• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Karczmarzyk bada, co mówią rysunki sześciolatków

    23.04.2010. 01:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Do odkrywania wielości znaczeń rysunku dziecka i traktowania jego wytworu jako swoistej sztuki zachęca dr Małgorzata Karczmarzyk z Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego. Jej dysertacja doktorska dostała się, jako jedna z 14 w kategorii nauk humanistycznych, do drugiego etapu konkursu na wybitne osiągnięcia naukowe "Cudze chwalicie, swego nie znacie". Promotorem pracy oraz kierownikiem grantu promotorskiego Komisji Badań Naukowych, dzięki któremu powstała praca, była prof. dr hab. Maria Mendel z Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego.

    "Nie ma recepty na dobrą +komunikację rysunkową+ - tłumaczy Małgorzata Karczmarzyk. - Rysunki dziecka nie są jednoznaczne - to +dzieła otwarte+. Dlatego powinno się je interpretować wieloznacznie. Przy +odczytywaniu+ rysunków przydatny jest komentarz werbalny autora i nie należy go ignorować."

    W swoich badaniach, w ramach dysertacji doktorskiej pt. "Znaczenie i potencjał komunikacyjny rysunku dziecka 6-letniego", dr Karczmarzyk poprosiła sześcioletnie dzieci o narysowanie pracy na temat swojej rodziny, a następnie z każdym z młodych autorów rozmawiała o tym, co powstało. O komentarz i interpretację rysunku prosiła też rodziców, psychologów, pedagogów oraz artystów. Głównym przedmiotem badania był więc opis wielości różnych znaczeń nadawanych pojedynczemu rysunkowi na temat rodziny i przedstawianie go jako specyficznego komunikatu wizualnego.

    W analizach dla badaczki ważny jest fakt spychania dzieci do "kultury milczenia". "Dorosłych nie interesuje +głos rysunkowy+ dziecka, lecz to, co sami mogą opowiedzieć lub może nawet +dopasować+ do danego schematu rysunkowego" - zauważa.

    W czasie doświadczenia, dorośli mieli możliwość dowiedzieć się, co o swoim rysunku mówiło dziecko, zwykle jednak nie korzystali z wywiadu dziecięcego. Większość z nich nie patrzy bowiem na pracę dziecka jak na "dzieło otwarte", ale wtłacza go w ramy swoich interpretacji. "W ten sposób dzieci nie mówią, tylko +są mówione+ przez dorosłych" - ocenia dr Karczmarzyk.

    Jej zdaniem, dorośli często odczytują rysunki dziecka schematycznie, interpretują je zbyt jednoznacznie i marginalizują ich znaczenie. Nierzadko narzuca się odgórnie sposób rozumienia rysunku i przyporządkowuje się go do ustalonych reguł, czy to pedagogicznych, czy psychologicznych, czy estetycznych. W ten sposób rysunek przestaje być traktowany jako działanie twórcze dziecka, czy jako "dzieło otwarte", które można interpretować na wiele sposobów.

    Jak przekonuje naukowiec, jeśli stosuje się pewne stałe wzorce interpretowania rysunku, łatwo się pomylić. "Pewna dziewczynka narysowała siebie z bardzo dużymi rękami - opowiada dr Karczmarzyk. - Psycholog odczytał z tego oddzielenie fizyczne dziecka od rodziców. Tymczasem mała autorka wyjaśniła, że nie umie rysować rąk i dlatego jej takie wyszły".

    "Z kolei chłopcy, którzy wykonali swoje prace bardzo esencjonalnie, stosując uproszczenia, zostali ocenieni słowami: +brak normy rozwojowej+ czy: +słaby manualnie+. Takie opinie mogą być niebezpieczne i krzywdzące" - komentuje Karczmarzyk.

    Według niej, analizowany materiał pokazuje, że pojedynczy dziecięcy rysunek prowokuje dorosłych do tworzenia znaczeń skupionych wokół pewnych, ukształtowanych kulturowo, "ram". Rzadko kiedy dorośli potrafią je przekroczyć, traktując komunikat rysunkowy raczej jako realistyczny wycinek rzeczywistości, który należy interpretować według ustalonych kulturowo wzorców i schematów.

    "Jak się okazuje te ramy jednak nie sprzyjają obopólnej komunikacji. Komunikacja rysunkowa, niestety, nie jest wspólnym językiem dorosłych i dzieci. Wydaje się być przestrzenią zamkniętą na interpretanta w wyniku zbytniej racjonalności świata dorosłych opanowanego przez uniwersalne dyskursy" - zaznacza badaczka.

    Przyszłe badania nad komunikacją rysunkową - zdaniem dr Karczmarzyk - powinny rozpatrywać rysunek jako wytwór plastyczny i twórczy, a nie stawiać mu granice i zamykać w schematach (na przykład metody projekcyjne, kanony estetyczne), wygenerowanych przez kulturę dominującą w danym społeczeństwie.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dzieciństwo – jeden z okresów rozwojowych w życiu człowieka. Osobnika ludzkiego w tym okresie nazywa się dzieckiem. Dokładne granice tego okresu są trudne do określenia, ponieważ przechodzenie z okresu dziecięcego w dorosłość jest bardzo powolne i brak tu gwałtownych zmian, które mogłyby stanowić granicę. Według S. Baleya dzieciństwo to okres od ukończenia pierwszego roku życia do około 14 lat. Wtedy pamięć dziecka jest coraz lepsza, zaczyna odczuwać chęć kontaktu z rówieśnikami. Ma ogromną chęć poznawania świata przez co zadaje nieustające pytania. Nabywa różnych umiejętności, które będą mu niezbędne w dalszym życiu. W tym czasie kształtuje się charakter i osobowość dziecka. Wykorzystywanie seksualne dzieci przez dorosłych – forma krzywdzenia dzieci, w której dziecko jest wykorzystywane w celu pobudzenia lub zaspokojenia seksualnego osoby dorosłej lub starszej młodzieży. Oprócz bezpośredniego kontaktu seksualnego, wykorzystywaniem seksualnym dzieci jest również każda sytuacja, w której dorosły nieprzyzwoicie obnaża swoje genitalia wobec dziecka, namawia (prosi lub naciska na dziecko) do brania udziału w czynnościach o charakterze seksualnym, prezentuje dziecku pornografię lub wykorzystuje dzieci do produkcji pornografii dziecięcej. Praca dzieci oznacza stałe zatrudnienie dzieci jako najemników. Wiele międzynarodowych organizacji uważa taką praktykę za wyzysk. W wielu krajach jest nielegalna. Zjawisko to występowało w historii w różnym nasileniu. Publiczna dyskusja na ten temat występowała wraz z początkami działania szkół publicznych, podczas rewolucji przemysłowej oraz w związku z pojawieniem się postulatów na temat praw dziecka i pracownika.

    Rysunek techniczny schematyczny − rodzaj rysunku technicznego, w którym istotą jest pokazanie zasady działania urządzenia, instalacji lub układu. Rysunek tego typu nie niesie w sobie informacji o gabarytach obiektów ani ich relacjach przestrzennych, lecz tylko relacjach funkcjonalnych i logicznych. Elementy i relacje między nimi przedstawiane są w rysunku schematycznym w sposób symboliczny. SORAS (pełna nazwa: Soap Opera Rapid Aging Syndrome) – termin używany głównie w operach mydlanych, który służy do opisania procesu szybkiego dorastania (zazwyczaj małego dziecka, rzadziej nastolatka). Postać poddana SORAS-owi po raz pierwszy pojawia się na ekranie jako małe dziecko/nastolatek, aby np. już po roku pojawić się jako osoba dorosła, grana przez innego aktora, podczas gdy wygląd i wiek pozostałej obsady nie ulega tak gwałtownej zmianie (chyba że innego dziecka/nastolatka).

