• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jak stres wpływa na podejmowanie złych decyzji?

    04.08.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Portugalscy i amerykańscy naukowcy odkryli powiązanie między stresem a podejmowaniem złych decyzji. Ich odkrycia, opisane w czasopiśmie Science, pokazują, że przewlekły stres powoduje, iż wpadamy w tryb automatycznych reakcji, który powstrzymuje nas przed rozważeniem potencjalnie odpowiedniejszych i korzystniejszych odpowiedzi.

    Obecność stresu we współczesnym życiu została dobrze udokumentowana. Obok wpływu na nasze zdrowie fizyczne, który może objawiać się wszystkim od wrzodów po nadciśnienie, stres może również powstrzymywać nas przed podejmowaniem prawidłowych decyzji. Kiedy uwzględnimy liczbę wyborów, których dokonujemy codziennie w napięciu i pod presją, zrozumienie w jaki sposób chronić siebie przed nieprawidłowymi decyzjami może okazać się bezcenne.

    Naukowcy z Uniwersytetu Minho w Portugalii oraz Narodowego Instytutu Zdrowia w USA odkryli, w jaki sposób dokładnie stres wpływa na nasze wybory. W ramach badań, w których wykorzystano grupę szczurów narażonych na przewlekły stres oraz grupę kontrolną, zbadano dwa typy decyzji: zorientowaną na cel, gdzie w procesie decyzyjnym uwzględniane są konsekwencje oraz automatyczną, która jest wynikiem przyzwyczajenia. Naukowcy przyjrzeli się również wymianie pomiędzy tymi dwoma typami, ze szczególnym uwzględnieniem roli przewlekłego stresu w procesie decyzyjnym.

    Zespół wykorzystał dwa różne zadania: pierwsze opierało się na szkoleniu zwierząt w naciskaniu dźwigni zwalniającej pokarm, a drugie polegało na wyszukaniu pokarmu bez korzystania z dźwigni. Na pierwsze zadanie obydwie grupy szczurów zareagowały w podobny sposób. Naukowcy zauważyli różnice dopiero wtedy, kiedy zaczęto karmić zwierzęta w inny sposób. Grupa kontrolna stopniowo zmniejszyła liczbę naciśnięć na dźwignię, podczas gdy zestresowane szczury nadal ją naciskały, mimo braku nagrody w postaci pokarmu.

    Zdaniem naukowców, aby podejmować odpowiednie decyzje niezbędna jest zdolność do zmiany strategii behawioralnych. Wyniki badań pokazują, że przewlekły stres wpływa na te strategie, sprzyjając automatycznemu i nawykowemu procesowi decyzyjnemu w opozycji do wyborów opierających się na przyszłych konsekwencjach.

    Co istotne naukowcy udokumentowali również zmiany w aktywności mózgu zwierząt w czasie zadań, zwłaszcza jądra grzbietowo-przyśrodkowego (DMS) - części mózgu powiązanej z działaniami zorientowanymi na cel oraz jądra grzbietowo-bocznego (DLS), które powiązane jest z tworzeniem się nawyków. W porównaniu do grupy kontrolnej, u zestresowanych szczurów stwierdzono atroficzne DMS i rozwinięte DLS.

    Wyniki mogą okazać się niezwykle przydatne w powiązanych badaniach, na przykład nad kwestią dlaczego zachowanie nałogowe i kompulsywne często dominuje w zaburzeniach związanych ze stresem. Mogą również doprowadzić do nowych sposobów radzenia sobie z tym stanem, zwłaszcza w przypadku osób - np. wojskowych - które muszą podejmować krytyczne decyzje w ciągłym stresie.

    Profesor Nuno Sousa z Instytutu Badań nad Zdrowiem i Nauk Przyrodniczych przy Uniwersytecie Minho wyjaśnił, że zespół koncentruje się obecnie nad zalezieniem sposobu na pobudzanie "przełącznika" decyzji. "Skupiamy obecnie nasze działania badawcze na poznaniu molekularnych i funkcjonalnych mechanizmów, które leżą u podstaw tych odkryć, aby opracować w przyszłości nowe strategie, mogące odwrócić tendencję wywoływaną w procesach decyzyjnych przez stres."

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Science:
    http://www.sciencemag.org/

    Uniwersytet Minho:
    http://www.uminho.pt/

    Narodowy Instytut Zdrowia:
    http://www.nih.gov/

    Źródło danych: Science
    Referencje dokumentu: Dias-Ferreira, E. et al. (2009) Chronic stress causes frontostriatal reorganization and affects decision-making. Science 325, 621-625. DOI:10.1126/science.1171203

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Odporność roślin na czynniki środowiskowe – mechanizmy obronne pozwalające przetrwać roślinom w warunkach stresu. Odporność na stres może mieć charakter konstytutywny albo indukowany. W pierwszym przypadku mechanizmy obronne występują trwale przez całe życie rośliny. Odporność indukowana to zespół mechanizmów obronnych pojawiających się na skutek działania czynnika stresowego, stresora. Zarządzanie stresem - znanym i najbardziej obiecującym podejściem do problemu zarządzania stresem w organizacji jest metoda prewencyjnego zarządzania stresem – „filozofia organizacji oraz zbiór zasad, kształtujący konkretne metody, które poświęcono zdrowiu jednostek i organizacji w celu ochrony jednostek i organizacji przed złymi skutkami stresu” Autorzy tej koncepcji opracowali pięć podstawowych zasad, na których powinno być oparte zapobiegawcze zarządzanie stresem. Osobowość typu A, WZA (wzór zachowania A), zachowanie typu A to typ osobowości, charakteryzującej się wysokim poziomem stresu, wywołanym presją czasu, tendencją do zachowań rywalizacyjnych, wysokim poziomem ambicji, agresywnością i wrogością wobec innych. Osoba z WZA postrzega otoczenie jako zagrażające i żyje w nieustannej reakcji alarmowej (fazie stresu). W kategoriach psychologicznych konstruktów teoretycznych WZA charakteryzuje neurotyczna ekstrawersja (EPQ-R) i niski poziom ugodowości (NEO-FFI).

    Kenneth I. Pargament (ur. 3 listopada 1950 w Waszyngtonie) - profesor psychologii na Uniwersytecie Stanowym w Bowling Green. Jego główne zainteresowanie naukowe to badanie roli, jaką religijność i duchowość odgrywają w procesie radzenia sobie ze stresem i traumą. Starania Pargamenta ukierunkowane są na stworzenie ugruntowanych poglądów w kwestii religijności i duchowości, aby mogły stać się one przedmiotem uwagi naukowców i profesjonalistów z różnych dziedzin. Badacz religijności i jej związków ze zdrowiem psychicznym, autor książek i artykułów o tej tematyce, praktykujący psycholog kliniczny. Strach – jedna z podstawowych cech pierwotnych (nie tylko ludzka) mających swe źródło w instynkcie przetrwania. Stan silnego emocjonalnego napięcia, pojawiający się w sytuacjach realnego zagrożenia, naturalną reakcją organizmu jest np odruch silnego napięcia mięśni a w konsekwencji ucieczka lub walka. Spowodowany jest zdolnością zapamiętywania i kojarzenia podobnych sytuacji (podobna sytuacja w przeszłości miała groźny skutek) oraz w przypadku ludzi umiejętnością abstrakcyjnego myślenia (z mojej decyzji wyniknie sytuacja która spowoduje groźny skutek). Nierozerwalnie związany z przyszłością (odstęp czasowy jest nieistotny) gdyż zdarzenia z przeszłości odczuwamy inaczej (żal po jakiejś stracie) a jeszcze inaczej teraźniejsze (ból sprawia nam cierpienie). Straty lub bólu mającego nadejść możemy się bać (odczuwamy przed nimi strach). Strach może mieć skutek pozytywny gdy efektem jest ochrona nas lub naszego interesu albo negatywny gdy powstrzymuje nas przed konsekwentnym dążeniem do celu. Jest subiektywny gdyż ten sam spodziewany skutek nie zawsze i nie u wszystkich spowoduje poczucie zagrożenia.

    Psychologiczna teoria decyzji jest systemem twierdzeń o zachowaniu się człowieka w czasie rozwiązywania zadań decyzyjnych. Przy analizie i wyjaśnianiu czynności, jakie człowiek podejmuje w procesie decyzyjnym, uwzględnia się strukturę zadań decyzyjnych oraz strukturę cech decydenta. Wykorzystuje rezultaty badań empirycznych w celu tworzenia modeli matematycznych opisujących procesy decyzyjne. Noradrenalina, norepinefryna (łac. Norepinephrinum) – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin, hormon zwierzęcy, neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy oraz w miejscu sinawym, zwykle razem z adrenaliną w sytuacjach powodujących stres.

    Mruczenie – charakterystyczny dźwięk o niskiej częstotliwości (25 do 150 Hz) wydawany przez koty domowe, stanowiący element komunikacji kotów. Przeważnie sygnalizuje dobre samopoczucie, ale może być również emitowany w stresie. Historia badań nad przewlekłą obturacyjną chorobą płuc – przewlekła obturacyjna choroba płuc jest poważnym problemem medycznych. Jest to choroba przewlekła i nieuleczalna. Szacuje się, że ponad 10% osób w wieku >40 lat jest dotkniętych tą chorobą. Jest ona związana głównie z paleniem tytoniu, ale inne czynniki, w tym również genetyczne, biorą w udział w patogenezie. Poniżej przedstawiono zarys badań, które na przestrzeni lat doprowadziły do lepszego poznania i zrozumienia mechanizmów POChP.

    Komisja – zespół ludzi oddelegowany z większego grona, powołany specjalnie do nadzorowania wykonywania jakiegoś zadania, przy czym zadanie to może być również wykonywane przez komisję samodzielnie. Podstawową cechą działania komisji jest kolektywne wykonywanie pracy. W ten sposób, poprzez obarczenie odpowiedzialnością za prawidłową realizację zadania większej grupy osób, komisja staje się podmiotem o wyższej randze i powadze w porównaniu z pojedynczą osobą sprawującą funkcję kierowniczą lub kontrolną, a jednocześnie kolegialność podejmowanych przez komisję czynności i decyzji ma za zadanie przeciwdziałać nieprawidłowościom. Stąd dąży się do tego, aby skład komisji, poprzez jej zróżnicowanie, był jak najbardziej reprezentatywny. W zależności od wielkości, komisja posiada mniej lub bardziej złożoną organizację, jednak zazwyczaj posiada wyznaczonego przewodniczącego odpowiadającego za pracę komisji. Działalność komisji jest poświadczana przez wszystkich jej członków.

    Konstruktywna nieobecność, konstruktywne wstrzymanie się od głosu – praktyka stosowana w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej w kwestiach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, polegająca na niebraniu udziału w głosowaniu przez państwo, które nie akceptuje postulowanych decyzji, ale też nie chce ich wetować. W takiej sytuacji względem tego państwa uchwała nie ma mocy wiążącej, jednak to państwo akceptuje, że uchwała wiąże pozostałe państwa Unii. Państwo to również powstrzymuje się od wszelkich działań, które mogłyby być sprzeczne lub utrudnić działania Unii podejmowane na podstawie tej decyzji. W zamian pozostałe państwa członkowskie szanują stanowisko państwa, które powstrzymuje się od głosowania. Konstruktywna nieobecność działa, o ile nie skorzysta z niej co najmniej jedna trzecia państw członkowskich, których łączna liczba ludności stanowi co najmniej jedną trzecią ludności Unii. Jest ona stosowana, gdy decyzje podejmowane przez Radę wymagają jednomyślności.

    Miejsce sinawe (łac. locus coeruleus) – jądro pnia mózgu, położone z tyłu mostu. Jego aktywację powodują stresory fizykalne (np. hipoglikemia, spadek ciśnienia krwi, objętości krwi, zaburzenia termoregulacji) oraz stresory psychologiczne. Pełni rolę w regulacji stopnia pobudzenia mózgu, fazy snu REM i niektórych funkcjach autonomicznych (np. termoregulacji). Odpowiada też za produkcję noradrenaliny. Dzięki połączeniom z podwzgórzem bierze udział w wyzwalaniu reakcji stresowej. Gra rolę w wzmacnianiu zachowań lękowych i w zespole stresu pourazowego (PTSD). Ewa Agnieszka Pisula (ur. 14 grudnia 1964) − polska psycholog, profesor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, Kierownik Zakładu Psychologii Rehabilitacyjnej. Zajmuje się zaburzeniami rozwojowymi u dzieci, szczególnie autystycznym spektrum zaburzeń, psychologiczną sytuacją rodziców i rodzeństwa dzieci z zaburzeniami rozwoju oraz stresem i radzeniem sobie ze stresem u dzieci i młodzieży.

    Adaptacja (łac. adaptatio - przystosowanie) dostosowanie zachowania do wymogów sytuacji i środowiska (zob. stres). Składają się na nią procesy akomodacji i asymilacji. W terminologii biologii i psychologii ewolucyjnej adaptacja oznacza mechanizm biologiczny lub psychiczny, który powstał w toku ewolucji danego gatunku. Podkreśla się jego funkcjonalność, to znaczy, że efektem działania tego mechanizmu jest przystosowywanie się organizmu do określonego układu warunków środowiska. Zaburzenia adaptacyjne - zaburzenia psychiczne powstałe pod wpływem trudności z dostosowaniem się do znacząco nowych okoliczności życiowych (np: pójście do szkoły, rodzicielstwo, brak sukcesów osobistych, przejście na emeryturę, utrata obiektu o wartości emocjonalnej): stany stresu, napięcia, niepokoju, przygnębienia i rozstroju emocjonalnego, które w podobnym nasileniu u dorosłych zdrowych jednostek w takich sytuacjach nie występują.

    MXD - oznacza procentową zawartość granulocytów wśród krwinek białych. Podwyższony poziom może towarzyszyć alergii i zakażeniu. Natomiast spadek może być wynikiem stresu. SAMPLE to wyraz ułatwiający prowadzenie wywiadu ratowniczego. Rozwijając ten skrót nawet w ogromnym stresie związanym z prowadzonymi działaniami, ratownik korzystając z konstrukcji wyrazu rozwija znaczenie kolejnych liter. Wywiad ten obejmuje zebranie informacji bądź ustalenie faktów o zaistniałym zdarzeniu np. przyczynach zachorowania, mechanizmach wywołujących uraz czy też oszacowanie siły powodującej obrażenia, itp.

    Dieta aspirynowa lub dieta niskosalicylanowa (ang. Low salicylate diet) – dieta, która polega na zmniejszeniu podaży lub na wyeliminowaniu salicylanów poprzez odpowiedni dobór spożywanych pokarmów. Dodatkowo zabronione jest stosowanie kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) i innych pokrewnych leków. Celem diety aspirynowej jest utrzymanie podaży salicylanów w spożywanych pokarmach na takim poziomie, przy którym nie będą występowały objawy niepożądane, w związku z tym całkowita eliminacja pokarmów, które zawierają salicylany może okazać się zbędna i niepotrzebnie restrykcyjna. Poziom ten jest indywidualny (inny dla każdego pacjenta) oraz zależny od okoliczności, np. w sytuacjach stresowych zmniejsza się tolerancja organizmu na salicylany.

    Dodano: 04.08.2009. 15:11  


    Najnowsze