W Żmijowiskach archeolodzy odkryli wielowiekowe śmietnisko :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Odkryto rzadko spotykany przejaw obrzędowości ludności kultury łużyckiej

Nanorurki węglowe są obiecującym, "inteligentnym" materiałem do naprawy mózgu

Konferencja poświęcona "zarządzaniu nowo powstającymi ekosystemami cyfrowymi" - Bangkok, Tajlandia

Niebieska Karta - wyjaśnienie terminu; procedura "Niebieskie Karty"

Zaskakującego odkrycia dokonali archeolodzy podczas wykopalisk w obrębie wczesnośredniowiecznej osady w Żmijowiskach (Lubelskie). Po ostatnim sezonie wykopaliskowym okazało się, że było ono zasiedlane przez ludność w epoce brązu (ok. 1650/1600 lat p.n.e.) na długo przed pojawieniem się Słowian w tym miejscu. Prace archeologiczne prowadziła Anna Kacprzak z Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.

"Był to już siódmy sezon wykopalisk na stanowisku. Tym razem skupiliśmy się na wschodnim skraju osady północnej. Miały one charakter ratowniczy i związane były z planowanymi na rok 2011 pracami budowlanymi przy rekonstrukcji drugiej chaty półziemiankowej, będącej kolejnym elementem powstającego na Żmijowiskach skansenu archeologicznego" - wyjaśnia Anna Kacprzak.

Po kilku sezonach prac było jasne, że w okresie wczesnego średniowiecza, pod koniec IX wieku, Słowianie założyli tutaj niewielki gród i dwie osady. Wyniesienie grodu na piaszczystej wydmie, otoczonej przez mokradła, dodatkowo wzmacniało jego walory obronne.

Szybko okazało się, że zeszłoroczne miejsce wykopalisk było wyjątkowe. W czasie badań archeolodzy nie zarejestrowali typowych antropogenicznych nawarstwień kulturowych, gdyż wkopali się w dawne mokradła otaczające osadę. Zabytki odkrywano zarówno tuż pod powierzchnią, jak i w najgłębszych warstwach iłów. Wśród nich liczne były wytwory ceramiczne i krzemienne wiązane z przedstawicielami kultury trzcinieckiej. Zdaniem badaczy, świadczy to o tym, iż mokradła otaczające wydmę wykorzystywane były nie tylko we wczesnym średniowieczu, ale już we wczesnej epoce brązu, jako śmietnisko.

"Występowanie materiału w zwartych skupiskach sugeruje, że do +mokrego śmietnika+ intencjonalnie wyrzucane były naczynia jedynie w niewielkim stopniu uszkodzone lub zużyte" - dodaje kierowniczka badań.

Już w czasie wczesnej epoki brązu Kotlina Chodeska była intensywnie zasiedlana przez ludność kultury trzcinieckiej. Niespełna 4km od Żmijowisk, we wsi Trzciniec, znajduje się eponimiczne stanowisko tej kultury archeologicznej. Przedstawiciele kultury trzcinieckiej jako pierwsi na stałe zasiedlali to samo miejsce, co później Słowianie - pagórek w Żmijowiskach.

"Podczas ostatnich badań - w 2010 roku - odkryliśmy 725 fragmentów naczyń ceramicznych, z czego ponad połowa to materiał charakterystyczny dla okresu wczesnośredniowiecznego. Wśród niego przeważały fragmenty zdobione poziomym i falistym żłobkowaniem. Szczególną uwagę w tym zbiorze zwraca fragment niskiego naczynia o pogrubionym brzegu i +topornym+ dnie oraz prostej ściance. Możliwe, iż jest to pozostałość prażnicy, czyli nieckowatego, płaskiego naczynia glinianego do oczyszczania ziarna, np. z plew, za pomocą ognia" - opowiada archeolog.