    Dzieciobójstwo – potoczna nazwa uśmiercenia własnego dziecka, a w szerszym, zoologicznym znaczeniu - zabicie młodych, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości pozwalającej na podjęcie samodzielnego życia. W wielu społeczeństwach dzieciobójstwo traktowane było jako dopuszczalna, kulturowa metoda kontroli populacji, przyjmująca często rytualne formy eliminowania dzieci niepełnosprawnych lub chorych, poświęcania dzieci bogom w ofierze. Współcześnie dzieciobójstwo jest traktowane jako przestępstwo polegające na zabiciu dziecka przez matkę lub ojca. Dzieciobójstwo jest powszechnie spotykane wśród ludzi i zwierząt. Wśród ludzi występuje unikalna, niespotykana u zwierząt forma selektywnego dzieciobójstwa w zależności od płci noworodka, przy czym częściej dotyczy to dzieci płci żeńskiej. Gaworzenie – wczesny etap rozwoju mowy po krzyku i głużeniu, pojawiający się ok. 6 miesiąca życia. Niektórzy badacze twierdzą, że okres gaworzenia przypada na od trzeciego do dwunastego miesiąca życia (choć gaworzenie pojawia się u nielicznych dzieci jeszcze ok. drugiego roku życia). Polega na łączeniu samogłosek, które dziecko wymawiało do tej pory ze spółgłoskami (ga-ga, ma-ma-ma, ugh-ugh itp.) Pojawiają się w ten sposób pierwsze dowolnie wymawiane sylaby (są one zwykle przyjmowane przez rodziców jako coś bardzo przyjemnego). Taka umiejętność związana jest z możliwością kontroli przepływu powietrza przez struny głosowe oraz większą dowolną kontrolą nad wargami i językiem. Te tworzone celowo dźwięki nie mają jednak żadnej treści ani znaczenia dla dziecka.

    Fundacja "Dom w Łodzi" to pierwszy i jak na razie jedyny w Polsce niepubliczny dom dziecka dla chorych dzieci. Powstała ona w 2006 roku, a już rok później przyjęła pierwszych podopiecznych w placówce mieszczącej się w Łodzi przy ulicy Wierzbowej 13, jej prezesem jest Jolanta Bobińska. W różnych okresach działalności ośrodka miał on pod opieką od dwójki do tuzina dzieci. Wystarczająco dobra matka to termin utworzony przez Donalda Woodsa Winnicotta, oznaczający matkę, która na początku życia niemowlęcia dostosowuje się maksymalnie do jego potrzeb – między innymi przejmuje na siebie i koi wszelkie silne emocje dziecka, nawet te najbardziej nieznośne. Wystarczająco dobra matka pozwala następnie, w toku rozwoju dziecka, na stopniowe poszerzanie jego autonomii, adekwatnie do wieku dziecka.

    Stop pneumokokom – akcja zachęcająca do szczepienia dzieci przeciwko pneumokokom. Główne hasło kampanii to: Masz prawo wiedzieć, masz prawo pytać. Akcja była finansowana przez firmę Wyeth, producenta jedynej dostępnej w Polsce szczepionki dla dzieci do drugiego roku życia. Patronatem kampanii było między innymi Centrum Zdrowia Dziecka. Rzecznik Praw Dziecka zarzucił akcji, że ta kreuje się na kampanię społeczną, pomimo że jest to przedsięwzięcie komercyjne. Jedna z reklam (przedstawiająca umierające dziecko) została wycofana, ponieważ łamała polskie prawo - zachęcała do kupienia leku, który jest wyłącznie na receptę. Ponadto reklama miała na celu wywołanie strachu u odbiorcy.

    Książeczka zdrowia dziecka - książeczka dla dzieci w wieku od 0-18 lat, wydawana przez szpital po urodzeniu się dziecka, zawierająca informacje na temat stanu jego zdrowia, przebytych chorób i szczepień.

    Alienacja rodzicielska (ang. parental alienation, PA) – zespół świadomych, bądź nieświadomych zachowań wywołujących zaburzenia w relacji pomiędzy dzieckiem, a drugim rodzicem na skutek niewłaściwych postaw jednego lub obojga głównych opiekunów, najbliższego otoczenia dziecka i funkcjonowania prawa rodzinnego i jego instytucji, w sytuacji rozchodzenia się rodziców. Stosowane metody alienacji rodzicielskiej to manipulowanie strachem i lękami dziecka, szantaż emocjonalny, utrudnianie kontaktów oraz inne negatywne działania. Podczas niej indukowane są dziecku negatywne emocje, postawy i przekonania wobec drugiego rodzica. Może przyczyniać się do powstawania zaburzeń emocjonalnych, rozwojowych, osobowościowych i psychicznych u dziecka. Często stosowana jest przez głównego opiekuna w działaniach mających doprowadzić do wykluczenia z życia dziecka drugiego rodzica. Alienacja rodzicielska jest formą przemocy emocjonalnej.

    Dodano: 23.04.2010. 01:19  


    Najnowsze