Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Czwartek, 31 maja 2012
Petronia, Bożysława, Ernestyna, Teodor
 1891: budowa Kolei Transsyberyjskiej
1970: zagłada miasta Yungay w Peru
WHO: Dzień bez Papierosa
Nowe publikacje
Transport a zagospodarowanie przestrzenne
Dodano:
|6 Gru 2010|, 2010 20:38
|
|
|
Transport i zagospodarowanie przestrzenne są ze sobą ściśle powiązane wzajemnymi oddziaływaniami. Podstawą zależności pomiędzy zagospodarowaniem przestrzennym a transportem jest zasada, iż istnienie odległości pomiędzy miejscami działalności ludzkiej tworzy potrzebę podróży i transportu towarów. Jednocześnie rosnący rozwój terenów podmiejskich połączony jest z rosnącymi odległościami, a zatem i większą mobilnością.
Zasada zrównoważonego rozwoju oraz planowanie eksploatacji obszarów miejskich ma ogromny wpływ na jakość życia jego mieszkańców. Niezwykle ważne jest więc zapewnienie równowagi pomiędzy motoryzacją zindywidualizowaną oraz transportem zbiorowym, z uwzględnieniem ważnej roli ruchu pieszego i rowerowego. Zbyt duży obszar udostępniony ruchowi samochodowemu doprowadziłby bowiem do obniżenia standardów warunków zamieszkania, ze względu na znaczne zanieczyszczenie środowiska oraz wysoki poziom hałasu. Ograniczenia dotyczące indywidualnego ruchu samochodowego powinny być jednak rekompensowane dobrą obsługą miasta środkami transportu zbiorowego oraz stworzeniem dogodnych warunków dla ruchu pieszego i rowerowego. Plan zagospodarowania przestrzennego powinien uwzględniać wydajne, skuteczne oraz bezpieczne przemieszczanie się osób i towarów przy jednoczesnym minimalizowaniu szkodliwego wpływu na środowisko naturalne i warunki życia. Zapotrzebowanie na transport wynika z zagospodarowania przestrzeni i rozmieszczenia w niej różnego typu aktywności gospodarczej i społecznej. Te wzajemne zależności umożliwiają wykorzystywanie rozwiązań z dziedziny transportu podczas kształtowania przestrzennych modeli rozwoju. Głównym celem aktualnie prowadzonej polityki transportowej powinno być jej zintegrowanie z planami zagospodarowania przestrzennego oraz rozwojem społeczno-gospodarczym. Pozytywnym zjawiskiem w tej kwestii jest coraz większa popularność koncepcji dostępności transportowej, z uwzględnieniem stopnia dostępności do różnorodnych miejsc docelowych, przy użyciu różnych środków transportu lub pieszo. Zintegrowanie działań związanych z polityką transportową oraz planami zagospodarowania przestrzennego to główne zadanie umożliwiające zrównoważony, przemyślany rozwój terenów miejskich. Ignorowanie występujących między tymi dwiema dziedzinami związków doprowadziłoby bowiem do bezładnego rozlewu miasta, a w konsekwencji do ogromnego chaosu komunikacyjnego, społecznego i ekonomicznego.(1,2)
Zintegrowane strategie planowania przestrzennego i transportu
Aktualnie najbardziej popularne są dwa sposoby wdrażania zintegrowanych strategii planowania przestrzennego i transportu:
• polityka planowania przestrzennego zmierzająca do ograniczenia potrzeby podróżowania – jest to tzw. polityka „miasta jutra”, której zamierzeniem jest ograniczenie rozlewania się terenów miejskich, czyli tworzenie nowych i modernizacja już istniejących terenów w taki sposób, aby osiedla mieszkaniowe, miejsca pracy, nauki i rozrywki zlokalizowane były blisko siebie
• polityka transportowa zmierzająca do poprawy dostępności poprzez szeroki wybór alternatyw transportowych – jest to tzw. polityka „miasta dzisiejszego”, której zamierzeniem jest modernizacja istniejącego systemu transportowego w taki sposób, aby umożliwić alternatywne wykorzystywanie różnych sposobów podróżowania w celu dotarcia do konkretnych miejsc (3)
Okrąg zależności transportu i zagospodarowanie terenu
Planowanie transportu i planowanie zagospodarowania terenu muszą być zatem wzajemnie skoordynowane. Konsekwencją tego zintegrowania jest „okrąg zależności transportu i zagospodarowania terenu”, który podsumować można następująco:
• rozmieszczenie użytkowników terenu na obszarze miasta determinuje miejsce działalności ludzkiej takiej, jak np. mieszkanie, praca, zakupy, wypoczynek
• rozmieszczenie infrastruktury w systemie transportowym tworzy okazje do interakcji przestrzennych
• rozmieszczenie działalności ludzkiej w przestrzeni wymaga interakcji przestrzennych (podróży) w systemie transportowym, aby pokonać odległości pomiędzy poszczególnymi miejscami działań
• układ miejsc działalności ludzkiej w przestrzeni określa decyzje lokacyjne i skutkuje zmianami w systemie wykorzystania terenu (4)
Metody badań wpływu transportu na zagospodarowanie przestrzenne
Zakres metod pozwalających na określenie wpływu transportu na zagospodarowanie przestrzenne przedstawia się następująco:
• indywidualne orzeczenia planistów
• nieformalne orzeczenia grupy ekspertów
• formalne orzeczenia grupy ekspertów
• ilościowa ocena oddziaływania – określanie wyraźnych ram wzajemnego wpływu
• proste modelowanie
• określanie ekonomicznej struktury wzajemnych powiązań
• modelowanie kompleksowe
Wybór odpowiedniej metody jest zazwyczaj najważniejszą decyzją umożliwiającą otrzymanie wiarygodnych wyników. W związku z tym wybrana metoda powinna:
• być dobrze poznana przez planistów, czyli powinni oni rozumieć: teoretyczną strukturę metody, analizowane interakcje i założenia, główne czynniki powodujące zmiany wyników
• umożliwiać wytwarzanie prognoz dotyczących ilości gospodarstw domowych, liczby ludności (w tym osób pracujących) oraz poszczególnych wskaźników zatrudnienia
• umożliwiać uwzględnienie podziałów strefowych w danym mieście, a jednocześnie umożliwiać włączenie wyników w większe projekty np. dotyczące skali ogólnokrajowej
• być jak najbardziej przejrzysta, aby wyjaśnienie otrzymanych wyników było jak najprostsze
Najbardziej wiarygodne wnioski z badań są oczywiście efektem porównania wyników otrzymanych za pomocą kilku różnych metod i przez różne zespoły badawcze. (5)
Problemy badawcze z zakresu powiązań pomiędzy transportem a zagospodarowaniem przestrzennym
Problemy badawcze dotyczące zależności pomiędzy transportem a zagospodarowaniem
przestrzennym można podzielić na trzy grupy:
• wpływ zagospodarowania przestrzennego na zapotrzebowanie transportowe
• wpływ transportu na zagospodarowanie przestrzenne
• zależności wynikające z interakcji pomiędzy transportem a zagospodarowaniem przestrzennym
Zróżnicowane zagospodarowanie przestrzenne (i związana z tym zróżnicowana gęstość zaludnienia) wpływa na zapotrzebowanie transportowe na trzech różnych płaszczyznach:
1. ilość osób oraz towarów wymagających przemieszczania
2. miejsca początkowe i końcowe podróży (odległość i czas trwania podróży)
3. rodzaje wykorzystywanego transportu
Oddziaływania te są stosunkowo dobrze poznane. Większość krajów posiada bazy danych, które umożliwiają przewidzenie jak dane inwestycje dotyczące zagospodarowania przestrzennego wpłyną na potrzeby transportowe ludzi, niektóre obejmują także analizy dotyczące transportu ładunków. Długość poszczególnych podróży oraz rodzaje wykorzystywanych sposobów transportu w dużym stopniu zależy od lokalnych warunków ale ogólne tendencje w tym zakresie są dobrze poznane i opisane w literaturze. Rozważania te sugerują pewne zachowania w zagospodarowaniu przestrzennym, które mogą pomóc w spełnieniu zadań polityki transportowej. Są to między innymi: zrównoważony charakter rozwoju miast dzięki kontrolowanemu sposobowi użytkowania gruntów, wprowadzanie ograniczeń dotyczących parkowania np. na obszarach z dobrze rozwiniętym systemem transportu publicznego, monitorowanie i ocena docelowego przeznaczenia rozbudowywanych terenów, monitorowanie zależności pomiędzy ceną ziemi na danym obszarze a dostępem do różnych środków transportu.
