Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Piątek, 1 czerwca 2012
Konrad, Magdalena, Świętopełk, Alfons
 W 1980 telewizja informacyjna CNN rozpoczęła emisję
Międzynarodowy Dzień Dziecka
W 1915 urodził się Jan Twardowski
Nowe publikacje
Stres a mózg
UWAGA: To jest tekst archiwalny. Niektóre informacje w nim zawarate mogą nie być aktualne.
Dodano:
|29 Wrz 2009|, 2009 22:50
|
|
|
Stres odgrywa istotną rolę w naszym życiu. Pozwala przygotować nas zarówno od strony psychicznej jak i fizycznej do pojawiających się wymagań, które przerastają nasze obecne możliwości.
Trochę dokładniej ujmując- stres jako proces zaistniały w wyniku oddziaływania czynników stresogennych wskazuje na deficyt posiadanych zasobów. Daną sytuację określamy jako stresową, uznając ją za wyzwanie, zagrożenie lub utratę. Czynnikami stresogennymi są sytuacje bodźcowe czy środowisko, które wytwarza zbyt mocną presje psychiczną, stawia zbyt wysokie zadania, oczekiwania. Reakcja stresowa wykształca nowe działania adaptacyjne. Celem podjętych zmagań jest redukcja poziomu stresu, lub eliminacja sytuacji powodującej stres.
Stres najczęściej kategoryzuje się według jego poziomu (intensywności) oraz czasu trwania. Klasyfikacja poziomu stresu zależy od naszych umiejętności radzenia sobie z sytuacją stresową, a zatem wiąże się to z niedoborami w zakresie zasobów. Wyzwanie wyzwala niski poziom stresu, zagrożenie- wysoki poziom stresu, utrata zasobów- bardzo wysoki poziom stresu.
Pod względem długości trwania stresu wyróżnia się jego dwie postacie: eustres i distres. Eustres- stres krótkotrwały, mobilizujący, jest nam jak najbardziej potrzebny. Natomiast distres- stres długotrwały może powstać w wyniku niewłaściwie podjętych działań. Każda nieudana próba, czyli niemożność wyjścia z sytuacji stresowej wymaga oceny poziomu stresu. Niestety distres może przybrać formę pętli „wiecznych” porażek, co prowadzi do depresji i innych chorób psychicznych. Także długo działający stres eksploatuje nasz organizm, który wytrzymuje tylko określone obciążenie. Ujawniają to choroby i dolegliwości somatyczne takie jak choroby układu krążenia, niska odporność organizmu, wrzody układu pokarmowego oraz wiele innych. Jednak dużo rzadziej mówi się o mechanizmach reakcji stresu w strukturach mózgowych oraz co się dzieje z mózgiem podczas działania chronicznego stresu.
Mózg w pętli śmierci…
Czynniki stresogenne aktywują oś podwzgórzowo- przysadkowo- nadnerczową (PPN). Mechanizm reakcji na stres rozpoczyna się w podwzgórzu, gdzie zostaje wydzielony hormon kortykoliberyna (CRH). Ta zaś pobudza przysadkę do wydzielenia adrenokortykotropiny (ACTH), która działa na korę nadnerczy. W efekcie zostają wyprodukowane znaczne ilości kortyzolu. Kortyzol niesiony przez krew do mózgu reaguje z receptorami komórek nerwowych, co zmusza je do zwiększenia metabolizmu komórki. Stres także wzmaga wydzielanie neurotransmitera- glutaminianu należącego do aminokwasów. Glutaminian pełni ważną rolę uaktywnienia receptorów glutaminianowych AMPA (alpha-amino-3-hydroxy-5-methyl-4-izoxazole-propionic acid) i NMDA (N-methyl-D-aspartate). Nazwy tych receptorów pochodzą od antagonistów glutaminianu, na które są one wrażliwe.
Do aktywizacji receptorów AMPA potrzeba jedynie neurotransmitera- glutaminianiu, natomiast receptor NMDA oprócz wymienionego glutaminianu potrzebuje również depolaryzacji błony synaptycznej. Podczas działania receptora AMPA następuje przepływ przez kanał jonowy jonów sodowych Na+ i potasowych K+. Przeprowadzenie wymiany jonowej pozwoliło na depolaryzację błony synaptycznej do -35mV. Przez kanał jonowy receptora NMDA może teraz przepływać niewielka ilość jonów wapniowych Ca2+. Następnie przy spadku polaryzacji poniżej -35mV zostaje wyparty jon magnezowy Mg2+, co zwiększa napływ jonów Ca2+ do wnętrza neuronu. Natomiast nadmiar jonów Ca2+ skutkuje wydzielaniem glutaminianu do synaps. Receptory AMPA otwierają kanał jonowy na kilka milisekund, a receptor NMDA nawet na pięćset milisekund. Czyli mechanizm ten prowadzi do wzmocnienienia przewodnictwa synaps. Przy długotrwałym działaniu stresu pętla się powtarza, Proces ten zwie się intoksykacją wzbudzeniową.Intoksykacji wzbudzeniowa działająca przez dłuższy czas, w warunkach stresu chronicznego powoduje śmierć neuronów. Jony wapnia Ca2+ napływające dzięki receptorom NMDA pobudzają komórke nerwową do produkcji glutaminianu. Neuron jest na nowo wzbudzany, ciągle zmuszany do depolaryzacji błon synaps i przyjmowania kolejnych jonów wapnia. Nadmiar jonów wapniowych uruchamia enzymy, które niszczą wnętrze komórki łącznie z kwasami nukleinowymi. W warunkach normalnych stężenie jonów wapnia Ca2+ jest kontrolowane, natomiast podczas stresu chronicznego komórka nie jest w stanie utrzymać prawidłowy poziom jonów. Badania prowadzone na zwierzętach, polegały na wstrzykiwaniu kortykosteronu, (zwierzęcego odpowiednika kortyzolu). Podanie tego hormonu powodowało po kilku tygodniach śmierć neuronów.
Prawdopodobnie proces intoksykacji wzbudzeniowej może być przyczyną chorób Alzheimera, Parkinsona, MPD (rozszczepienia osobowości), czy reakcji depresyjnych, chorób degenerujących mózg. Pobudzony układ nerwowy naturalnie jest wyciszany przez mechanizm sprężania zwrotnego osi limbiczno- podwzgórzowo- przysadkowo- nadnerczowej (LPPN). Kortyzol wyprodukowany przez nadnercza wpływa hamująco na wyższe partie osi, między innymi na obniżenie poziomu hormonu ACTH. Na wydzielanie hormonu CRH w podwzgórzu regulująco wpływa hipokamp. Hipokamp jest strukturą bardzo wrażliwą na działanie stresu długotrwałego. Jest ośrodkiem tworzenia się pamięci, związanym także z procesami uczenia się, czyli warunkuje on tzw. plastyczność mózgu. Komórki nerwowe hipokampa do utrwalenia informacji wykorzystują długotrwałe wzmocnienie przewodnictwa synaptycznego (LTP- Long-term potentation), podobnie jak w procesie intoksykacji wzbudzeniowej. Komórki hipokampa posiadają receptory AMPA i NMDA. Wzmożone przekaźnictwo jest także efektem zmian w strukturze synaps presynaptycznej i postsynaptycznej. Synapsy zostały obdarzone białkami, które mają za zadanie wiązanie pęcherzyka z neurotransmiterem. Do efektywnego zapisu informacji potrzebne jest również wystąpienie zjawiska równoczesności. Polega ono na odebraniu w tym samym czasie dwóch sygnałów na wejściach komórki.
Im dłużej się stresujemy, tym więcej tracimy nas samych…
Mechanizm intoksykacji wzbudzeniowej i procesy związane z zapamiętywaniem, uczeniem się są do siebie dosyć zbliżone. Niestety w warunkach długookresowego stresu komórki kreujące plastyczność mózgu, które posiadają receptory glutaminianowe, ulegają zniszczeniu. Za śmierć neuronów obarcza się nadmiar jonów wapniowych. Podczas uczenia się proces napływu jonów jest kontrolowany, ilość jonów utrzymywanych jest prawidłowo. Stres chroniczny nie pozwala na utrzymanie homeostazy w komórce. Degeneruje struktury kształtujące to, co zwiemy umysłem.
Dorota Rok
W oparciu o: Psychologia umysłu, GWP, 2003 Materiały serwisu wydawnictwa Via Medica- http://www.psychiatria.viamedica.pl/ Materiały serwisu psychologia.pl- http://www.psychologia.edu.pl/
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Osobowość typu A, WZA (wzór zachowania A), zachowanie typu A to typ osobowości, charakteryzującej się wysokim poziomem stresu, wywołanym presją czasu, tendencją do zachowań rywalizacyjnych, wysokim poziomem ambicji, agresywnością i wrogością wobec innych. Osoba z WZA postrzega otoczenie jako zagrażające i żyje w nieustannej reakcji alarmowej (fazie stresu). W kategoriach psychologicznych konstruktów teoretycznych WZA charakteryzuje neurotyczna ekstrawersja (EPQ-R) i niski poziom ugodowości (NEO-FFI).
pełny tekst
Osobowość typu A, WZA (wzór zachowania A), zachowanie typu A to typ osobowości, charakteryzującej się wysokim poziomem stresu, wywołanym presją czasu, tendencją do zachowań rywalizacyjnych, wysokim poziomem ambicji, agresywnością i wrogością wobec innych. Osoba z WZA postrzega otoczenie jako zagrażające i żyje w nieustannej reakcji alarmowej (fazie stresu). W kategoriach psychologicznych konstruktów teoretycznych WZA charakteryzuje neurotyczna ekstrawersja (EPQ-R) i niski poziom ugodowości (NEO-FFI).
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku