Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Czwartek, 31 maja 2012
Petronia, Bożysława, Ernestyna, Teodor
 1891: budowa Kolei Transsyberyjskiej
1970: zagłada miasta Yungay w Peru
WHO: Dzień bez Papierosa
Nowe publikacje
Wszechnica PAN/Prof. Zdanowski o egipskiej rewolcie biednych
Dodano:
|23 Lut 2011|, 2011 00:53
|
|
|
Ostry protest społeczny w Egipcie jest następstwem patriarchalnego system rządzenia krajem i załamania się gospodarki, która mimo ostatnich dobrych lat nie była w stanie stawić czoła kryzysowi światowemu - przekonywał prof. Jerzy Zdanowski z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN podczas spotkania Wszechnicy PAN w Warszawie.
15 lutego profesor wygłosił wykład pt. "Egipt 2011 - rewolucja czy rewolta?".
Egipska gospodarka od roku 2004 wyraźnie nabierała tempa - mówił prof. Zdanowski. - Do roku 2010 zbudowano w Egipcie ponad 100 szpitali, ponad 2 tys. szkół, około 300 tys. mieszkań, w tym wiele komunalnych. W światowych rankingach Egipt zaczął być umieszczany w grupie 30 najbardziej rozwiniętych gospodarek świata. To wynik liberalizacji tej gospodarki, przyspieszenia prywatyzacji banków i ziemi, wzrostu inwestycji zagranicznych (7 mld dolarów w roku 2008), spadającego zadłużenia i malejącego bezrobocia.
Z tej dobrej koniunktury - jak przypomniał - nie korzystały jednak w Egipcie w równym stopniu wszystkie warstwy społeczne. Na reformach zyskiwali bogaci, spekulanci finansowi, członkowie elit rządzących, czy tzw. nowi bogacze zwani w kraju wielorybami, a tracili biedni. Tych drugich nękały towarzyszące wzrostowi gospodarczemu rosnące ceny żywności (głównie mięsa), malejący udział państwa w systemie dopłat i w opiece socjalnej, coraz dotkliwsze bezrobocie (do 30 proc.) wśród ludzi młodych oraz dziedziczona przez pokolenia bieda.
Na reformie, zdaniem naukowca, traciła też warstwa średnia - urzędnicy państwowi, lekarze, adwokaci, nauczyciele i wojskowi niższego szczebla.
Gdy do Egiptu dotarł kryzys światowy spowodowany problemami krajów naftowych (dla przykładu: Zjednoczone Emiraty Arabskie miały przed kryzysem 15 proc. wzrostu PKB, a już rok później ten wskaźnik był ujemny) gwałtownie spadły wpływy z krajowego eksportu - zauważył profesor. Wprawdzie już w połowie 2009 roku Bank Światowy uprzedzał, że w Egipcie w związku z narastającym kryzysem może dojść niebawem do wzrostu napięć społecznych, ale egipskie władze zignorowały te ostrzeżenia i nie zastosowały żadnych działań osłonowych.
Przyczyną rosnącego niezadowolenia były - według prof. Zdanowskiego - nie tylko kwestie polityczne (autorytarne rządy) i ekonomiczne (pogarszająca się sytuacja materialna, przeludnienie - Egipt ma obecnie 82 mln mieszkańców, z czego w samym Kairze mieszka 20 mln ludzi w porównaniu z 1,3 mln w roku 1937), ale także kwestie psychologiczne. Ich wyrazem była i jest niezgoda na szybkie fortuny spekulantów, ustawione przetargi, upadający prestiż zawodu lekarza czy nauczyciela, utrata poczucia dumy z własnego kraju jako przywódcy w regionie.
W tej sytuacji wystarczyła iskra, by rozniecić pożar - przekonywał wykładowca. Stał się nią internetowy apel, który wystosował do swoich rodaków Wael Ghonim, urodzony w Kairze trzydziestolatek, absolwent Uniwersytetu Amerykańskiego, informatyk, opozycjonista, dobrze materialnie sytuowany szef marketingu i finansów w jednej z firm w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Egipt w swej najnowszej historii przeżył już kilka wielkich wstrząsów. W roku 1952 w wyniku zamachu stanu młodych oficerów, odsunięto od władzy króla Faruka. Na czele nowych rządów stanął Gamal Abdel Naser, który doprowadził do rewolucji społecznej. Odsunął od władzy ziemiaństwo, wprowadził planową gospodarkę. Na pierwszy plan wysunęli się ludzie wolnych zawodów - nauczyciele, adwokaci, dziennikarze, lekarze, a dominującą rolę zaczęło pełnić państwo z całym systemem zasiłków.
Naser zmarł w 1970 roku. Zostawił w spadku państwo opiekuńcze z niewydolną gospodarką, niską jakością towarów, nepotyzmem i korupcją - przypomniał prof. Zdanowski. Następcy Nasera - do roku 1981 Anwar Sadat (który zginął w zamachu), a potem przejmujący po nim władzę Hosni Mubarak, odwrócili się od socjalistycznego modelu rozwojowego i zaczęli ostrożnie popychać gospodarkę w stronę modelu wolnorynkowego, opartego na prywatyzacji, ograniczaniu państwa opiekuńczego, wycofywaniu dopłat do cen prądu i paliw, galopujących zwyżek cen.
Obecne wydarzenia na placu Tahrir można nazwać protestem głodujących - mówił prof. Zdanowski. Czy to, co się stało można określić mianem rewolucji czy rewolty?
Według prelegenta, rewolucja to coś fundamentalnego, to zmiany głębokich struktur, podobne do tych, jakie wstrząsnęły na przykład Irakiem w roku 1979. W Egipcie mamy natomiast obecnie do czynienia z inną sytuacją - ocenił naukowiec. Tu władza polityczna i ekonomiczna jest i nadal raczej będzie taka sama. W związku z tym prof. Zdanowski prognozuje, że najbliższa przyszłość przyniesie spadek wzrostu gospodarczego, złagodzenie liberalnej polityki gospodarczej, pogłębienie się deficytu i zadłużenia kraju.
Będzie się również - dodał profesor - porządkowała scena polityczna, będą powstawały różne partie. Jeśli wszystkie te zmiany razem nie przyniosą w efekcie radykalnej poprawy sytuacji społeczno-ekonomicznej w Egipcie, to może je zainicjować dopiero druga fala przemian, która może nadejść wraz ze zmianą pokoleniową w egipskim wojsku, czyli wtedy, gdy odejdą z niego ludzie z pokolenia i otoczenia prezydenta Mubaraka.
PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski
agt/ kap/
Czy wiesz że...?
wersja BETA
Prof. dr hab. Andrzej Jerzy Szmajke, prof. w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. w Katedrze Humanistycznych Podstaw Kultury Fizycznej AWF we Wrocławiu, prof. Instytutu Psychologii UO, specjalista w zakresie psychologii społecznej i osobowości.
pełny tekst
Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".
|
|
|
^ |
|
 |
|
Komentarze: brak |
|
Powered by
phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
|
Do druku