Stając do walki z pyłem :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Bitwa pod Grunwaldem - cztery godziny, które wstrząsnęły Europą

Badania naukowe zwracają uwagę na wulkany wybuchające niemal bez ostrzeżenia

Białko, które jest w stanie zagłodzić HIV

Polski naukowiec ze współpracownikami wyjaśnił, dlaczego chromosomy się rozrywają

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

W połowie kwietnia islandzki wulkan Eyjafjallajökull znalazł się na pierwszych stronach gazet, kiedy wstrzymał na kilka dni cały europejski ruch powietrzny. Miliony podróżnych utknęło na lotniskach, a erupcja kosztowała sektor turystyczny ogromne sumy pieniędzy. Niemniej kiedy prezenterzy wiadomości nadal łamali sobie język na nazwie wulkanu, podniesione zostały poważne pytania o to, jakim sposobem stosunkowo niewielka erupcja mogła spowodować tak wielkie zamieszanie dotyczące tak wielu ludzi.

Problem ten znalazł się w centrum warsztatów zorganizowanych dnia 23 czerwca w Brukseli, Belgia, przez Zespół ds. Oceny Rozwiązań Naukowych i Technologicznych (STOA) przy Parlamencie Europejskim.

Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi przez profesora Davida Cope'a z brytyjskiego Biura Parlamentarnego ds. Nauki i Technologii, na terenie Europy występuje wiele wulkanów, zwłaszcza w strefie śródziemnomorskiej. Powodem, dla którego wulkany islandzkie cechują się szczególną skłonnością do wytwarzania ogromnych chmur pyłu jest fakt, że wiele z nich znajduje się pod pokrywami lodowymi.

W czasie erupcji takich wulkanów, lód topi się, a kiedy magma wchodzi w kontakt z wodą z roztopionego lodu, powstaje pył. "Kidy zastanawiamy się nad problemem pyłu, to właśnie interakcja erupcji wulkanicznej z dużymi ilościami wody jest tu kluczem" - wyjaśnia.

Kolejne pytanie to dlaczego chmura pyłu zawisła nad Europą na tak długo. Odpowiedź, zdaniem profesora Juliana Hunta z University College w Londynie, Wlk. Brytania, przynoszą niezwykłe warunki pogodowe zwane zdarzeniem blokującym, które doprowadziły do zawiśnięcia pyłu nad Europą na kilka dni.

Przyznał jednak, że pilnie potrzebujemy pogłębienia naszej wiedzy na temat czynników, które decydują o losie pióropuszy pyłu. "Powstawanie chmur i procesy dyspersji powinny być modelowane, a my nadal jesteśmy w tym dosyć słabi" - mówi.

Punkt widzenia producentów silników przedstawił Frank Haselbach z brytyjskiej grupy Rolls Royce. Wyjaśnił, że producenci przeprowadzili eksperymenty i opracowali mapę "bezpiecznego latania". Niemniej również podkreślił potrzebę poszerzenia zakresu modelowania, aby sprawdzać stężenia pyłu w atmosferze.

Krajem, który ma wszechstronne doświadczenie z radzeniem sobie ze skutkami aktywności wulkanicznej jest Japonia, która jest położona na pacyficznym pierścieniu ognia. Ten wyspiarski naród ma niezwykle aktywne wulkany i niemal 100 lotnisk.

Dr Takashi Moriyama z Japońskiej Agencji Badań Kosmicznych (JAXA) wyjaśnia, że jego kraj wykorzystuje nowego satelitę do monitorowania chmur pyłów. Główna misja satelity obserwującego gazy cieplarniane (GOSAT), w ramach działań ukierunkowanych na monitorowanie zmian klimatu, polega na pomiarze poziomu dwutlenku węgla (CO2) na świecie. Jednak przyrządy satelity są również w stanie ocenić rozpiętość chmur pyłu wulkanicznego.

Amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA) również dysponuje przyrządami, które są w stanie ocenić wysokość chmury pyłu. Tymczasem światowe agencje kosmiczne dyskutują nad najlepszymi sposobami współpracy w zakresie wymiany danych uzyskiwanych z różnych przyrządów.

Tymczasem słowa profesora Cope'a zabrzmiały niepokojąco dla tych, których obawy zaczynają się i kończą na zakłóceniach w ruchu powietrznym. "Jeżeli miałbym powiedzieć, co stanowi największe zagrożenie dla Europy kontynentalnej [...] to nie jest to absolutnie erupcja związana z lodem, tylko wulkan szczelinowy o nazwie Laki."

W czasie swojej ostatniej erupcji w 1783 r. wulkan Laki wyrzucił z siebie ogromne chmury dwutlenku siarki i fluoru, które unicestwiły jedną czwartą populacji i miały poważny wpływ na rozległe obszary północno-zachodniej Europy.

"Moim zdaniem powinniśmy obserwować Islandię, bo to tam właśnie jak sądzę będzie mieć miejsce następne zdarzenie, z tym że może ono nie stanowić zagrożenia dla samolotów, lecz mieć większe znaczenie dla zdrowia ludzi" - podsumowuje profesor Cope.

Nikulas Hannigan z islandzkiej misji przy UE dodaje, że wspomnienie erupcji Laki "pozostaje żywe w pamięci Islandii". Zacytował Gilberta White'a, angielskiego przyrodnika, który odnotował wpływ erupcji na południową Anglię.

Napisał on: "Słońce w południe wyglądało tak blado jak zasnuty chmurami księżyc, a muchy roiły się w takich ilościach na szosach i wokół żywopłotów, że doprowadzały konie niemal do szaleństwa."

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Wulkan eksplozywny wulkan, który podczas erupcji wyrzuca materiał piroklastyczny z wnętrza krateru. Podczas erupcji zachodzi zaczopowanie komina wulkanu zakrzepłą lawą co powoduje zatrzymanie odpływu gazów z krateru, a to z kolei może skutkować rozsadzeniem stożka. Obecnie jest niewiele takich wulkanów na świecie. pełny tekst

Pokrywa lawowa - równina lub płaskowyż zbudowany ze skał wylewnych, powstały w wyniku erupcji wulkanicznej o charakterze erupcji szczelinowej lub arealnej (powierzchniowej). pełny tekst

Ze względu na szczególne położenie geologiczne, na granicy płyt tektonicznych, Islandię cechuje wysoka aktywność wulkaniczna. Na wyspie oraz mniejszych sąsiednich wysepkach znajduje się około 130 wulkanów, z tego 18 czynnych było w czasach historycznych, tj. od czasów zasiedlenia Islandii w 874. Szacuje się, że w ciągu ostatnich 500 lat z islandzkich wulkanów wydostała się ilość lawy równa połowie ilości lawy ze wszystkich innych erupcji w tym okresie na całym świecie. Najwięcej zaś lawy wydostało się podczas trwającej 8 miesięcy erupcji wulkanu Laki w 1783-84 - był to największy odnotowany wypływ lawy w czasach historycznych. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".