• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wszechnica PAN/Prof. Zdanowski o egipskiej rewolcie biednych

    23.02.2011. 00:53
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ostry protest społeczny w Egipcie jest następstwem patriarchalnego system rządzenia krajem i załamania się gospodarki, która mimo ostatnich dobrych lat nie była w stanie stawić czoła kryzysowi światowemu - przekonywał prof. Jerzy Zdanowski z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN podczas spotkania Wszechnicy PAN w Warszawie.

    15 lutego profesor wygłosił wykład pt. "Egipt 2011 - rewolucja czy rewolta?".

    Egipska gospodarka od roku 2004 wyraźnie nabierała tempa - mówił prof. Zdanowski. - Do roku 2010 zbudowano w Egipcie ponad 100 szpitali, ponad 2 tys. szkół, około 300 tys. mieszkań, w tym wiele komunalnych. W światowych rankingach Egipt zaczął być umieszczany w grupie 30 najbardziej rozwiniętych gospodarek świata. To wynik liberalizacji tej gospodarki, przyspieszenia prywatyzacji banków i ziemi, wzrostu inwestycji zagranicznych (7 mld dolarów w roku 2008), spadającego zadłużenia i malejącego bezrobocia.

    Z tej dobrej koniunktury - jak przypomniał - nie korzystały jednak w Egipcie w równym stopniu wszystkie warstwy społeczne. Na reformach zyskiwali bogaci, spekulanci finansowi, członkowie elit rządzących, czy tzw. nowi bogacze zwani w kraju wielorybami, a tracili biedni. Tych drugich nękały towarzyszące wzrostowi gospodarczemu rosnące ceny żywności (głównie mięsa), malejący udział państwa w systemie dopłat i w opiece socjalnej, coraz dotkliwsze bezrobocie (do 30 proc.) wśród ludzi młodych oraz dziedziczona przez pokolenia bieda.

    Na reformie, zdaniem naukowca, traciła też warstwa średnia - urzędnicy państwowi, lekarze, adwokaci, nauczyciele i wojskowi niższego szczebla.

    Gdy do Egiptu dotarł kryzys światowy spowodowany problemami krajów naftowych (dla przykładu: Zjednoczone Emiraty Arabskie miały przed kryzysem 15 proc. wzrostu PKB, a już rok później ten wskaźnik był ujemny) gwałtownie spadły wpływy z krajowego eksportu - zauważył profesor. Wprawdzie już w połowie 2009 roku Bank Światowy uprzedzał, że w Egipcie w związku z narastającym kryzysem może dojść niebawem do wzrostu napięć społecznych, ale egipskie władze zignorowały te ostrzeżenia i nie zastosowały żadnych działań osłonowych.

    Przyczyną rosnącego niezadowolenia były - według prof. Zdanowskiego - nie tylko kwestie polityczne (autorytarne rządy) i ekonomiczne (pogarszająca się sytuacja materialna, przeludnienie - Egipt ma obecnie 82 mln mieszkańców, z czego w samym Kairze mieszka 20 mln ludzi w porównaniu z 1,3 mln w roku 1937), ale także kwestie psychologiczne. Ich wyrazem była i jest niezgoda na szybkie fortuny spekulantów, ustawione przetargi, upadający prestiż zawodu lekarza czy nauczyciela, utrata poczucia dumy z własnego kraju jako przywódcy w regionie.

    W tej sytuacji wystarczyła iskra, by rozniecić pożar - przekonywał wykładowca. Stał się nią internetowy apel, który wystosował do swoich rodaków Wael Ghonim, urodzony w Kairze trzydziestolatek, absolwent Uniwersytetu Amerykańskiego, informatyk, opozycjonista, dobrze materialnie sytuowany szef marketingu i finansów w jednej z firm w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

    Egipt w swej najnowszej historii przeżył już kilka wielkich wstrząsów. W roku 1952 w wyniku zamachu stanu młodych oficerów, odsunięto od władzy króla Faruka. Na czele nowych rządów stanął Gamal Abdel Naser, który doprowadził do rewolucji społecznej. Odsunął od władzy ziemiaństwo, wprowadził planową gospodarkę. Na pierwszy plan wysunęli się ludzie wolnych zawodów - nauczyciele, adwokaci, dziennikarze, lekarze, a dominującą rolę zaczęło pełnić państwo z całym systemem zasiłków.

    Naser zmarł w 1970 roku. Zostawił w spadku państwo opiekuńcze z niewydolną gospodarką, niską jakością towarów, nepotyzmem i korupcją - przypomniał prof. Zdanowski. Następcy Nasera - do roku 1981 Anwar Sadat (który zginął w zamachu), a potem przejmujący po nim władzę Hosni Mubarak, odwrócili się od socjalistycznego modelu rozwojowego i zaczęli ostrożnie popychać gospodarkę w stronę modelu wolnorynkowego, opartego na prywatyzacji, ograniczaniu państwa opiekuńczego, wycofywaniu dopłat do cen prądu i paliw, galopujących zwyżek cen.

