Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Pi±tek, 1 czerwca 2012
Konrad, Magdalena, ¦wiêtope³k, Alfons
 W 1980 telewizja informacyjna CNN rozpoczê³a emisjê
Miêdzynarodowy Dzieñ Dziecka
W 1915 urodzi³ siê Jan Twardowski
Nowe publikacje
Stettiner Ware - niedocenione ¼ród³o archeologiczne
Dodano:
|16 Lut 2011|, 2011 00:19
|
|
|
Naczynia z tzw. fajansu pomorskiego, czyli Stettiner Ware by³y d³ugo niedoceniane przez naukowców badaj±cych nowo¿ytne za³o¿enia urbanistyczne z XVIII-XX wieku. Kompleksowego opracowania tego typu naczyñ odkrytych podczas szeroko zakrojonych wykopalisk w Stargardzie podj±³ siê Karol Kwiatkowski, archeolog placówki muzealnej w tym mie¶cie.
Zdaniem Kwiatkowskiego, w naczyniach Stettiner Ware drzemie olbrzymi potencja³ poznawczy, jak dot±d niezauwa¿ony przez badaczy nowo¿ytnych dziejów Pomorza Zachodniego.
Stettiner Ware produkowano na terenie Danii, po³udniowej Szwecji, Pomorza, Meklemburgii i Schlezwiku-Holsztyna w okresie od XVIII do XX wieku. Dekoracja wyrobów by³a wzorowana na fajansie holenderskim, importowanym z Niderlandów w XVII i XVIII wieku. Sw± nazwê naczynia te zawdziêczaj± g³ównemu portowi, z którego by³y eksportowane - Szczecinowi.
"Tak jak pocz±tkowo Holendrzy imitowali chiñsk± porcelanê produkuj±c naczynia fajansowe polewane bia³ym szkliwem cynowym, tak tereny innych krajów europejskich, zw³aszcza Prus, sta³y siê obszarem, na którym chêtnie imitowano formê i dekoracjê poszczególnych naczyñ holenderskich. Ceramika typu Stettiner Ware wzorowana by³a czê¶ciowo w³a¶nie na holenderskich importach" - wyja¶nia Kwiatkowski.
Wed³ug archeologa, mimo ¿e naczynia pozyskane podczas wykopalisk w Stargardzie s± w du¿ej mierze zachowane fragmentarycznie, to ich warto¶æ poznawcza jest znacz±ca.
"Dziêki analogiom do naczyñ tego typu znalezionych w innych o¶rodkach miejskich, w których prowadzono prace archeologiczne, mo¿na wstêpnie ustaliæ typy naczyñ, motywy dekoracyjne, zakres stosowanych barw oraz przybli¿on± chronologiê" - dodaje naukowiec.
Naczynia typu Stettiner Ware s± w wiêkszo¶ci zdobione kolorem niebieskim (kobaltowym), zielonym - turkusowym, ¿ó³tym i fioletowym. "Jedno naczynie mog³o byæ dekorowane jedn±, dwoma, trzema, a nawet czterema barwami, stosowanymi w rozmaitych konfiguracjach" - t³umaczy Kwiatkowski
Stettiner Ware by³y dekorowane najczê¶ciej motywami ro¶linnymi (tulipany, wiæ ro¶linna, kwiaty, trawa), ornamentem fali oraz przedstawieniami ludzi i zwierz±t. Do popularnych motywów zdobniczych nale¿a³a tak¿e architektura oraz ró¿nego rodzaju napisy. Najstarszy datowany talerz, jako g³ówny motyw dekoracyjny mia³ wypisan± na ¶rodku datê "1710".
"Niektóre motywy po¶wiadczaj± o poczuciu humoru ludzi sprzed kilkuset lat. Po¶ród analizowanych przeze mnie naczyñ znalaz³ siê p³ytki talerz zdobiony karykaturaln± postaci± pruskiego obywatela w mundurze z orderem" - mówi Kwiatkowski.
Dekoracje farbami stosowano na pokrytym szkliwem o³owiowo-cynowym naczyniu barwy korkowej, be¿owej, czy ¿ó³to-br±zowej. Niektóre typy naczyñ by³y glazurowane jednostronnie, np. talerze czy miski.
Poziom jako¶ciowy naczyñ, pod wzglêdem produkcyjnym i dekoracyjnym, jest zró¿nicowany. Na podstawie pozyskanych fragmentów badacz wyró¿ni³ znaczn± przewagê naczyñ wykonanych niedbale, krzywych. Jako¶æ szkliwa wydobytych egzemplarzy oraz jako¶æ farb, jak i same motywy zdobnicze, potwierdzaj± niski poziom wyrobów.
Wed³ug archeologa, styl dekoracji, jak i wykonanie naczyñ sugeruje ich drugorzêdno¶æ, co mo¿e wynikaæ z przeznaczenia tych naczyñ dla odbiorcy mniej zamo¿nego i niezbyt wymagaj±cego.
Na obecnym etapie studiów nad tematyk± Stettiner Ware ze Stargardu, trudno dok³adnie stwierdziæ, gdzie wytwarzano naczynia.
"Byæ mo¿e niektóre naczynia zosta³y wyprodukowane przez stargardzkich garncarzy? Dysponujemy list± garncarzy dzia³aj±cych w Stargardzie w XVIII i XIX wieku, jednak na tym etapie badañ trudno powi±zaæ ich warsztaty ze znanymi nam wyrobami typu Stettiner Ware. Z pewno¶ci± dalsze studia nad ¼ród³ami archeologicznymi i historycznymi przynios± oczekiwane rezultaty" - ¿ywi nadziejê Kwiatkowski.
Archeolog wytypowa³ wstêpn± lokalizacjê, gdzie prawdopodobnie mie¶ci³a siê w pobli¿u jedna z pracowni, w której wykonywano naczynia typu Stettiner Ware. To obszar dawnego klasztoru augustianów-eremitów (zabudowania klasztorne datowane od XIII do XVII wieku) w Stargardzie, gdzie w czasie wykopalisk natrafiono na fragmenty wypalonego materia³u ceramicznego niepokrytego szkliwem (tzw. biskwity).
"S± to pó³fabrykaty fajansowe, które barw± i form± s± zbli¿one do licznych naczyñ typu Stettiner Ware odnalezionych w Stargardzie. Stanowi± one bez w±tpienia odpad produkcyjny warsztatu ceramicznego, który musia³ siê znajdowaæ w mie¶cie" - uwa¿a Kwiatkowski.
Za jego hipotez± przemawia fakt, ¿e zazwyczaj lokowano warsztaty w pobli¿u murów miejskich, m. in. z powodu zagro¿enia po¿arowego. Wykopy w dawnym klasztorze augustianów, by³y usytuowane w³a¶nie niedaleko murów. Póki co nie natrafiono na taki zak³ad, ale nale¿y przypuszczaæ, ¿e znalezione fragmenty stanowi± odpad miejscowej produkcji.
"Wyroby ceramiczne, zw³aszcza te w typie Stettiner Ware, s± doskona³ym przyk³adem lokalnej produkcji w okresie nowo¿ytnym. Doceniaj±c ich warto¶æ poznawcz±, jako ¼ród³a do badañ nad histori± ceramiki pomorskiej, poznajemy tym samym swoj± w³asn± historiê. Historiê, w której cz³owiek d±¿±c do pokazania swojej lokalnej to¿samo¶ci, odzwierciedla³ swoje my¶li i wyobra¿enia w produkcie ceramicznym, bêd±cym przedmiotem zwyk³ej codzienno¶ci" - podsumowuje Kwiatkowski.
PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdzieb³owski
agt/bsz
Czy wiesz ¿e...?
wersja BETA
Stettiner Entomologische Verein (Entomologischer Verein zu Stettin) Szczeciñskie Towarzystwo Entomologiczne; organizacja za³o¿ona w 1837 roku przez von Bunina (spotykana te¿ data 1839). By³o wiod±cym na ¶wiecie stowarzyszeniem tego typu, trzecim towarzystwem entomologów na ¶wiecie (po paryskim za³o¿onym w 1832 i m³odszym o rok londyñskim). Wydawa³o czasopismo " Stettiner Entomologische Zeitung".
pe³ny tekst
Modu³ "Czy wiesz ¿e...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojêcia wygenerowane w obrêbie tego modu³u pochodz± z Wikipedii i udostêpniane s± na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z mo¿liwo¶ci± obowi±zywania dodatkowych ograniczeñ.
Dostêp do pe³nej wersji ka¿dego has³a (oraz dok³adnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) mo¿liwy jest po klikniêciu w odno¶nik opisany jako "pe³ny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku