Studium przypadku - dziecko z nadpobudliwością psychoruchową :: Kompendium / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

[TEORIA ZBIORÓW] Pojęcie zbioru, działania na zbiorach

[F.wielomianowa] Rozkład na czynniki, dodawanie, mnożenie, dzielenie wielomianów

Nadpobudliwość ruchowa w sferze motoryki polega na wzmożonym pobudzeniu ruchowym, w sferze emocjonalnej na nadmiernej reaktywności, w sferze poznawczej objawia się jako zaburzenie funkcji intelektualnych, głównie uwagi. Najbardziej uciążliwym objawem jest nadpobudliwość ruchowa- dzieci stale czymś manipulują i zmieniają pozycje ciała, wolą zabawy ruchowe. Objawem nadmiernej nadpobudliwości emocjonalnej są gwałtowne reakcje emocjonalne (agresywność, zmienność, drażliwość i impulsywność). Nadpobudliwość w sferze poznawczej znacznie utrudnia skupienie uwagi (deficyt uwagi) i ogranicza jej selektywność – wszystkie bodźce wywołują reakcję dziecka. Słaba jest koncentracja, uwaga jest krótkotrwała i często przerzucana z jednego obiektu na inny.

Najczęściej u dziecka pojawiają się wszystkie objawy na raz, jednak mogą przeważać poszczególne zespoły objawów. W jednym wypadku może to być niepokój ruchowy, w innym nadmierna wrażliwość i nadpobudliwość emocjonalna. Czasem towarzyszom tym symptomom inne: zaburzenia snu, lęki, moczenie się, tiki, jąkanie. Wyrażają one niekontrolowane napięcie, które dziecko nie potrafi inaczej rozładować.

Przykładem dziecka z nadpobudliwością psychoruchową jest Kuba, uczeń III klasy szkoły podstawowej. Chłopiec ze względu na te zburzenia przysparza wielu problemów wychowawczych i doświadcza niepowodzeń szkolnych.

Kuba mieszka razem z matką, młodszym bratem – Danielem, i babcią. Rodzice Kuby są rozwiedzieni, ojciec nie mieszka z rodziną. Odwiedza chłopców raz w miesiącu. Wychowaniem Kuby w dużej mierze zajmuje się babcia, gdyż matka pracuje w trybie trzyzmianowym, przez co ma utrudniony kontakt z dziećmi. Ojciec wspomaga rodzinę finansowo są to jednak nieznaczne sumy.

Objawy:
Nadruchliwość:
- Nieustanna zmiana pozycji ciała;
- Nerwowe ruchy rąk lub stóp;
- Kiwanie się na krześle, wiercenie;
- Wstawanie z miejsca w czasie lekcji i chodzenie po klasie, szukanie czegoś, zaczynanie zabawy lub rozmowy z innymi uczniami;
- Stałe manipulowanie czymś, częste zrzucanie czegoś z ławki;
- Wspinanie się na meble w klasie;
- Bywa nadmiernie gadatliwy.

Zaburzenia koncentracji uwagi:
- Zapominanie co ma zrobić, o codziennych sprawach;
- Częste rozpraszanie się pod wpływem zewnętrznych bodźców;
- Nieumiejętność skoncentrowania się na szczegółach;
- Popełnianie bezmyślnych błędów w zadaniach i literówek;
- Niechętne uczestniczenie w zadaniach, które wymagają większego i dłuższego wysiłku umysłowego;
- Wykonywana praca jest niestaranna, nieestetyczna i często przerywana;
- Trudności z utrzymaniem uwagi na zadaniach i grach;
- Niesłuchanie co się do niego mówi;
- Trudności w zorganizowaniu sobie pracy.

Impulsywność:
- Brak odporności na trudne sytuacje;
- Gwałtowne i zmienne reakcje;
- Niespokojne zachowanie
- Drażliwość, obrażanie się;
- Wpadanie w złość gdy ma poprawić swoją pracę;
- Nie czekanie na swoją kolej wypowiedzi, odpowiadanie na pytanie zanim zostanie zadane, wtrącanie się do rozmowy innych.

Kuba na zajęciach swoim zachowaniem przeszkadza zarówno nauczycielowi jak i kolegom, rozbija całą lekcję. Na przerwach wdaje się w bójki, które z reguły sam zaczyna, mimo to sugeruje, że to on jest ofiarą. Dokucza kolegom i zaczepia ich, przywołany do porządku zachowuje spokój przez krótką chwilę, lub reaguje krzykiem i złością. Kuba osiąga wyniki w nauce poniżej przeciętnej, niepłynnie czyta, mówi szybko i niewyraźnie. Jego wypowiedzi są chaotyczne i pozbawione logiki, pomimo bogatego słownictwa.

Propozycje oddziaływań wychowawczych:
- Obserwacja dziecka i regularne rozmowy z nim w celu wsparcia emocjonalnego, stworzenie atmosfery zaufania i bezpieczeństwa;
- Podjecie współpracy z babcią i matka dziecka, tak by uregulować jego tryb dnia, życia;
- Ustalenie indywidualnego sposobu pracy i uczenia się;
- Stawianie dziecku osiągalnych celów o odpowiednim stopniu trudności i konsekwentne egzekwowanie ich wykonywania;
- Dostosowywanie powierzanych zadań do aktualnych możliwości, tak by nie narażać go na porażkę, przy jednoczesnym stwarzaniu sytuacji umożliwiających osiągnięcie motywującego sukcesu;
- Dzielenie pracy powierzonej dziecku na małe odcinki, częste w miarę możliwości wprowadzanie przerw, np. gimnastyka śródlekcyjna oraz wykorzystywanie dziecka przy każdej okazji do ruchu, np. przyniesienie czegoś, zebranie, stracie tablicy;
- Pomoc w wykonywaniu zadań i doprowadzaniu ich do końca;
- Unikanie sytuacji wzbudzających nadmierne emocje;
- Nauka wyrażania i identyfikowania własnych uczuć w danej chwili;
- Pokazanie sposobów rozwiązywania sytuacji konfliktowych;
- Przydzielenie jakiejś roli społecznej w klasie, np. dyżurnego;
- Reagowanie na niewłaściwe zachowanie;
- Analiza popełnianych przez dziecko błędów;
- Zachęcanie do aktywności ruchowej i czynnego wypoczynku, tak by zaspokoić potrzebę ruchu;
- Dostrzeganie kiedy dziecko spokojnie pracuje i chwalenie go za to;
- Opiekunowie powinni wykazać się cierpliwością, spokojem i wyrozumiałością oraz zaplanować rozkład zajęć w ciągu dnia;
- W domu wyznaczyć dziecku jego własny kąt, gdzie będzie mogło uczyć się i odrabiać zadania domowe, ale zaplanować go tak by nic wokół nie rozpraszało dziecka (bez zbędnych dekoracji, w czasie pracy schować zabawki, czy inne przedmioty mogące go rozproszyć, ograniczyć liczbę bodźców, np. wyłączyć telewizor czy radio).

Negatywne skutki braku oddziaływań:
- Pogłębienie istniejących problemów dydaktyczno – wychowawczych;
- Pojawienie się nowych trudności w nauce i zachowaniu;
- Buntowanie się przeciwko ustalonym normom społecznym;
- Niekontrolowane wybuchy agresji;
- Niska samoocena i brak wiary we własne możliwości;
- Brak kontroli własnych emocji;
- Nieumiejętne współpracowanie z innymi, szczególnie w grupie;
- Problemy ze znalezieniem przyjaciół, samotność, depresja, sięganie po używki, konflikty z prawem.

Jeśli podejmie się działania wychowawcze:
- Zmniejszenie nadpobudliwości psychoruchowej;
- Poprawa kondycji psychicznej;
- Podniesienie poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i miłości;
- Wydłużona koncentracja uwagi;
- Poprawa wyników w nauce;
- Samodzielność w wykonywaniu zadań szkolnych i samoobsługowych;
- Podniesienie samooceny;
- Akceptacja rówieśników, znalezienie przyjaciół;
- Poprawa funkcjonowania w grupie;
- Akceptacja i postępowanie według przyjętych norm społecznych;
- Poznanie i wykorzystanie mocnych stron, odnalezienie zainteresowań i pasji

Bibliografia:
1. Kruszewski Krzysztof, Sztuka nauczania, czynności nauczyciela, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995

Zakres materiału akademicki

Dawid Rozburski

komentuj publikację