowany przez prof. Jerzego Gołosa, który nadał mu tytuł Heca albo polowanie na zająca: krotochwila myśliwska w jednym akcie i opracował zakończenie. Według opinii prof. Jerzego Gołosa pewne słowa użyte w libretcie opery np. wszytek czy ÿ - y jotowane po raz ostatni w pisowni staropolskiej notowano ok. 1680 r., później wyszło to z użycia. Prapremiera opery w opracowaniu prof. Jerzego Gołosa i aranżacji wokalno - instrumentalnej Piotra Orlińskiego miała miejsce w Muzeum - Zamku Górków w Szamotułach 17 października 2008. Kierownictwo prawykonania - Radosław Jastak. Wykonawcy - zespół Nemrod oraz artyści scen poznańskich. National Gallery of Ireland (irl. Gailearaí Náisiúnta na hÉireann, pol. Irlandzka Galeria Narodowa) – irlandzkie muzeum sztuki, założone w roku 1854, otwarte dla publiczności 30 stycznia 1864 r. Zbiory muzeum skoncentrowane są na sztuce irlandzkiej, ale obejmują również dzieła głównych szkół malarstwa europejskiego. Muzeum swoje zbiory zawdzięcza licznym darczyńcom, w tym George’owi Bernardowi Shaw, który ofiarował jedną trzecią swojego majątku na rzecz muzeum. Na zbiory National Gallery of Ireland składa się ok. 15 000 eksponatów obejmujących 700 lat historii sztuki, reprezentowanej przez obrazy, grafikę i rzeźbę.

    Muzeum Calouste Gulbenkiana (port. Museu Calouste Gulbenkian) – muzeum w Lizbonie, posiadające bogate zbiory sztuki antycznej, orientalnej i europejskiej. Zostało stworzone zgodnie z ostatnią wolą zmarłego w 1955 roku Calouste Gulbenkiana w celu publicznego udostępnienia jego wielkiej kolekcji sztuki, której właścicielem po jego śmierci została Fundacja Calouste Gulbenkiana. Muzeum zostało otwarte w 1969 roku. Położone jest w parku, niedaleko od centrum miasta.

    Dodano: 23.03.2012. 14:04  


    Najnowsze