Węgierscy naukowcy odkrywają dinozaura przemieszczającego się z wyspy na wyspę :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

ASEPS 2011 - konferencja fizyków z Europy i Azji

Polscy naukowcy zbadali przyrodę Azji Środkowej

Naukowcy odkryli nowego dinozaura blisko spokrewnionego z T. rexem

Unikatowe odkrycie na stanowisku archeologicznym w Dąbkach

"Przekraczanie granic w archeologii Azji Południowo-Wschodniej", Berlin,, Niemcy

Odkrycie nanodiamentów dowodem uderzenia 13.000 lat temu komety w Ziemię

Archeologowie z Węgier odkryli szczątki krótkorogiego dinozaura, który jak wcześniej sądzono, występował wyłącznie w Ameryce Północnej i Azji. Członkowie Węgierskiej Akademii Nauk (MTA) są przekonani, że ceratopsy dotarły na Węgry z Azji przemieszczając się z wyspy na wyspę przez starożytny Ocean Tetydy, by znaleźć się w miejscu, które tworzy dzisiejszą Europę. Odkrycie, opisane w czasopiśmie Nature, zapowiadane jest jako niezwykle istotne i w jego świetle pojawiły się już głosy nawołujące do ponownego zbadania biogeografii tamtych czasów.

Skamieliny roślinożernego dinozaura, który jak się uważa był długi na około 150 centymetrów, ważył 25-30 kilogramów i miał mały róg oraz pysk przypominający dziób papugi, znalazł ubiegłego lata archeolog z MTA, Attila Osi, na stanowisku Iharkút, w górach Bakony w zachodnich Węgrzech.

Naukowcy długo zakładali, że ceratopsy, czyli rogate dinozaury, występowały wyłącznie po stronie północno-amerykańskiej i azjatyckiej superkontynentu Laurazji, ale nie w środku części europejskiej. Kiedy superkontynent rozpadł się w okresie późnej kredy, paleontologowie założyli, że fauna również się podzieliła - zasadniczo nie odkryli zbyt wiele elementów wspólnych między mieszkańcami Europy, a ich pobratymcami z byłego superkontynentu.

Niemniej odkrycie dr Osi wydaje się podważać tę teorię, jak to sam szczegółowo przedstawił w zeszłym miesiącu w czasopiśmie Nature, w artykule którego współautorami są Richard Butler, pracownik naukowy Fundacji Humboldta przy Bayerische Staatssammlung für Paläontologie und Geologie (Bawarskie Zbiory Państwowe Paleontologii i Geologii) w Niemczech oraz David Weishampel z Ośrodka Anatomii Funkcjonalnej i Ewolucji przy Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa, USA.

Podkreślają, że szczątki nowo odkrytego ceratopsa - nazwanego Ajkaceratops kozmai od nazwy Ajka, miasta rodzinnego dr Osi oraz na część węgierskiego geologa Karoly'a Kozmy - sprawiły, iż pogląd jakoby występowanie tych stworzeń było geograficznie ograniczone do Azji i zachodniej części Ameryki Północnej jest "nazbyt uproszczony" oraz stwierdzili, że teoria ta "wymaga ponownej oceny".

Naukowcy podkreślili, że odkrycie skamieliny liczącej 85 milionów lat "bezsprzecznie wykazuje, że ceratopsy występowały w Europie w okresie późnej kredy". Gdy weźmiemy pod uwagę, że "zważywszy na niedawne odkrycie prawdopodobnych zębów leptoceratopsa w Szwecji" gatunki te "mogły dotrzeć do Europy w dwóch niezależnych rzutach". Prawdopodobne odkrycie w 2006 r. pojedynczych zębów leptoceratopsa w kotlinie Kristianstad, w południowej Szwecji, ogłoszono jako pierwszy ślad rogatego dinozaura w Europie.

Dr Osi wraz z kolegami jest przekonany, że Ajkaceratops kozmai najprawdopodobniej przybył na Węgry z Azji przemieszczając się z wyspy na wyspę, pokonawszy archipelag, który obecnie tworzy Europę.

"Obecność ceratopsów w zachodnim archipelagu Tetydy jest prawdopodobnie konsekwencją wyjścia z Azji na początku późnej kredy, prawdopodobnie poprzez przemieszczanie się z wyspy na wyspę przez Ocean Tetydy" - napisali autorzy. "Rozproszenie mogła ułatwić subdukcja Oceanu Tetydy wzdłuż południowego obrzeża azjatyckiego, w wyniku której powstały łuki wysp w tym regionie.

"W ten sposób Ajkaceratops kozmai wprowadza nową zawiłość do naszej wiedzy na temat fauny dinozaurów z okresu późnej kredy i wskazuje na potrzebę ponownej oceny bieżących hipotez biogeograficznych."

Przewodniczący MTA, Jozsef Palinkas, zgadza się, że odkrycia wymagają przemyślenia dróg migracji i obszarów występowania kręgowców lądowych w okresie późnej kredy.

Nazwisko dr Osi po raz pierwszy trafiło na pierwsze strony gazet 10 lat temu, kiedy odkopał niewielką, intrygująco wyglądającą kość w czasie geologicznej sesji badawczej na stanowisku Iharkút. Później okazało się - według MTA - że trzymał w ręku pierwszą skamielinę dinozaura, jaką odnaleziono na Węgrzech.

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Protoceratops rodzaj niewielkiego ceratopsa z rodziny Protoceratopsidae. Występował pod koniec kredy na terenach Azji. Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów proto pierwszy, cerat róg i ops twarz i oznacza pierwsze rogate oblicze, natomiast nazwa gatunkowa gatunku typowego, andrewsi, honoruje Roya Chapmana Andrewsa amerykańskiego paleontologa. pełny tekst

Ajkaceratops rodzaj neoceratopsa należący prawdopodobnie do rodziny Bagaceratopidae. Żył w późnej kredzie na terenach Europy. Został opisany w 2010 roku przez Attilę Ősiego i współpracowników w oparciu o szczątki kilku osobników odkryte w datowanych na santon osadach stanowiska Iharkút w węgierskiej formacji Csehbánya. Holotypem są złączone kości przedszczękowe i dziobowe z fragmentami kości szczękowych (MTM V2009.139.1). Oprócz niego odkryto również cztery kości przedzębowe prawdopodobnie należące do przedstawicieli tego samego gatunku. Wieku największego z odnalezionych osobników nie można ustalić z całą pewnością, jednak prawdopodobnie był on dorosły, na co wskazuje złączenie kości dziobowych z przedszczękowymi, kości przedszczękowych ze sobą oraz bardzo silne zakrzywienie kości dziobowych, przedszczękowych i przedzębowych na całej ich długości. Ősi i współpracownicy ocenili jego długość na około 1 m, co dowodzi, że był znacznie mniejszy od prawdopodobnie blisko z nim spokrewnionych i współczesnych mu ceratopsów. Ajkaceratops należy do kladu Coronosauria (obejmującego ostatniego wspólnego przodka protoceratopsa i triceratopsa oraz wszystkich jego potomków), jednak jego dokładna pozycja filogenetyczna pozostaje niejasna prawdopodobnie jest on najbliżej spokrewniony z ceratopsami z grupy Bagaceratopidae (zdaniem autorów prawdopodobnie parafiletycznej), takimi jak Magnirostris i Bagaceratops, której przedstawiciele znani byli wcześniej jedynie z górnokredowych osadów we wschodniej Azji. Ajkaceratops jest jednym z pierwszych ceratopsów, których szczątki odnaleziono w Europie, a jego odkrycie dowodzi, że ceratopsy co najmniej dwukrotnie niezależnie dotarły do Europy w późnej kredzie. Gatunkiem typowym tego rodzaju jest A. kozmai. Nazwa rodzajowa Ajkaceratops pochodzi od miasta Ajka, w pobliżu którego odkryto szczątki dinozaura, oraz greckiego słowa ceratops, oznaczającego rogate oblicze. Nazwa gatunkowa honoruje Károlya Kozmę. pełny tekst

Notoceratops niepewny rodzaj późnokredowego dinozaura. Znany jedynie z kości zębowej wraz z zębami znalezionej w prowincji Chubut w Argentynie. Żył w mastrychcie, około 70,665,5 mln lat temu. Początkowo uznany za ceratopsa, później za hadrozaura ze względu na brak przedstawicieli tej grupy na półkuli południowej. Obecnie notoceratopsa uważa się za nomen dubium rodzaj niepewny. Nazwa tego dinozaura oznacza południowa rogata twarz. pełny tekst

Wyspa dinozaura (niem. Urmel aus dem Eis, 2006) niemiecki film animowany w reżyserii Holger Tappe. Ekranizacja powieści dla dzieci autorstwa Maxa Krusego. W 2008 roku powstała kontynuacja filmu Wyspa dinozaura 2. pełny tekst

Mikroceratus (Microceratus) - rodzaj dinozaura z grupy ceratopsów. Był to najmniejszy przedstawiciel ceratopsów. Początkowo został opisany przez Bohlina jako Microceratops, co oznacza małe rogate oblicze. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".