• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prof. Vetulani o tym, jak mózg odbiera sztukę

    17.05.2010. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    O tym, że mózg potrafi odróżnić piękno od brzydoty i że zajęcia artystyczne zwiększają skuteczność nauki w innych dziedzinach, opowiadał prof. Jerzy Vetulani - neurobiolog z Instytutu Farmakologii Polskiej Akademii Nauk. Jego wykład o relacjach między mózgiem a sztuką odbył się w Warszawie w ramach festiwalu "Science & Art in Europe".

    Czy sztukę mogą tworzyć również zwierzęta - zadał pytanie profesor? I powołał się na dwa przykłady: ptaka altannika, który ozdabia swoje gniazdo zebranymi niebieskimi przedmiotami, aby zainteresować sobą samicę oraz małpy, m.in. orangutany, które potrafią malować obrazki, posługując się się pędzlem i farbami.

    Jednak, zdaniem profesora, o tworzeniu dzieł artystycznych można mówić jedynie u homo sapiens. Jedną z różnić między człowiekiem a zwierzęciem jest bowiem to, że mózg zwierzęcia nie umie postrzegać piękna.

    Vetulani przypomniał doświadczenie, które przeprowadzili w 2004 roku profesor Semir Zeki w University College w Londynie i Hideaki Kawabata z Uniwersytetu w Kagoszimie. Na początku naukowcy ci poprosili grupę osób o ułożenie obrazków w kolejności od najładniejszego do najbrzydszego. Na tej podstawie określili, co jest ładne, co brzydkie. Następnie innej grupie pokazali osiem obrazków, z których sześć było ładnych, jeden neutralney i jeden brzydki. Potem odwrócili proporcje i pokazali widzom sześć obrazków brzydkich, jeden neutralny i jeden ładny. Okazało się, że jeśli znienacka pokazuje się obrazek ładny, reagują inne części mózgu, niż gdy pokaże się obrazek brzydki. A to może oznaczać, że ludzki mózg potrafi odróżnić piękno od brzydoty.

    Według neurobiologa, wśród cech, które człowiek na ogół uznaje za piękne są: symetria, cechy świadczące o możliwościach reprodukcyjnych, naturalność i proporcjonalność. Na podstawie doświadczeń ustalono, że człowiek za piękne uważa to, co jest zbudowane według starożytnej zasady złotego podziału.

    W trakcie swojego wystąpienia prof. Vetulani tłumaczył również, że rozwijanie umiejętności artystycznych prowadzi do zwiększenia skuteczności uczenia się w innych dziedzinach. Powołał się przy tym na doświadczenie, w którym w amerykańskiej szkole - zajmującej niskie pozycje w rankingach szkół - wprowadzono obowiązkowe zajęcia ze sztuki. Odbywały się one codziennie i trwały godzinę. Podczas nich uczniowie dyskutowali o architekturze, mieli projektować i budować swoje własne konstrukcje oraz fotografować je. W ten sposób ćwiczyli kreatywność i rozwijali wrażliwość artystyczną. Okazało się, że w ciągu kilku lat od wprowadzenia takich zajęć, uczniowie zaczęli osiągać coraz lepsze wyniki w nauce i szkoła zdobywała coraz większe, wyższe nawet niż się po doświadczeniu spodziewano, noty w rankingach.

    Jak dodał prelegent, w czasie tworzenia czy odbioru sztuki w człowieku uruchamia się uwaga - jeden z procesów poznawczych, potrzebny w procesie rozwoju umysłowego. Uczenie się sztuki zwiększa poziom motywacji i rozwija. Dlatego, zdaniem profesora, zajęcia artystyczne - rysowanie, gra na instrumentach, udział w przedstawieniach - są bardzo ważne we wczesnym dzieciństwie, bo mają wpływ na rozwój zdolności umysłowych młodych ludzi.

    ***

    Prof. Vetulani jest laureatem licznych wyróżnień, m.in. Międzynarodowej Nagrody Anna Monica za pracę nad depresją, nagrody Prezesa Rady Ministrów za całokształt dorobku naukowego i Medalu im. Jędrzeja Śniadeckiego Polskiej Akademii Nauk.

    Jego najczęściej cytowane prace dotyczą hipotezy tzw. beta-downregulacji depresji. Pracuje również nad farmakologią pamięci i uzależnień.

    Festiwal "Science & Art in Europe" organizowany jest przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej we współpracy z innymi polskimi i niemieckimi organizacjami wspierającymi naukę. LT

    PAP - Nauka w Polsce

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mózg: fascynacje, problemy, tajemnice – książka popularnonaukowa autorstwa Jerzego Vetulaniego wydana przez wydawnictwo Homini w 2010 roku. Jerzy Adam Gracjan Vetulani (ur. 21 stycznia 1936 w Krakowie) – profesor nauk przyrodniczych, psychofarmakolog, neurobiolog, biochemik, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, doctor honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. W latach 1976–2006 kierownik Zakładu Biochemii, a obecnie wiceprzewodniczący rady naukowej Instytutu Farmakologii PAN, profesor Małopolskiej Szkoły Wyższej im. J. Dietla w Krakowie. Autor kilkuset prac badawczych o międzynarodowym zasięgu, współtwórca hipotezy β-downregulacji jako mechanizmu działania leków przeciwdepresyjnych. W 1983 laureat Międzynarodowej Nagrody Anna Monika II klasy za badania nad mechanizmami działania elektrowstrząsu. Jeden z najczęściej cytowanych naukowców polskich w dziedzinie biomedycyny. Popularyzator nauki, przez ponad dwie dekady redaktor naczelny czasopisma „Wszechświat”. Zwolennik legalizacji marihuany i ogólnej depenalizacji narkotyków, krytyk represyjnej polityki narkotykowej w Polsce. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Wychowanie estetyczne - ogół świadomych oddziaływań i działań własnych wychowanka, w których wartości estetyczne i artystyczne wykorzystuje się do pogłębiania życia uczuciowego, rozwoju aktywności twórczej i samoekspresji wychowanka oraz do umożliwienia mu kontaktu z różnymi dziedzinami sztuki. Cele wychowania estetycznego: - wyrabianie wrażliwości estetycznej, przez którą rozumie się zdolność dostrzegania i przeżywania wszelkiego piękna: przyrody, wytworów ludzkiej pracy i działalności twórczej - rozbudzanie potrzeb wyrażających się w chęci przeżywania piękna - doskonalenie zdolności rozumienia piękna i umiejętności dokonywania oceny artystycznej wytworów przyrody i człowieka, a zwłaszcza dzieł sztuki - rozwijanie zainteresowań estetycznych oraz potrzeby ekspresji własnych doznań artystycznych i związanych z nimi twórczych i odtwórczych zdolności artystycznych, a także zamiłowań do uprawiania tej formy aktywności

    Tytuł naukowy (tytuł naukowy profesora) – nadawany przez Prezydenta RP osobie, która uzyskała już stopień naukowy doktora habilitowanego przez to jest samodzielnym pracownikiem nauki, ma osiągnięcia naukowe lub artystyczne znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym oraz posiada poważne osiągnięcia dydaktyczne, w tym w kształceniu kadry naukowej. Wyjątkowo może być nadany osobie ze stopniem doktora, o wybitnych osiągnięciach naukowych lub artystycznych. Zygmunt Władysław Vetulani (ur. 12 września 1950 w Poznaniu) – profesor nauk technicznych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Adama Mickiewicza, syn Tadeusza Vetulaniego.

    Jerzy Gadomski (ur. 1934 w Sosnowcu) – profesor, historyk sztuki. Ukończył studia na Wydziale Konserwacji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Laureat Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w 1996 roku, w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, przyznanej za trzytomowe dzieło "Gotyckie malarstwo tablicowe Małopolski". Komitety Polskiej Akademii Nauk – ciała kolegialne Polskiej Akademii Nauk grupujące członków Akademii w obrębie określonej dyscypliny nauki lub dyscyplin pokrewnych i ułatwiające ich współpracę. Członkami komitetów naukowych PAN oprócz członków Akademii są wybitni naukowcy danej dyscypliny reprezentujący szkoły wyższe, placówki naukowe PAN, instytuty zaplecza naukowo-badawczego resortów oraz przedstawiciele innych instytucji i organizacji o charakterze gospodarczym i społecznym.

    Dzieło sztuki – całościowy i syntetyczny wytwór artystyczny o określonym sensie, charakteryzujący się wysokimi walorami estetycznymi (piękno). Poza funkcją estetyczną może pełnić również inne funkcje (np. wychowawczą, poznawczą, użytkową lub religijną). Jego twórcą jest człowiek - istota wyposażona w specyficzną wrażliwość (bez autora nie ma dzieła sztuki). Produkt ten stara się ukazać za pomocą określonej konwencji (formy) pewną rzeczywistość fizyczną lub psychiczną (treść). Dzieło sztuki ustanawia szczególny wgląd w świat widzialny lub emocjonalny, który może być wynikiem namysłu filozoficznego autora lub spontaniczną reakcją chwili. Pedagogika zdolności - nauka i sztuka szczególnego rodzaju wychowania, które jest skierowane na harmonijną i wszechstronną realizację potencjału twórczego wychowanka. Dążenie do stworzenia jednostce takich warunków, w których będzie mogła rozwijać swoje talenty oraz osobowość. Niezbędne jest wychowywanie z atmosferze piękna, dobra, prawdy i szczęścia. „Zasób twórczości” posiada osoba, a urzeczywistnienie potencjału należy wspomóc w relacji „uczeń-mistrz”. Jako nauka jest oparta na urzeczywistnianiu „mistrzostwa” w określonych dziedzinach przez jednostkę dzięki osobie, która mistrzostwo w danej dziedzinie już osiągnęła.

    Galeria m2 [m kwadrat] – galeria sztuki współczesnej działająca od stycznia 2007 roku w Warszawie przy ul. Oleandrów 6. Założycielką galerii jest historyk sztuki i socjolog Matylda Prus. Galeria zajmuje się promocją sztuki współczesnej. Skupia się na współpracy z grupą młodych, ale już uznanych artystów. Opiekuje się również wyróżniającymi się studentami, oferując im możliwość zrobienia pierwszych wystaw indywidualnych. Była miejscem debiutów: Pawła Dunala, Michała Frydrycha, Róży Litwy i Mai Kitajewskiej. Jest miejscem spotkań i dyskusji różnych środowisk związanych ze sztuką: artystów, kuratorów, kolekcjonerów, dziennikarzy i marszandów. Galeria została uwzględniona m.in. w publikacjach Tekstylia Bis. Słownik młodej polskiej kultury (hasło: kuratorzy), WAN, Notes dla Kolekcjonerów, Setka w Obiegu. 100 najważniejszych osób w polskiej sztuce za rok 2007 oraz w Przewodniku kolekcjonera sztuki najnowszej.

    Komitet Historii Nauki i Techniki PAN powstał w maju 1952 jako element organizacji Wydziału I Polskiej Akademii Nauk. W czasie kilkudziesięcioletniej historii zmieniała się nazwa, struktura i funkcje Komitetu. Początkowo był to Komitet Historii Nauki Polskiej, liczący zaledwie osiem osób, reprezentujących nauki społeczne. Pierwszym przewodniczącym został prof. Bogusław Leśnodorski. Nieco ponad rok później posiadał już 5 sekcji (Historii Nauk Społecznych; Historii Nauk Przyrodniczych; Historii Nauk Technicznych i Techniki; Podsekcję Historii Nauk Medycznych; Podsekcję Historii Urbanistyki i Architektury), stanowił organizację międzywydziałową, usytuowaną przy Prezydium PAN i skupiał przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych. W 1956, podczas VIII Międzynarodowego Kongresu Historii Nauki (FlorencjaMediolan), Komitet Historii Nauki PAN został członkiem Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki/Oddział Historii Nauki i Techniki (International Union of History and Philosophy of Science/Division of History of Science and Technology).

    Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego - jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Dzieli się na 4 zakłady i 2 pracownie naukow3. Posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz wnioskowania o nadanie tytułu naukowego profesora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z naukami o sztukach pięknych, a w szczególności z historią sztuki Śląska i Polski od wczesnego średniowiecza do współczesności, związkami sztuki śląskiej i polskiej ze sztuką europejską, sztuką Europy Zachodniej, metodologią i teorią historii sztuki oraz konserwatorstwem i ochroną zabytków. Profesor emeritus (z łac., skrót prof. em., l. mn. professores emeriti) – profesor emerytowany, zwykle przed przejściem na emeryturę zajmujący stanowisko profesora zwyczajnego, najczęściej nadal pracujący na swojej macierzystej uczelni jako honorowy profesor pomocniczy, który prowadzi głównie seminaria magisterskie i doktorskie, rzadziej regularne wykłady dla studentów. Profesorów emerytów zatrudniają również prywatne szkoły wyższe.

    Dodano: 17.05.2010. 10:19  


    Najnowsze