• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy odkrywają tajemnicę stresu

    09.05.2011. 18:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Finansowani ze środków unijnych naukowcy powiązali nieznaną wcześniej ścieżkę w mózgu z naszą reakcją na stres, pogłębiając w ten sposób wiedzę na temat roli, jaką "chemia mózgu" odgrywa w reagowaniu na stresujące i traumatyczne zdarzenia. Badania zaprezentowane w czasopiśmie Nature zostały częściowo dofinansowane z projektów BRAIN AND ANXIETY i GENADDICT z budżetu Szóstego Programu Ramowego (6PR) UE. Projekt BRAIN AND ANXIETY (Neuronalne mechanizmy lęku i niepokoju - interakcje między proteazami a środowiskiem pozakomórkowym) uzyskał grant Marie Curie dla najlepszych o wartości 1,72 mln EUR, a projekt GENADDICT (Genomika, mechanizmy i leczenie uzależnień) otrzymał 8,1 mln EUR z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia". Odkrycia mogą pomóc w rozwoju leczenia i profilaktyki zaburzeń psychicznych związanych ze stresem.

    Naukowcy pracujący pod kierunkiem Uniwersytetu w Leicester w Wlk. Brytanii rzucili nowe światło na utrzymującą się od dawna tajemnicę: dlaczego u mniejszości osób doświadczających traumatycznych zdarzeń pojawiają się zaburzenia lękowe. Zaburzenie lękowe dotykają około 2 z 10 osób co najmniej raz w życiu. Chociaż trudno jest ustalić kumulacyjną prewalencję wszystkich zaburzeń związanych ze stresem w ciągu życia, eksperci są przekonani, że przekracza ona 30%.

    "Zaburzenia związane ze stresem dotykają znacznego odsetka populacji i generują olbrzymi wpływ indywidualny, społeczny i ekonomiczny" - wyjaśnia dr Robert Pawlak z Uniwersytetu w Leicester, współautor raportu z badań i beneficjent grantu Marie Curie dla najlepszych. "Już wcześniej wiadomo było, że niektóre jednostki są bardziej podatne od innych na szkodliwe skutki stresu. Mimo że większość z nas doświadcza traumatycznych zdarzeń, jedynie u niektórych pojawiają się zaburzenia psychiczne związane ze stresem, takie jak depresja, niepokój czy zespół stresu pourazowego. Powody takiego stanu rzeczy nie były jasne."

    Zdaniem dr Pawlaka zespół zaintrygowało ustalenie, co sprawia, że niektórzy ludzie są bardziej wrażliwi na stres od innych, ponieważ niewiele było wiadomo na temat korelacji między traumą psychiczną a rozwojem lęku patologicznego.

    "Postawiliśmy pytania: jaka jest podstawa molekularna lęku w reakcji na szkodliwy bodziec?" - mówi dr Pawlak. "W jaki sposób sygnały środowiskowe związane ze stresem są przekładane na właściwe reakcje behawioralne? Do badania tych problemów wykorzystaliśmy połączenie podejść genetycznego, molekularnego, elektrofizjologicznego i behawioralnego. Zaowocowało to odkryciem kluczowej, wcześniej nieznanej ścieżki będącej mediatorem lęku w reakcji na stres."

    Jądro migdałowate, które eksperci nazywają ośrodkiem emocjonalnym mózgu, reaguje na stres nasileniem wytwarzania białka zwanego neuropsyną. W ten sposób uruchamiana jest seria zdarzeń chemicznych, które z kolei powodują nasilenie aktywności jądra migdałowatego. To w efekcie powoduje aktywację genu, który określa reakcję na stres na poziomie komórkowym.

    "Przeanalizowaliśmy następnie konsekwencje behawioralne powyższych serii zdarzeń komórkowych wywołanych stresem w jądrze migdałowatym" - mówi dr Pawlak. Odczuwanie stresu doprowadza do unikania stresujących zdarzeń, ale kiedy białka wytworzone w jądrze migdałowatym zostają zablokowane, brak konsekwencji behawioralnych. "Doszliśmy do wniosku, że aktywność neuropsyny i jej partnerów może określać wrażliwość na stres" - wyjaśnia.

