Wybuchy gwiazd dają kościom wapń :: Artykuly / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Pierwsze gwiazdy we wszechświecie - wyjątkowo szybkie spinery

Herschel rzuca nowe światło na powstawanie gwiazd we wczesnym wszechświecie

Tajemnice wszechświata w czasie Wielkiego Wybuchu odkryte za pomocą obrazów promieniowania reliktowego

Naukowcy wyjaśniają naturę kłopotów z pamięcią występujących w demencji

Mamy nadzieję stać się symbolem współpracy międzynarodowej, mowią na konferencji astronauci ISS

Międzynarodowy zespół naukowców odkrył wybuchową gwiazdę wytwarzającą wyjątkowo duże ilości wapnia, który ostatecznie wbudowuje się w nasze kości. Badania, sfinansowane częściowo z międzynarodowego grantu integracyjnego Marie Curie (IRG) Siódmego Programu Ramowego (7PR), dostarczają również wskazówek na temat sposobu, w jaki bogate w wapń gwiazdy mogą stanowić nową klasę supernowych. Odkrycia opublikowano w czasopiśmie Nature.

Wykorzystanie zautomatyzowanych teleskopów w ciągu ostatnich 10 lat zwiększyło zainteresowanie astronomów wybuchającymi gwiazdami. W 2005 r. naukowcy ze Zautomatyzowanego Teleskopu Obrazującego Katzmana (KAIT) Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, USA, odkryli wyjątkową supernową (SN) 2005E, jedną z ośmiu znanych jako "supernowe bogate w wapń".

"Wśród wykrywanych przez nas supernowych są też dziwne, które mogą podlegać innym mechanizmom fizycznym w porównaniu do dwóch dobrze znanych typów albo też mogą być po prostu wariacjami na standardowe tematy" - wyjaśnia profesor Alex Filippenko, dyrektor KAIT i jeden z autorów artykułu. "Niemniej SN 2005E to był inny rodzaj wybuchu. Może być ona, podobnie jak inne supernowe bogate w wapń, rzeczywiście podrzędem a nie tylko wyjątkiem."

Zdaniem profesora Filippenko, SN 2005E różni się od dwóch głównych klas supernowych. Supernowe typu Ia powstają w wyniku gwałtownego wybuchu białego karła (pozostałości gwiazdy, która zakończyła swój normalny cykl życia) a supernowe typu Ib/c lub typu II to kategorie wybuchów gwiazd spowodowane przez zapadnięcie się jądra masywnych gwiazd. Ta ostatnia grupa pozostawia po sobie czarne dziury lub gwiazdy neutronowe.

Ostatnie badania, prowadzone pod kierunkiem dr Hagai Perets z Centrum Astrofizyki Harvard-Smithsonian w USA (CfA) i dr Avishay Gal-Yam z Instytutu Nauk im. Weizmanna w Izraelu, rzucają światło na sposób, w jaki pierwotna gwiazda, która była białym karłem o niskiej masie kradła hel innemu białemu karłowi, aż temperatura i ciśnienie spowodowały termonuklearny wybuch, który rozerwał co najmniej zewnętrzne warstwy gwiazdy, prawdopodobnie unicestwiając ją całą.

"Gwiazda okradana jest prawdopodobnie całkowicie niszczona w tym procesie, natomiast nie jesteśmy całkowicie pewni co do losu gwiazdy złodzieja" - mówi dr Gal-Yam.

"Nigdy wcześniej nie zaobserwowaliśmy takiego spektrum" - mówi współautor, dr Paolo Mazzali z Instytutu Astrofizyki im. Maxa Plancka w Niemczech i Scuola Normale Superiore we Włoszech. "Oczywistym było, że unikalny skład chemiczny wybuchu stanowił ważny klucz do poznania go."

Zespół ocenił, że około 50% masy wybuchu to wapń. Naukowcy twierdzą, że to może tłumaczyć dlaczego wszechświat i nasze organizmy są tak bogate w ten metaliczny pierwiastek. Jeżeli zaledwie kilka takich wybuchów gwiazd ma miejsce każdego stulecia, to byłyby one wystarczające, aby wytworzyć wapń występujący w galaktykach takich jak Droga Mleczna i w stworzeniach żyjących na naszej planecie.

Tymczasem naukowcy z Uniwersytetu w Hiroszimie, Japonia, opisujący swoje odkrycia w tym samym wydaniu czasopisma Nature, argumentują że pierwotny początek SN 2005E był potężny i nastąpił taki rodzaj zapadnięcia, jaki jest obserwowany w supernowych typu II.

"Mamy teraz zagmatwaną i mętną sytuację" - mówi profesor Filippenko. "Mamy jednak nadzieję, że dzięki odkryciu większej liczby przykładów tej podklasy i bardziej szczegółowej obserwacji, odkryjemy nowe wariacje na ten temat i lepiej poznamy co tak naprawdę się dzieje z fizycznego punktu widzenia."

W wypowiedzi na temat znaczenia takich badań, współautor Dae-Sik Moon z Uniwersytetu Toronto w Kanadzie stwierdza: "Wybuch supernowej to najbardziej energetyczne i olśniewające zdarzenie, jakie ma miejsce we wszechświecie. Niesie ze sobą ogromną ilość informacji nie tylko na temat sposobu umierania gwiazd, ale także wiedzę o pochodzeniu życia i rozszerzeniu się wszechświata."

W pracach wzięli również udział naukowcy z Chile i Wlk. Brytanii.

Za: CORDIS

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Hipernowa (kolapsar) hipotetyczny rodzaj wysokoenergetycznej supernowej powstający, gdy wyjątkowo masywna gwiazda zapada się na skutek ustania w niej reakcji termojądrowych. Początkowo nazwa ta odnosiła się do eksplozji o energii przekraczającej 100-krotnie jasność zwykłej supernowej (czyli powyżej 10 dżuli). Później, terminem tym zaczęto wyróżniać wybuchy gwiazd najbardziej masywnych, o masach kilkadziesiąt razy przekraczających masę Słońca. Dokładna wartość wyjściowej masy gwiazdy przed kolapsem (na ciągu głównym), potrzebna do tego aby jej wybuch spowodował hipernową, nie jest znana, zaś astrofizycy szacują ją na co najmniej kilkadziesiąt mas Słońca, w oparciu o teoretyczne modele budowy i ewolucji gwiazd. Istotny wpływ ma tutaj procentowa zawartość helu i pierwiastków ciężkich w gwieździe, czyli jej metaliczność, przyjęty opis konwektywnego transportu energii we wnętrzu gwiazdy, a także tempo utraty masy wskutek wiatru gwiazdowego w ostatnich fazach jej życia. pełny tekst

Hipernowa (kolapsar) hipotetyczny rodzaj wysokoenergetycznej supernowej powstający, gdy wyjątkowo masywna gwiazda zapada się na skutek ustania w niej reakcji termojądrowych. Początkowo nazwa ta odnosiła się do eksplozji o energii przekraczającej 100-krotnie jasność zwykłej supernowej (czyli powyżej 1046 dżuli). Później, terminem tym zaczęto wyróżniać wybuchy gwiazd najbardziej masywnych, o masach kilkadziesiąt razy przekraczających masę Słońca. Dokładna wartość wyjściowej masy gwiazdy przed kolapsem (na ciągu głównym), potrzebna do tego aby jej wybuch spowodował hipernową, nie jest znana, zaś astrofizycy szacują ją na co najmniej kilkadziesiąt mas Słońca, w oparciu o teoretyczne modele budowy i ewolucji gwiazd. Istotny wpływ ma tutaj procentowa zawartość helu i pierwiastków ciężkich w gwieździe, czyli jej metaliczność, przyjęty opis konwektywnego transportu energii we wnętrzu gwiazdy, a także tempo utraty masy wskutek wiatru gwiazdowego w ostatnich fazach jej życia. pełny tekst

Nowa klasyczna (ang. classical nova) gwiazda wybuchowa, w rzeczywistości ciasny układ podwójny złożony z białego karła i gwiazdy ciągu głównego lub nieco odewoluowanej gwiazdy. Mechanizm wybuchu to eksplozja termojądrowa na powierzchni białego karła. Z definicji, w nowych klasycznych wybuch zaobserwowano tylko raz. Układy, w których zaobserwowano rozbłysk kilkukrotnie ze względów historycznych należą do odrębnej klasy gwiazd typu (nowa powrotna), a te, których wybuchu jeszcze nie zaobserwowano, należą do klasy gwiazd typu zmienna nowopodobna. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".