Zupełnie inaczej wyglądały naczynia ludności kultury trzcinieckiej. Charakterystyczne są elementy zdobnicze w postaci pionowych i poziomych żłobków uzupełnionych głęboko rytymi łukowatymi festonami. Występują również listwy plastyczne, otwory tuż pod wylewem oraz ornament w postaci rzędu nakłuć.

"Najistotniejszym, a zarazem dość nieoczekiwanym w świetle dotychczasowych badań spostrzeżeniem, wynikającym z przeprowadzonych wykopalisk, była konstatacja, iż długo przed pojawieniem się Słowian na tym stanowisku, było ono zasiedlane przez ludność kultury trzcinieckiej" - uważa Kacprzak.

Niezaprzeczalnym śladem obecności ludzi z epoki brązu są szczątki odkrytych naczyń ceramicznych na dnie płytkiego zbiornika wodnego, które wyrzucali po ich wyeksploatowaniu bądź uszkodzeniu, traktując mokradła jak śmietnisko.

"Wczesnośredniowieczne społeczności słowiańskie, które na piaszczystej wydmie nad rzeką Chodelką założyły pod koniec wieku IX swoje osady i wzniosły mały gródek, w sposób identyczny wykorzystywały otaczające wydmę mokradła" - podsumowuje archeolog.

PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

agt/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej w Żmijowiskach - drewniana cerkiew greckokatolicka z 1786 roku znajdująca się w Żmijowiskach. Cerkiew została zbudowana w 1786 wg niektórych źródeł w 1770 roku. Cerkiew była dwukrotnie przebudowywana w 1886 i 1930 roku. Przy cerkwi była też dzwonnica, która została rozebrana w II połowie XX wieku. Po 1947 roku cerkiew jest nieużytkowana. Zachowały się m.in. ołtarz, tabernakulum, biblia i śpiewniki, fragmenty polichromii i 2 ikony znajdujące się po bokach cerkwi. Dookoła cerkwi znajduje się cmentarz greckokatolicki. pełny tekst

Cerkiew Opieki Najświętszej Maryi Panny w Wólce Żmijowskiej - drewniana cerkiew z lat 1894 - 1896 (wg niektórych źródeł z 1786 roku). Poświęcona w 1896 roku przez ks. Kiryła Obuszkiewicza, proboszcza parafii w Żmijowiskach. Po 1947 roku nieużytkowana. W 1991 roku przeprowadzono remont cerkwi z inicjatywy Pracowni Kultury Tęczy działającej pod auspicjami UNESCO. Wyposażenie nie zachowało się. W Muzeum Kresów w Lubaczowie znajduje się fragment ikonostasu z cerkwi w Wólce Żmijowskiej. We wnętrzu ściana ikonostasowa, fragmenty polichromii i zdewastowany chór. Cerkiew należała do parafii w Żmijowiskach. pełny tekst

Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej w Żmijowiskach - drewniana cerkiew greckokatolicka z 1786 roku znajdująca się w Żmijowiskach. Cerkiew została zbudowana w 1786 wg niektórych źródeł w 1770 roku. Cerkiew była dwukrotnie przebudowywana w 1886 i 1930 roku. Przy cerkwi była też dzwonnica, która została rozebrana w II połowie XX wieku. Po 1947 roku cerkiew jest nieużytkowana. Zachowały się m.in. ołtarz, tabernakulum, biblia i śpiewniki, fragmenty polichromii i 2 ikony znajdujące się po bokach cerkwi. Cerkiew otaczają tereny cmentarza greckokatolickiego. pełny tekst

Młynówka pagórek na wyspie Wolin, oddalony od centrum miasta Wolina o ok. 1 km w kierunku północnym. Archeolodzy odkryli tu cmentarzysko birytualne z IX XII wieku z bogato wyposażonymi grobami m. in. w inwentarzu znajdowały się paciorki i inne ozdoby, naczynia ceramiczne i nieceramiczne (misa wykonana z brązu), tzw. pisanka, lunula. Wśród grobów ciałopalnych można wymienić takie typy jak: jamowe, popielnicowe i typu Alt Käbelich (nie zawierały urn). pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".