    Wypowiadając się na temat wyników badań, naczelny autor Benjamin Attwood z Uniwersytetu w Leicester stwierdził: "Odkrywanie, jak nasze doświadczenia mogą zmienić nasze zachowania było niesamowicie absorbujące. Należy mieć nadzieję, że doprowadzi to do udzielenia pomocy osobom, które muszą zmagać się z wyniszczającymi następstwami traumatycznych doświadczeń."

    Dr Pawlak konkluduje: "Jesteśmy ogromnie podekscytowani tymi odkryciami. Choć potrzebne są badania, by przełożyć wyniki naszych prac na sytuację kliniczną, nasze odkrycie otwiera nowe możliwości w zakresie profilaktyki i leczenia zaburzeń psychicznych związanych ze stresem, takich jak depresja i zespół stresu pourazowego."

    Wkład w badania wnieśli eksperci z Polskiej Akademii Nauk i japońskiego Instytutu Nauki i Technologii Nara.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Zarządzanie stresem - znanym i najbardziej obiecującym podejściem do problemu zarządzania stresem w organizacji jest metoda prewencyjnego zarządzania stresem – „filozofia organizacji oraz zbiór zasad, kształtujący konkretne metody, które poświęcono zdrowiu jednostek i organizacji w celu ochrony jednostek i organizacji przed złymi skutkami stresu” Autorzy tej koncepcji opracowali pięć podstawowych zasad, na których powinno być oparte zapobiegawcze zarządzanie stresem.

    Miejsce sinawe (łac. locus coeruleus) – jądro pnia mózgu, położone z tyłu mostu. Jego aktywację powodują stresory fizykalne (np. hipoglikemia, spadek ciśnienia krwi, objętości krwi, zaburzenia termoregulacji) oraz stresory psychologiczne. Pełni rolę w regulacji stopnia pobudzenia mózgu, fazy snu REM i niektórych funkcjach autonomicznych (np. termoregulacji). Odpowiada też za produkcję noradrenaliny. Dzięki połączeniom z podwzgórzem bierze udział w wyzwalaniu reakcji stresowej. Gra rolę w wzmacnianiu zachowań lękowych i w zespole stresu pourazowego (PTSD).

    Ewa Agnieszka Pisula (ur. 14 grudnia 1964) − polska psycholog, profesor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, Kierownik Zakładu Psychologii Rehabilitacyjnej. Zajmuje się zaburzeniami rozwojowymi u dzieci, szczególnie autystycznym spektrum zaburzeń, psychologiczną sytuacją rodziców i rodzeństwa dzieci z zaburzeniami rozwoju oraz stresem i radzeniem sobie ze stresem u dzieci i młodzieży.

    Odporność roślin na czynniki środowiskowe – mechanizmy obronne pozwalające przetrwać roślinom w warunkach stresu. Odporność na stres może mieć charakter konstytutywny albo indukowany. W pierwszym przypadku mechanizmy obronne występują trwale przez całe życie rośliny. Odporność indukowana to zespół mechanizmów obronnych pojawiających się na skutek działania czynnika stresowego, stresora.

    Osobowość typu A, WZA (wzór zachowania A), zachowanie typu A to typ osobowości, charakteryzującej się wysokim poziomem stresu, wywołanym presją czasu, tendencją do zachowań rywalizacyjnych, wysokim poziomem ambicji, agresywnością i wrogością wobec innych. Osoba z WZA postrzega otoczenie jako zagrażające i żyje w nieustannej reakcji alarmowej (fazie stresu). W kategoriach psychologicznych konstruktów teoretycznych WZA charakteryzuje neurotyczna ekstrawersja (EPQ-R) i niski poziom ugodowości (NEO-FFI).

    Cykl przemocy - doświadczanie cyklicznych objawów zespołu stresu pourazowego u osób, które przeżyły traumatyczne wydarzenia lub doświadczyły przemocy. Objawami tymi mogą być:

    Zaburzenia adaptacyjne - zaburzenia psychiczne powstałe pod wpływem trudności z dostosowaniem się do znacząco nowych okoliczności życiowych (np: pójście do szkoły, rodzicielstwo, brak sukcesów osobistych, przejście na emeryturę, utrata obiektu o wartości emocjonalnej): stany stresu, napięcia, niepokoju, przygnębienia i rozstroju emocjonalnego, które w podobnym nasileniu u dorosłych zdrowych jednostek w takich sytuacjach nie występują.

    Dodano: 09.05.2011. 18:26  


    Najnowsze