Wpływ transportu za zagospodarowanie przestrzenne jest generalnie mniej zrozumiały i w związku z tym stał się obiektem wielu badań w ostatnim czasie. Główna tematyka tych prac to zmiana lokalizacji różnych działalności ludzkich i stymulacja ich powstawania, wynikająca z poprawy dostępności transportowej poprzez zwiększenie szybkości i zmniejszenie kosztów podróży. Badania takie są znakomitym studium procesu urbanizacji. Polityka transportowa może także wpływać na zagospodarowanie przestrzenne poprzez związane z obecnością infrastruktury transportowej zmiany warunków środowiskowych oraz modyfikacje krajobrazu.
Zmiany w zagospodarowaniu przestrzennym prowadzą do zmian w popycie na usługi transportowe, co w konsekwencji prowadzi do zapotrzebowania na nowe inwestycje transportowe lub konieczności zmian w sposobie zarządzania dostępną infrastrukturą transportową. Jednocześnie podejmowane w ten sposób zmiany w transporcie wpływają na sposoby gospodarowania przestrzenią, co prowadzi do kolejnych modyfikacji zapotrzebowania transportowego, wymuszających przyszłe zmiany w polityce transportowej. Wzajemne oddziaływanie na siebie zagospodarowania przestrzennego i transportu jest zatem nierozerwalne i ciągłe. (6)
Poprawa jakości systemu transportowego
Przy poprawie jakości systemu transportowego należy brać pod uwagę takie aspekty zagospodarowania przestrzennego, jak:
• ułatwienie dostępu do sieci dróg zewnętrznych z poszczególnych rejonów miasta
• eliminacja lub ograniczenie ruchu tranzytowego w stosunku do miasta tj. skierowanie tego ruchu na trasy przebiegające przez tereny mniej intensywnie zagospodarowane
• zwiększenie niezawodności systemu transportu publicznego, w tym poprawa dostępności rejonów, stanowiących główne cele podróży, przy wykorzystaniu innych sposobów podróżowania niż samochodem osobowym
• poprawa bezpieczeństwa ruchu – np. budowa bezkolizyjnych skrzyżowań
• ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko
• poprawa dostępności dworców i przystanków kolejowych
• decyzje lokalizacyjne muszą uwzględniać skalę przepustowości układu ulicznego i miejsc postojowych
• intensyfikacja zagospodarowania (lokalizacja obiektów biurowych, handlowych usługowych, mieszkaniowych) w korytarzach obsługiwanych przez transport zbiorowy
• podnoszenie prestiżu i wizerunku miasta - uwzględnianie na etapie planowania wpływu projektowanych inwestycji na krajobraz miejski
• poprawa jakości przestrzeni miejskiej – wykreowanie obszarów, które mogłyby stanowić wizytówkę miasta z przestrzenią publiczną przyjazną człowiekowi i dostępną dzięki rozwiniętej sieci transportu publicznego (7)
Europejskie ujęcie związków między transportem a zagospodarowaniem przestrzennym
ELTIS (European Local Transport Information Service) zwraca uwagę na dwie kwestie dotyczące zagadnienia „Transport a zagospodarowanie przestrzenne” tj. wzorce wykorzystania terenu i przestrzeni, które mają wpływ na natężenie ruchu oraz wymagania terenu i przestrzeni dla infrastruktury transportowej. Pierwszy aspekt związany jest z rozwojem terenów w pobliżu miast oraz rozszerzaniem się ich granic, co doprowadza do wzrostu uzależnienia ludzi od samochodów. Konsekwencją tego jest wzrost liczby samochodów posiadanych przez ludność oraz znaczne wydłużenie czasu podróży do szkoły, czy pracy. Drugi aspekt dotyczy wymagań przestrzennych dla różnych środków transportu. Na terenach miejskich zapotrzebowanie na przestrzeń pod infrastrukturę transportową jest znacznie większe niż poza jego granicami i dochodzi do około 10-15 procent ogółu zagospodarowania terenu. (8)
