• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Dragan bada, jak kształtuje się dziecięcy temperament

    25.10.2010. 01:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Temperament każdego z nas jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie, dlatego w specyficzny dla siebie sposób wyrażają go nawet kilkumiesięczne dzieci. Jednym z pionierów badań dziecięcego temperamentu w Polsce jest dr Wojciech Łukasz Dragan z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

    Dr Dragan jest stypendystą konkursu dla wybitnych młodych naukowców Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, laureatem tegorocznej Nagrody im. Andrzeja Malewskiego i zdobywcą stypendium przyznawanego przez tygodnik "Polityka".

    "W Stanach Zjednoczonych pojęcie temperamentu odnosi się w zasadzie tylko do dzieci, a rzadko kto mówi o temperamencie u dorosłych. Zaś w Polsce problematyka temperamentu małych dzieci jest niemal nieobecna" - powiedział PAP dr Dragan.

    Choć podejmowano próby badania temperamentu u małych dzieci, to nikt nie robił tego w stosunku do niemowląt. "Tymczasem wiadomo, że można badać, analizować i klasyfikować temperament nawet kilkumiesięcznych dzieci" - zaznaczył rozmówca PAP.

    Wyjaśnił, że w przypadku małych dzieci możemy mówić o różnych wskaźnikach ich temperamentu, np. reaktywności związanej z lękiem, tzw. negatywnej emocjonalności czy aktywności u dziecka. Można badać np. w jaki sposób dziecko potrafi za pomocą technik uspokajających regulować poziom własnego lęku. "Takie elementy zachowania można wyróżnić nawet u kilkumiesięcznego dziecka" - dodał.

    Jakie rodzaje temperamentu najczęściej wyróżnia się u małych dzieci? Najczęściej używa się klasyfikacji wprowadzonej przez amerykańskich psychiatrów, która rozgranicza tzw. temperament trudny i temperament łatwy.

    Temperament trudny - wyjaśnił naukowiec - to konstelacja różnych cech, które powodują że dziecko sprawia rodzicom "kłopoty". "Od tej etykietki oczywiście obecnie się odchodzi, ale nie jest ona przypadkowa" - dodał dr Dragan.

    "Rodzice, którzy mają kilkoro dzieci z pewnością zaobserwują, że jedno dziecko nie sprawia problemów: łatwo zasypia w nocy, nie boi się obcych, a drugie jest kompletnie inne, ma np. nieregularny tryb snu" - tłumaczył rozmówca PAP.

    Niedawno dr Dragan przeprowadził badania temperamentu u dzieci - rozpoczął je już w ich okresie prenatalnym. Projekt ma umożliwić wyodrębnienie czynników - zarówno genetycznych jak i środowiskowych - wpływających na kształtowanie się temperamentu u najmłodszych dzieci. "Analizowałem związek zmienności w pewnych genach z cechami temperamentu dzieci" - wyjaśnił dr Dragan.

    Z kolei badając czynniki środowiskowe dr Dragan zainteresował się zwłaszcza wpływem tzw. stresu prenatalnego, czyli tego, co się dzieje z matką w okresie ciąży. "Interesowało mnie, czego doświadcza kobieta w ciąży i jak się te doświadczenia przekładają na jej samopoczucie psychiczne" - opisywał psycholog.

    Stres prenatalny naukowcy badali za pomocą kwestionariuszy psychologicznych, w których pytali o nasilenie stresu. "Mieliśmy również jego miarę biologiczną, bo badaliśmy poziom kortyzolu (naturalny hormon, określany popularnie jako hormon stresowy - PAP) w ślinie matek" - zaznaczył rozmówca PAP.

    Naukowcy nawiązywali kontakt z rodzinami spodziewającymi się dziecka i pierwszy etap badania rozpoczynał się już w trzecim trymestrze ciąży. Towarzyszyła mu analiza środowiska społecznego przyszłej mamy i jej nawyków żywieniowych. "Drugi etap odbywał się 4-5 miesięcy po narodzinach dziecka. Wtedy badaliśmy temperament dziecka" - powiedział dr Dragan.

    Psycholog wyjaśnił, że dziecięcy temperament można badać co najmniej przy pomocy trzech różnych metod. Po pierwsze, za pomocą kwestionariuszy psychologicznych wypełnianych przez rodziców lub w laboratorium. "Zapraszamy wtedy rodziców z dzieckiem i przeprowadzamy próby zachowania. Sprawdzamy jak dziecko reaguje np. na nową zabawkę czy na obcą osobę wchodzącą do laboratorium. Zachowanie dziecka jest rejestrowane, a potem zakres zachowania jest oceniany przez obserwatorów. Na skali szacunkowej określa się, jakie jest nasilenie danej cechy temperamentu u dziecka" - opowiada naukowiec.

    Podczas badania dra Dragana naukowcy obserwowali dzieci również w warunkach domowych. "Wpraszaliśmy się do +naszych+ badanych rodzin z kamerą i nagrywaliśmy zachowanie dziecka w relacjach z matką, reakcjach na wyjście mamy czy na pojawienie się nowej zabawki" - powiedział.

    Teraz badacz jest już na etapie opisywania wyników prac i za kilka miesięcy ujrzą one światło dzienne. Na razie - jak dodał - może potwierdzić występowanie wyraźnej interakcji pomiędzy genotypem a środowiskiem. "Zachowanie człowieka kształtuje się w nieustannej grze pomiędzy genotypem a środowiskiem, czyli m.in. tym w jaki sposób rodzice oddziałują na dziecko" - ocenił naukowiec.

    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nowojorskie Badania Podłużne (ang. New York Longitudinal Studies) – projekt badawczy przeprowadzony od roku 1956 do lat 1990. przez Alexandra Thomasa i Stellę Chess na 133 dzieciach amerykańskich pochodzących z rodzin klasy średniej.
    Celem badania było stworzenie teorii temperamentu dla dzieci oraz sprawdzenie wartości predykcyjnej tej teorii. W ramach NYLS wyróżniono 9 cech temperamentalnych, które układały się w 3 typy temperamentów. Temperament – podstawowe, względnie stałe czasowo cechy osobowości, które manifestują się w formalnej charakterystyce zachowania. Cechy te występują już we wczesnym dzieciństwie i są wspólne dla człowieka i zwierząt. Będąc pierwotnie zdeterminowanym przez wrodzone mechanizmy fizjologiczne, temperament podlega zmianom zachodzącym pod wpływem dojrzewania (i starzenia się) oraz niektórych czynników środowiskowych. (Regulacyjna teoria temperamentu Strelau) Regulacyjna teoria temperamentu, RTT to koncepcja temperamentu autorstwa polskiego psychologa Jana Strelaua, stanowiąca kontynuację badań nad temperamentem Pawłowa.

    Wykorzystywanie seksualne dzieci przez dorosłych – forma krzywdzenia dzieci, w której dziecko jest wykorzystywane w celu pobudzenia lub zaspokojenia seksualnego osoby dorosłej lub starszej młodzieży. Oprócz bezpośredniego kontaktu seksualnego, wykorzystywaniem seksualnym dzieci jest również każda sytuacja, w której dorosły nieprzyzwoicie obnaża swoje genitalia wobec dziecka, namawia (prosi lub naciska na dziecko) do brania udziału w czynnościach o charakterze seksualnym, prezentuje dziecku pornografię lub wykorzystuje dzieci do produkcji pornografii dziecięcej. Fundacja "Dom w Łodzi" to pierwszy i jak na razie jedyny w Polsce niepubliczny dom dziecka dla chorych dzieci. Powstała ona w 2006 roku, a już rok później przyjęła pierwszych podopiecznych w placówce mieszczącej się w Łodzi przy ulicy Wierzbowej 13, jej prezesem jest Jolanta Bobińska. W różnych okresach działalności ośrodka miał on pod opieką od dwójki do tuzina dzieci.

    Niemowlę, okres niemowlęcy – dziecko od urodzenia do końca pierwszego roku życia. Wyodrębnienie to w psychologii rozwojowej dokonywane ze względu na szczególną wagę rozwoju małego dziecka w tym okresie. Wyodrębnienie okresu niemowlęctwa jest ważne także z uwagi na mnogość i intensywność przemian zachodzących w organizmie dziecka w tym czasie. Pierwszy miesiąc życia dziecka jest okresem noworodkowym. Kojec dla dziecka - ogrodzenie tworzące małemu dziecku bezpieczną przestrzeń do zabawy. Małe dzieci, uczące się chodzić mają naturalną tendencję brania wszystkiego do buzi a tracąc równowagę w odruchu obronnym łapią wszystko co znajdzie się w zasięgu ich rąk. Mogą wtedy zrzucić sobie na głowę różne ciężkie i niebezpieczne przedmioty. Zamykając dziecko w kojcu z miękkim podłożem i dając mu bezpieczne zabawki uzyskuje się pewność że nic mu się nie stanie podczas chwilowej nieobecności opiekuna. Dużą popularnością cieszą się kojce-łóżeczka z możliwością opuszczenia (zdejmowania) jednej ścianki. Zdejmując lub opuszczając taką ściankę matka ułatwia sobie obsługę dziecka a jemu pozwala na samodzielne wchodzenie i wychodzenie z kojca (nie trzeba dziecka dźwigać).

    Dzieciństwo – jeden z okresów rozwojowych w życiu człowieka. Osobnika ludzkiego w tym okresie nazywa się dzieckiem. Dokładne granice tego okresu są trudne do określenia, ponieważ przechodzenie z okresu dziecięcego w dorosłość jest bardzo powolne i brak tu gwałtownych zmian, które mogłyby stanowić granicę. Według S. Baleya dzieciństwo to okres od ukończenia pierwszego roku życia do około 14 lat. Wtedy pamięć dziecka jest coraz lepsza, zaczyna odczuwać chęć kontaktu z rówieśnikami. Ma ogromną chęć poznawania świata przez co zadaje nieustające pytania. Nabywa różnych umiejętności, które będą mu niezbędne w dalszym życiu. W tym czasie kształtuje się charakter i osobowość dziecka. Dorosłe dzieci rozwiedzionych rodziców(DDRR) - jest to zespół pewnych cech, zachowań u części dorosłych osób, których rodzice się rozwiedli. Do najczęściej występujących zachowań dorosłych dzieci rozwiedzionych rodziców zalicza się np.:

    Rodzice – nazwa jednej z podstawowych relacji w rodzinie. W ogólnym znaczeniu, są to osoby, od których dziecko pochodzi bezpośrednio – ojciec i matka danego dziecka lub dzieci, czyli rodzeństwa. Rodzic to zarówno ojciec jak matka, ale w języku staropolskim oznaczało tylko ojca. Fakt posiadania dziecka przez kobietę i bycia matką to macierzyństwo, a fakt posiadania dziecka przez mężczyznę i bycia ojcem to ojcostwo. Bycie rodzicem to rodzicielstwo. Potocznie, ojciec to także tata (lub tatuś), a matka – mama (lub mamusia).

    Auksologia – nauka o rozwoju ontogenetycznym (osobniczym) i oddziaływaniach środowiska zewnętrznego na rozwijające się dziecko. Zajmuje się prawidłowościami rozwoju dziecka, dąży do optymalnego rozwoju dziecka, ma wielkie znaczenie dla pediatrii i geriatrii. Wyniki badań auksologicznych mają duże znaczenie dla szkolnictwa. Nauczyciele klas 1-3 są zobowiązani do oceny auksologicznej dzieci z tych klas.

    Dodano: 25.10.2010. 01:11  


    Najnowsze