• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 20 października - Światowy Dzień Osteoporozy

    20.10.2011. 12:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Co 22 sekundy na całym świecie dochodzi do złamania kręgów kręgosłupa związanych z zaawansowaną osteoporozą. Przynajmniej jedno takie złamanie przytrafia się co trzeciej kobiecie powyżej 50. roku życia. 20 października obchodzony jest Światowy Dzień Osteoporozy.

    Według Światowej Organizacji Zdrowia, osteoporoza to choroba metaboliczna kości, objawiająca się niską masą kostną i upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, co zwiększa łamliwość kości. Utraty masy kostnej u większości osób zaczyna się około 40. roku życia. Zdrowy człowiek traci wtedy 0,5 - 1,0 proc. masy kostnej rocznie; u chorych na osteoporozę ten ubytek sięga nawet 3 - 5 proc.

    "Utrata masy kostnej przebiega stopniowo i często bezobjawowo aż do złamania" - ostrzega dr Ewa Stanisławska-Biernat, szefowa Polskiej Fundacji Reumatologii. Dodaje, że w Polsce choruje 3 mln osób, zdecydowana większość to kobiety, na ogół po menopauzie.

    Choroba dotyka wszystkich kości człowieka, ale najczęściej dochodzi do złamania kręgów kręgosłupa, kości przedramienia nadgarstków oraz bioder. Polacy wiedzą czym jest osteoporoza. Z sondażu TNS OBOB. przeprowadzonego w tym roku na ogólnopolskiej próbie 300 kobiet, wynika, że 91 proc. badanych Polek wiedziało, że jest to grożąca złamaniami choroba metaboliczna kości.

    "Niestety, nadal wiele kobiet nie jest zdiagnozowanych i leczonych. Wciąż też złamania kręgów często są ignorowane lub leczone tak jakby chodziło o zwykły ból pleców" - podkreśla dr Ewa Stanisławska-Biernat. Ostrzega, że złamania kręgów doprowadzają do deformacji kręgosłupa, obniżenia wzrostu, a także do pogorszenia funkcjonowania płuc i układu trawiennego oraz przedwczesnej śmierci.

    Do prawie 80 proc. złamań osteoporotycznych dochodzi w domu, a nie na ulicy czy na skutek wypadku komunikacyjnego. Zdarza się to najczęściej wtedy, gdy kości są już tak zrzeszotniałe i kruche, że łamią się nawet podczas upadku z wysokości własnego ciała. Są to tzw. złamania niskoenergetyczne. Ale zdarzają się również złamania bezurazowe podczas zwykłych czynności, np. spaceru lub sprzątania.

    Niemal wszystkie złamania osteoporotyczne zwiększają ryzyko niepełnosprawności. Chorzy z tego powodu nie są w stanie wykonywać codziennych czynności: ubierać się samodzielnie, a nawet wstać z krzesła. Często są uzależnieni od pomocy rodziny oraz opieki pielęgniarskiej i społecznej.

    Najgroźniejsze są złamanie szyjki kości udowej. W wyniku powikłań, takich jak zapalenie płuc i choroba zakrzepowo-zatorowa, w ciągu roku po takim urazie umiera co czwarta kobieta i co trzeci mężczyzna. Aż 30 proc. chorych, z tych co przeżyli krytyczny rok, wymaga stałej opieki medycznej. Połowa z nich nigdy już nie będzie chodzić.

    Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała osteoporozę za jedną z głównych chorób cywilizacyjnych. Ostrzega, że jest to coraz poważniejszy problem społeczny i ekonomiczny. Jedynie w Europie koszty ponoszone co roku z powodu skutków złamań osteoporotycznych ocenia się na ponad 25 mld euro.

    Osteoporozy nie można wyleczyć, ale dzięki stosowaniu odpowiednich leków i zmianie trybu życia można zmniejszyć ryzyko złamań. Niezbędne jest wczesne jej wykrycie dzięki badaniom densytometrycznym (polegającym pomiarze gęstości minerałów tkanki kostnej - PAP).

    Najczęściej wykonuje się badanie kręgosłupa lędźwiowego, kości udowej w okolicy stawu biodrowego, ewentualnie przedramienia w okolicy nadgarstka oraz kości piętowej.

    U każdej osoby można ocenić ryzyko złamania z 10-letnim wyprzedzeniem. Umożliwia to metoda FRAX, która poza badaniem densytometrycznym szyjki kości udowej uwzględnia również inne czynniki ryzyka osteoporozy, takie jak wiek i płeć, niska masa ciała (wskaźnik BMI poniżej 20) czy przebyte złamania po 50. roku życia.

    PAP - Nauka w Polsce, Zbigniew Wojtasiński 

    zbw/ tot/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Osteoporoza (łac. osteoporosis, dawna nazwa zrzeszotnienie kości) – stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Osteoporoza jest uogólnioną chorobą metaboliczną kości, charakteryzującą się niską masą kostną, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania. Złamanie patologiczne (lub chorobowe, łac. fractura pathologica) – złamanie kości zachodzące w wyniku drobnego urazu, a częstokroć także bez uchwytnego urazu, przy czym struktura tkanki kostnej osłabiona jest w wyniku uogólnionego lub lokalnego procesu chorobowego. Do najczęstszych przyczyn złamania patologicznego należą: Złamania części twarzowej czaszki (złamania struktur kostnych masywu szczękowo-sitowego) stanowią do 20% złamań w obrębie kości twarzy.

    Kwas zoledronowy – fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy bisfosfonianów. Sole kwasu zoledronowego to zoledroniany. Stosowany jako lek (Aclasta firmy Novartis) w terapii osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn, u których występuje zwiększone ryzyko złamań kości. Coroczna dawka kwasu zoledronowego może również zapobiegać nawracającym złamaniom u pacjentów po złamaniu kości biodrowej. Osteopenia - stan, w którym mineralna gęstość kości jest niższa niż normalnie. Przez wielu lekarzy jest uznawana za początek osteoporozy. Jednak nie u każdej osoby z osteopenią rozwinie się osteoporoza. Chorobę tę rozpoznaje się, gdy T-Score wynosi od -1.0 do -2.5.

    Kipiel – zjawisko łamania się fal na płyciznach lub przy wybrzeżu, także strefa, w której dochodzi do łamania fal. Zachodzi w morzu lub jeziorze. Osteosynteza – redukcja i zespolenie złamania kości przy użyciu elementów implantacyjnych, zwykle wykonanych z metalu. Jest to procedura chirurgiczna, którą można wykonać przez skórę lub w otwarty sposób. Głównym celem osteosyntezy jest połączenie ze sobą końców kości i ustabilizowanie miejsca złamania.

    Złamanie Jeffersona – szczególna postać złamania kręgu szczytowego. Powstaje w mechanizmie kompresyjnym, do którego dochodzi w przypadku działania siły na szczyt czaszki, która następnie przenosi się za pośrednictwem kłykci kości potylicznej na boczne powierzchnie kręgu szczytowego powodując podwójne złamania: łuku przedniego i łuku tylnego tego kręgu z oddzieleniem się powstałej w wyniku urazu części kręgu (złamanie wielofragmentowe). Wertebroplastyka – metoda leczenia kompresyjnych złamań kręgosłupa. Zabieg polega na wstrzyknięciu tzw. cementu kostnego do trzonu kręgu złamanego lub będącego na granicy złamania.

    Złamanie prącia (łac. Fractura penis) – rzadka forma urazu prącia (około 1-2% jego urazów), polegająca na przerwaniu ciągłości błony białawej ciała jamistego w trakcie wzwodu członka, najczęściej w wyniku tępego urazu. Urazowi towarzyszy najczęściej silny ból, obrzęk powodujący ugięcie oraz możliwy jest do usłyszenia charakterystyczny trzask pękających naczyń - stąd też popularnie przytoczona "złamania".

    Złamanie Essexa-Loprestiego (ang. Essex-Loprersti fracture) – złamanie głowy lub szyjki kości promieniowej z jednoczesnym zwichnięciem stawu promieniowo-łokciowego dalszego i przerwaniem błony międzykostnej. Jest stosunkowo rzadkim typem złamania. Powstaje najczęściej w mechanizmie pośrednim.

    Densytometria kostna – metoda obrazowania gęstości kości wykorzystująca zasadniczo trzy różne techniki otrzymywania obrazu anatomii pacjenta: • podwójną wiązkę promieniowania rentgenowskiego, • ultrasonografię, • tomografię komputerową. Badanie to pozwala na postawienie rozpoznania m.in. osteoporozy, osteopenii, ogniska kalcyfikacji. Choroba Scheuermanna, młodzieńcza kifoza (łac. kyphosis dorsalis iuvenilis) – choroba z grupy jałowych martwic kości. Wspólną cechą wszystkich chorób tej grupy jest obumieranie tkanki kost­nej i chrzęstnej bez udziału chorobotwórczych drobnoustrojów. Choroba zaczyna się w wieku 10-14 lat. Deformacja kifotyczna kręgosłupa w chorobie Scheuermanna jest powodowana zaburzeniami wzrostu trzonów kręgów i postępującym klinowaceniem trzonów. Powoduje zeszpecenie i trwałe ograniczenie sprawności życiowej (w tym czasie dochodzi do przebudowy nasad trzonów kręgowych i ich klinowatych zniekształceń). Praktycznie jest to choroba nieuleczalna – jej wykrycie we wczesnym stadium jest bardzo trudne, a w późniejszym zmiany się utrwalają, co uniemożliwia wyleczenie. Możliwe są jedynie próby łagodzenia objawów choroby.

    Okostna (łac. Periosteum) – włóknista błona ochraniająca kość od zewnątrz, jest silnie unaczyniona (odżywia kość) i unerwiona. Znajdują się w niej tzw. komórki kościotwórcze, od których zaczyna się wytwarzanie tkanki kostnej w okresie wzrastania kości lub po ich złamaniu. Pozwala na przyrost kości na grubość. Okostna ma za zadanie chronić i regenerować uszkodzoną tkankę kostną, szczególnie w okresie wzrostu oraz złamania. Soczewki światłowodowe (soczewki GRIN lub SELFOC) wykonuje się ze szkła o zmiennej wartości współczynnika załamania światła n w funkcji odległości od osi soczewki n = f(r). Są to w rzeczywistości krótkie odcinki światłowodów gradientowych. Nazwa GRIN pochodzi się od angielskich słów GRadient INdex, a SELFOC od SELf FOCusing. Gradientowy profil współczynnika załamania powoduje krzywoliniowy bieg promieni, taki jak w światłowodzie gradientowym. Profil współczynnika załamania światła przypomina krzywą dzwonową, której maksimum znajduje się w osi soczewki, a jej ramiona opadają w dół (wykres funkcji obok).

    Dodano: 20.10.2011. 12:04  


    Najnowsze