Grupa LUTR Jest to grupa zajmująca się badaniami nad zagospodarowaniem terenu i transportem, która powołana została przez Komisję Europejską w ramach działań „The City of Tomorrow and Cultural Heritage (Miasto jutra i dziedzictwo kulturowe), stanowiących fragment V Programu Ramowego, dotyczącego energii, środowiska i zrównoważonego rozwoju. Główny cel grupy to wypracowanie metod i sposobu podejścia do planowania miejskiego, które umożliwią praktyczne wspieranie zrównoważonego rozwoju i transportu. Grupa prowadzi aktualnie 6 różnych programów badawczych, których tematyka oscyluje wokół 4 głównych zagadnień:
• zrównoważone planowanie miast oraz racjonalne wykorzystanie surowców naturalnych
• ochrona, konserwacja i rozszerzanie dziedzictwa kulturalnego Europy
• rozwój i prezentacja technologii konserwacji budynków
• strategie zrównoważonych systemów transportu miejskiego (9)
Wspólna polityka transportowa
Pierwszym etapem rozważań nad wspólna polityką transportową było stworzenie Białej Księgi Komisji Europejskiej „The Future Development of the Common Transport Policy” (Przyszły rozwój wspólnej polityki transportowej). Propaguje ona rozwój zrównoważonej mobilności, której ramy stanowi podejście globalne zapewniające efektywne działania systemów transportowych w ramach Unii Europejskiej oraz jednoczesną dbałość o stan środowiska naturalnego. Główne zadania CTP to:
• poprawa jakości poprzez rozwój zintegrowanych systemów transportowych, opartych na zaawansowanych technologiach służących zarówno ochronie środowiska, jak i osiągnięciu celów ekonomicznych
• promocja bardziej wydajnych i przyjaznych dla użytkownika usług transportowych, z jednoczesnym zabezpieczeniem standardów socjalnych i wolności wyboru poprzez poprawę działania jednego rynku
• rozszerzenie wymiaru zewnętrznego poprzez poprawę połączeń transportowych z krajami trzecimi i wspieranie ekspansji przewoźników z UE na inne rynki transportowe (10)
Wspólne wskaźniki europejskie
• Urban Audit – 21 różnych wskaźników dotyczących różnych aspektów społecznych i ekonomicznych, udziału w życiu obywatelskim, szkoleń i edukacji, środowiska, kultury i rekreacji; wśród nich znajdują się wskaźniki dotyczące zagospodarowania terenu i wzorców (schematów) podróży
• Towards a Local Sustainability Profile – European Common Indicators – element ogólnoeuropejskiej inicjatywy monitorowania zrównoważonego rozwoju w ramach którego powstała pierwsza generacja wspólnych wskaźników; głównym zadaniem grupy jest zachęcenie europejskich społeczności lokalnych, aby wykorzystywały wspólne wskaźniki do pomiaru postępów w zrównoważonym rozwoju lokalnym, co pozwoli na uzyskanie ciągłej poprawy monitoringu postępów w rozwoju zrównoważonym oraz uzyskanie obiektywnej i porównywalnej informacji na temat lokalnego rozwoju zrównoważonego w Europie (11)