    Obecne wydarzenia na placu Tahrir można nazwać protestem głodujących - mówił prof. Zdanowski. Czy to, co się stało można określić mianem rewolucji czy rewolty?

    Według prelegenta, rewolucja to coś fundamentalnego, to zmiany głębokich struktur, podobne do tych, jakie wstrząsnęły na przykład Irakiem w roku 1979. W Egipcie mamy natomiast obecnie do czynienia z inną sytuacją - ocenił naukowiec. Tu władza polityczna i ekonomiczna jest i nadal raczej będzie taka sama. W związku z tym prof. Zdanowski prognozuje, że najbliższa przyszłość przyniesie spadek wzrostu gospodarczego, złagodzenie liberalnej polityki gospodarczej, pogłębienie się deficytu i zadłużenia kraju.

    Będzie się również - dodał profesor - porządkowała scena polityczna, będą powstawały różne partie. Jeśli wszystkie te zmiany razem nie przyniosą w efekcie radykalnej poprawy sytuacji społeczno-ekonomicznej w Egipcie, to może je zainicjować dopiero druga fala przemian, która może nadejść wraz ze zmianą pokoleniową w egipskim wojsku, czyli wtedy, gdy odejdą z niego ludzie z pokolenia i otoczenia prezydenta Mubaraka.

    PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Stan wyjątkowy w Egipcie (1981-2011) – stan wyjątkowy wprowadzony w Egipcie przez Hosni Mubaraka po zamordowaniu Anwara as-Sadata. Stan wyjątkowy obowiązywał na terytorium Egiptu przez cały okres jego rządów i został utrzymany po rewolucji oraz przejęciu władzy przez armię.

    Partia Narodowo-Demokratyczna – rozwiązane egipskie ugrupowanie polityczne założone w 1978 roku przez ówczesnego prezydenta Anwara Sadata. Po jego śmierci w 1981 liderem został Hosni Mubarak, który kierował ją do dnia ustąpienia z urzędu prezydenta 11 lutego 2011 w związku z rewolucją egipską w 2011 r.. Do momentu rozwiązania pełniącym obowiązki przewodniczącego partii był Talaat Sadat.

    Partia Narodowo-Demokratyczna – rozwiązane egipskie ugrupowanie polityczne założone w 1978 roku przez ówczesnego prezydenta Anwara Sadata. Po jego śmierci w 1981 liderem został Hosni Mubarak, który kierował ją do dnia ustąpienia z urzędu prezydenta 11 lutego 2011 w związku z rewolucją egipską w 2011 r.. Do momentu rozwiązania pełniącym obowiązki przewodniczącego partii był Talaat Sadat.

    Rewolucja w Egipcie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Egipcie przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, korupcji, ograniczaniu swobód obywatelskich i długoletnim rządom prezydenta Husniego Mubaraka. Rozpoczęły się na masową skalę 25 stycznia 2011. Poprzedziły je pojedyncze akty protestacyjne, przyjmujące formę samospaleń. Są największymi protestami społecznymi w czasie dotychczasowych rządów prezydenta Mubaraka.

    Rewolucja w Egipcie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Egipcie przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, korupcji, ograniczaniu swobód obywatelskich i długoletnim rządom prezydenta Husniego Mubaraka. Rozpoczęły się na masową skalę 25 stycznia 2011. Poprzedziły je pojedyncze akty protestacyjne, przyjmujące formę samospaleń. Są największymi protestami społecznymi w czasie dotychczasowych rządów prezydenta Mubaraka.

    "Trzecia droga" - system społeczno-gospodarczy pośredni między kapitalizmem a socjalizmem. Zwolennicy "trzeciej drogi" uznali, że oba systemy mają zarówno wady, jak i zalety, i że możliwe jest zbudowanie systemu, w którym zostałyby połączone pozytywne strony kapitalizmu i socjalizmu. Kapitalizm to - ich zdaniem - cykliczne wahania koniunktury, bezrobocie i znaczna dysproporcja dochodów, ale równocześnie wysoka efektywność gospodarki prowadząca do wzrostu dobrobytu ogólnego. Z kolei socjalizm ograniczał wolność gospodarczą i wprowadzał monopol państwa w gospodarce, zapewniał jednak ludziom bezpieczeństwo socjalne. Następstwem takiej organizacji gospodarki była jej niska efektywność. Twórcy "trzeciej drogi" przekonywali, że można stworzyć system efektywny i jednocześnie sprawiedliwy, gdy jego podstawą będzie prywatna własność, konkurencja i mechanizm rynkowy, a państwo będzie miało obowiązki socjalne wobec społeczeństwa, polegające na wyrównywaniu poziomu życia. Tak zorganizowana gospodarka miała pobudzać rozwój i zapewnić długookresową równowagę.

    Abd al-Latif al-Baghdadi, Abdel Latif Bughdadi (ur. 20 września 1917, zm. 9 września 1999) – egipski wojskowy i polityk, uczestnik ruchu Wolnych Oficerów i rewolucji w Egipcie w 1952. Wiceprezydent Egiptu (jeden z pięciu) w latach 1962-1964.

    Dodano: 23.02.2011. 00:53  


    Najnowsze