• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zimbardo i Maslach na UW: o paradoksie czasu oraz o wypaleniu zawodowym

    17.04.2010. 21:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    O różnych sposobach podejścia do czasu opowiadał prof. Philip Zimbardo podczas wizyty w Polsce. Jego żona, prof. Christina Maslach mówiła natomiast o problemie wypalenia zawodowego. Z polskimi słuchaczami naukowcy spotkali się m.in. na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Wykłady te były częścią trasy promującej książki tych amerykańskich psychologów.

    Prof. Maslach, profesor psychologii na Uniwersytecie w Stanford, promowała swoją książkę "Pokonać wypalenie zawodowe. Sześć strategii poprawienia relacji z pracą". Opowiadała, że stresująca praca może mieć równie niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka, co palenie tytoniu czy otyłość. Według jej obliczeń, straty ekonomiczne związane z wypaleniem zawodowym mogą wynosić nawet 300 mld dolarów rocznie. Skutkami wypalenia zawodowego mogą być m.in. problemy ze zdrowiem czy z rodziną, depresja, absencja i dystansowanie się od pracy, niskie morale czy wreszcie zmiana pracy.

    Według psycholog, trzema wymiarami wypalenia zawodowego są: wyczerpanie, cyniczne podejście do zajęcia, a także nieefektywność wykonywanej pracy.

    Wypalenie zawodowe, zdaniem Maslach, nie pojawi się, jeśli zaspokojone będzie sześć strategicznych obszarów związanych z pracą. Do tych obszarów należą: obciążenie pracą, poczucie kontroli nad swoimi zajęciami, satysfakcja z pracy i z nagród, atmosfera w zespole, poczucie sprawiedliwości i oraz system wartości.

    Dziadkowie Christiny Maslach pochodzili z Polski, jej nazwisko brzmiało oryginalnie Maślak. Jako studentka brała udział w najsławniejszym eksperymencie Philipa Zimbardy. To ona jedna z pierwszych uświadomiła mu, że powinien przerwać wymykającą się spod kontroli grę w strażników i więźniów.

    Zimbardo promował swoją książkę "Paradoks czasu". W czasie swojego wykładu opowiedział o tym, w jaki sposób podejście do czasu wpływa na decyzje życiowe.

    Zimbardo przywołał doświadczenie z dziećmi i słodkościami. Dzieci dostawały słodkość i miały zdecydować: albo zjedzą ją teraz i nic już później nie dostaną, albo poczekają z jej zjedzeniem do powrotu profesora, a wtedy dostaną drugą słodkość. Dzieci wybierały różne taktyki. Na tym przykładzie prof. Zimbardo tłumaczył, że ludzie mogą być w swoich decyzjach zorientowani na teraźniejszość lub na przyszłość, w zależności od tego, czy chcą osiągnąć zadowolenie w danym momencie, czy też w czasie długofalowym.

    To, czy człowiek przedkłada się szczęście "tu i teraz" nad szczęściem w przyszłości, ma wpływ na wiele decyzji życiowych. Według Zimbardo, ludzie zorientowani na "dziś" i na "jutro" różnią się podejściem do polityki, religii i do swojej kariery i wykształcenia.

    Zimbardo wyróżnia co najmniej sześć podejść do czasu: dwie różne orientacje na przeszłość: pozytywna (skupianie się na pozytywnych zdarzeniach z przeszłości) i negatywna (pamięć o negatywnych zdarzeniach); dwie orientacje na teraźniejszość: hedonizm (czerpanie radości z życia) i fatalizm (wiara w to, że każde zdarzenie jest już góry ustalone) oraz dwie orientacje na przyszłość: orientacja na osiąganie celów życiowych i na osiągnięcie szczęścia po śmierci.

    Zimbardo zauważa też związki między poszczególnymi orientacjami na czas a cechami charakteru. Ludzie zorientowani na "teraz", według niego, są bardziej niż ludzie zorientowani na przyszłość skłonni do ryzykownych zachowań, skłonni do agresji, częściej popadają w różnego rodzaju nałogi, ale z kolei mają bardziej udane życie seksualne, są spontaniczni, zdolni do improwizacji i są lepszymi towarzyszami.

    Naukowiec twierdzi, że dostrzeżenie różnych podejść do czasu i zastosowanie ich w konkretnych sytuacjach pozwoli na efektywniejsze działanie, zwłaszcza perswazyjne.

    Jako przykład podaje kampanię antynikotynową: większość palaczy to osoby zorientowane na "tu i teraz", więc nie warto kierować do nich argumentów o negatywnych skutkach palenia w przyszłości. Wiedza o dominacji konkretnych podejść do czasu wśród odbiorców poszczególnych komunikatów mogłoby znaleźć zastosowanie w edukacji dzieci, w kampaniach prospołecznych, w rehabilitacji weteranów wojennych, w dokonywaniu inwestycji biznesowych.

    Zimbardo w czasie swoich wykładów zachęca słuchaczy do zastanowienia się, jakie oni sami mają podejście do czasu.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Stanfordzki eksperyment więzienny (Stanford Prison Experiment – SPE) – miał za zadanie zbadać psychologiczne efekty symulacji życia więziennego. Przeprowadziła go grupa psychologów uniwersytetu Stanford pod przewodnictwem Philipa Zimbardo w 1971 roku. Podczas selekcji kandydatów kierowano się ich dobrą kondycją psychofizyczną oraz brakiem kryminalnej przeszłości. 24 wybranych studentów losowo podzielono na więźniów i strażników. Eksperymentalne więzienie skonstruowano w piwnicy wydziału psychologii w Stanford. Efekt Lucyfera – termin wprowadzony przez Philipa Zimbardo. Określa on przemianę charakteru człowieka z dobrego na zły, jedynie z powodu środowiska, w jakim się znajduje. Termin określa się też mianem przemiany z anioła w diabła. The Experiment - amerykański dreszczowiec w reżyserii Paula Scheuringa opowiadający o eksperymencie psychologicznym przypominającym Stanfordzki eksperyment więzienny Zimbardo. Premiera odbyła się 15 lipca 2010 roku. Remake niemieckiego filmu z 2003 roku i adaptacje książki Black Box Mario Giordano.

    Philip George Zimbardo (ur. 23 marca 1933) – amerykański psycholog, od 1968 roku profesor Uniwersytetu Stanforda, obecnie na emeryturze. Teraźniejszość – w liniowej koncepcji czasu część linii czasu dziejąca się obecnie. W tym sensie teraźniejszości przeciwstawiamy przeszłość oraz przyszłość.

    Podejście kwalifikacyjne – najstarsze spojrzenie na przywództwo. U źródeł tego podejścia stoją badania nad charakterystycznymi cechami efektywnych przywódców, tymi typowymi oraz unikatowymi. Podstawowym założeniem tego podejścia jest teoria mówiąca o przywództwie jako coś wrodzonego: Podejście SOSA (ang. selective optimization of side activities, SOSA approach) – selektywna optymalizacja działań ubocznych – podejście w projektowaniu i odkrywaniu leków polegające na wykorzystaniu zatwierdzonych już leków jako punktu wyjściowego do pracy nad lekami na zupełnie inne choroby.

    Czas przyszły złożony – jeden z dwóch (obok czasu przyszłego prostego) rodzajów gramatycznego czasu przyszłego, jeśli za kryterium podziału przyjąć liczbę wyrazów tworzących formę czasu. W czasach złożonych co najmniej (i najczęściej) dwa wyrazy tworzą tę formę. Podejście deskryptywne – metodologiczne podejście w polityce gospodarczej, które separuje się od wad podejścia normatywnego oraz pozytywnego. Szczególną cechą tego podejścia jest zwrócenie uwagi na zmienność warunków, w jakich zachodzi badane zjawisko.

    Strzałka czasu (ang. arrow of time) – oznacza kierunek upływu czasu. Pojęcie wprowadzone i spopularyzowane przez brytyjskiego astrofizyka Arthura Eddingtona w 1927 roku, autora książki "The Nature of the Physical World", która została opublikowana rok później. Czas upływa zawsze w kierunku od przeszłości do przyszłości, a nigdy odwrotnie, czyli jest jednokierunkowy, asymetryczny i nieodwracalny. Czas można podzielić na przeszły, teraźniejszy i przyszły. Synonimy strzałki czasu: kierunek czasu, asymetryczność czasowa, anizotropia czasu, nieodwracalność czasu i jednokierunkowość czasu.

    Czas pracy à la carte – jedna z form elastycznego kształtowania czasu pracy w wymiarze chronologicznym i chronometrycznym. Ta forma organizacji czasu pracy polega na umożliwieniu pracownikowi wyboru różnych wariantów podziału czasu pracy w ustalonych wcześniej ramach, odbiegających od obowiązującego normalnego czasu pracy.

    Budżet czasu – typowy dla danej zbiorowości ilościowy rozkład czasu przeznaczanego na różne funkcje czy udział w różnych kontekstach społecznych (np. na pracę, rozrywkę, naukę, życie rodzinne). Czas przyszły prosty – jeden z dwóch (obok czasu przyszłego złożonego) rodzajów gramatycznego czasu przyszłego, jeśli za kryterium podziału przyjąć liczbę wyrazów tworzących formę czasu. W czasach prostych tworzy tę formę jeden wyraz.

    Interdyscyplinarność to rodzaj współpracy naukowej, w której naukowcy, stosując typowe dla swoich dyscyplin metody badawcze, starają się doprecyzować wstępnie sformułowany problem. W wyniku działań interdyscyplinarnych powstaje specyficzna nowa wiedza przedstawiająca podejście odmienne od podejść reprezentowanych przez dziedziny, na których się opiera.

    Dodano: 17.04.2010. 21:18  


    Najnowsze