1. Burnewicz J., 2008; Nowoczesna wizja transportu i jej potencjalny wpływ na zagospodarowanie przestrzenne
2. Koźlak A., 2009, Dostępność transportowa jako koncepcja integrująca planowanie przestrzenne z rozwojem transportu
3. European Commission, 2003; Raport końcowy – Osiąganie zrównoważonego transportu i użytkowania terenu poprzez zintegrowane polityki
4. PORTAL www.eu-portal.net, 2003; Transport a zagospodarowanie przestrzenne. Materiały dydaktyczne w zakresie transportu
5. Still B.G., May A.D., Bristow A.L., 1999; The assessment of transport impacts on land use: practical uses in strategic planning
6. European Communities, 2006; Land use and regional planning
7. http://www.strategiatransportowa.um.warszawa.pl
8. PORTAL www.eu-portal.net, 2003; Transport a zagospodarowanie przestrzenne. Materiały dydaktyczne w zakresie transportu
9. Ibidem
10. Ibidem
11. Ibidem
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Środki transportu to maszyny transportowe lub istoty żywe, dzięki którym możliwe jest przemieszczanie ludzi lub ładunków, czyli transport. Podział środków transportu jest zbliżony do podziału transportu. Najprostszy obejmuje środki transportu wewnętrznego zwanego też transportem bliskim (wewnątrz danego obiektu, np. magazynu) oraz środki transportu zewnętrznego (dalekiego).
pełny tekst
Transport ( łac. transportare przenieść; przewieźć) przemieszczanie ludzi, ładunków (przedmiot transportu) w przestrzeni przy wykorzystaniu odpowiednich środków ( środków transportu). Potrzeby transportowe należą do grupy potrzeb wtórnych człowieka i są związane z faktem różnego rozmieszczenia przestrzennego zasobów, skupisk ludzkich i miejsc pracy. Transport towarzyszył ludzkości od samych początków rozwoju cywilizacji. Jest to, obok łączności, dział gospodarki, które zwiększają użyteczność dóbr poprzez ich przemieszczanie w przestrzeni. Transport jest ściśle powiązany z pozostałymi działami gospodarki. Jego rozwój warunkuje ich rozwój i odwrotnie gorszy rozwój gospodarki lub transportu wiąże się z pogorszeniem sytuacji odpowiednio w transporcie i gospodarce. W połączeniu z logistyką oraz spedycją, transport wchodzi w skład branży TSL (transport-spedycja-logistyka).
pełny tekst
Środki transportu to maszyny transportowe lub istoty żywe, dzięki którym możliwe jest przemieszczanie ludzi lub ładunków, czyli transport. Podział środków transportu jest zbliżony do podziału transportu. Najprostszy obejmuje środki transportu wewnętrznego zwanego też transportem bliskim (wewnątrz danego obiektu, np. magazynu) oraz środki transportu zewnętrznego (dalekiego).
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: |
|
diglet
Profil
|
Dodano: |8 Gru 2010|, 2010 03:31. Data rejestracji: 23 Kwi 2007- postów: 398
|
Bardzo ciekawy artykuł. Dzięki za podanie bibliografii, informacje jakie opisałaś definiuje teoria ośrodków centralnych. I tu jeszcze raz dzięki za bibliografię, bo właśnie pracuje nad projektem "Rozwinięcie teorii ośrodków centralnych w oparciu o matematyczną definicję geometrii fraktalnej" i jeśli znasz jeszcze jakieś książki z tej tematyki to będę bardzo wdzięczny. 
Powodzenia przy kolejnych świetnych artykułach. |
|
|
^ |
|
|
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku