• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 400. rocznica hołdu lennego elektora Jana Zygmunta Hohenzollerna

    16.11.2011. 12:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Elektor brandenburski Jan Zygmunt Hohenzollern złożył 16 listopada 1611 roku przed stołecznym kościołem św. Anny hołd lenny z Prus Książęcych królowi Zygmuntowi III Wazie. W tym roku mija 400 lat od tego wydarzenia.


    Po porażce poniesionej w wojnie z Rzeczpospolitą w pierwszej połowie XVI wieku i prawdopodobnym braku wsparcia cesarza Karola V Habsburga, Państwo Krzyżackie w Prusach stanęło wobec konieczności podporządkowania się Polsce.

    Wielki mistrz zakonu Albrecht Hohenzollern wraz ze sporą rzeszą rycerstwa podjął decyzję o wystąpieniu z zakonu, co stało się równoznaczne z zakończeniem jego działalności w Prusach. Już jako władca świecki powstałych Prus Książęcych przyjął wyznanie luterańskie i złożył w 1525 roku hołd lenny królowi Zygmuntowi Staremu. Traktat uczynił Prusy państwem zależnym od Polski, w którym dziedziczną władzę mieli sprawować męscy potomkowie Albrechta lub - w przypadku bezpotomnej śmierci - jego braci. Wykluczał jednak sukcesję elektorów brandenburskich.

    Syn i sukcesor Albrechta Hohenzollerna, Albrecht Fryderyk już w młodym wieku zaczął zdradzać oznaki choroby psychicznej, która spowodowała dość szybko odsunięcie go od rządów, które faktycznie w jego imieniu sprawowali regenci - najpierw jego kuzyn Jerzy Fryderyk von Ansbach, a następnie elektorzy brandenburscy - Joachim Fryderyk Hohenzollern, a od 1608 roku jego syn Jan Zygmunt. Przez cały ten okres Rzeczpospolita odmawiała jednak wyrażenia zgody na rzeczywiste przejęcie lenna Prus Książęcych przez linię brandenburskich Hohenzollernów.

    Sytuacja zmieniła się, kiedy elektor udzielił Polsce pomocy podczas wojny z Rosją rozpoczętej w 1609 roku. Król Zygmunt III Waza zgodził się wówczas na złożenie mu przez Jana Zygmunta Hohenzollerna hołdu lennego zatwierdzającego jego prawo do opieki nad władcą Prus Albrechtem Fryderykiem. W roku 1611 Jan Zygmunt wyruszył w podróż z Królewca do Warszawy.

    16 listopada elektor brandenburski ukląkł przed królem Zygmuntem III Wazą, zasiadającym na podwyższeniu ustawionym przed stołecznym kościołem św. Anny i złożył mu hołd lenny z Prus Książęcych, którego główną część stanowiła przysięga wierności. Jan Zygmunt otrzymał także chorągiew z godłem Orła Białego.

    W ten sposób lenno Prus Książęcych przeszło w dziedziczne władanie elektorów brandenburskich, książąt Rzeszy Niemieckiej.

    Jan Zygmunt Hohenzollern księciem pruskim stał się oficjalnie w 1618 roku, po śmierci Albrechta Fryderyka. Kolejne hołdy królom polskim składali później syn Jana Zygmunta, Jerzy Wilhelm Hohenzollern w 1621 roku i wnuk Fryderyk Wilhelm w roku 1641.

    Był to ostatni hołd książąt pruskich składany przed władcą Polski, ponieważ w roku 1657 Prusy Książęce uniezależniły się od Rzeczpospolitej. Stało się tak na mocy traktatów welawsko-bydgoskich podpisanych podczas wojny polsko-szwedzkiej, w ramach których Brandenburgia rezygnowała z sojuszu ze Szwecją.

    W 1701 roku Prusy Książęce wspólnie z Brandenburgią utworzyły Królestwo Prus, które w 1772 roku uczestniczyło w pierwszym rozbiorze Polski. Był to początek końca I Rzeczpospolitej.

    PAP - Nauka w Polsce

    akn/ mjs/ ls/



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Traktat krakowski – traktat zawarty 8 kwietnia 1525 r. między Koroną Królestwa Polskiego i zakonem krzyżackim, który kończył formalnie wojnę polsko-krzyżacką 1519-1521 i ustanawiał sekularyzację pruskiej gałęzi zakonu i powołanie lennego księstwa pruskiego, które powierzono Albrechtowi Hohenzollernowi i jego męskim potomkom, z prawem do sukcesji dla braci wielkiego mistrza: Jerzego Hohenzollern-Ansbach, Kazimierza Hohenzollerna i Jana Hohenzollerna z ich potomstwem w linii męskiej. Formalną konsekwencją tego traktatu było złożenie hołdu (tzw. hołdu pruskiego) przez Albrechta Hohenzollerna swojemu suwerenowi Zygmuntowi I Staremu 10 kwietnia 1525. Testorami traktatu byli: Fryderyk II legnicki i Jerzy Hohenzollern-Ansbach margrabia Ansbach. Traktat krakowski – traktat zawarty 8 kwietnia 1525 r. między Koroną Królestwa Polskiego i zakonem krzyżackim, który kończył formalnie wojnę polsko-krzyżacką 1519-1521 i ustanawiał sekularyzację pruskiej gałęzi zakonu i powołanie lennego księstwa pruskiego, które powierzono Albrechtowi Hohenzollernowi i jego męskim potomkom, z prawem do sukcesji dla braci wielkiego mistrza: Jerzego Hohenzollern-Ansbach, Kazimierza Hohenzollerna i Jana Hohenzollerna z ich potomstwem w linii męskiej. Formalną konsekwencją tego traktatu było złożenie hołdu pruskiego przez Albrechta Hohenzollerna swojemu suwerenowi Zygmuntowi I Staremu 10 kwietnia 1525. Testorami traktatu byli: Fryderyk II Legnicki i Jerzy Hohenzollern-Ansbach margrabia Ansbach. Albrecht Hohenzollern, niem. Albrecht von Brandenburg-Ansbach (ur. 17 maja 1490, zm. 20 marca 1568 w Tapiewie) – ostatni wielki mistrz zakonu krzyżackiego przed sekularyzacją, w latach 1511-1525. Wystąpił z niego razem ze znaczną liczbą innych rycerzy, co praktycznie zakończyło działalność zakonu w Prusach. 10 kwietnia 1525 złożył hołd lenny królowi Polski Zygmuntowi Staremu w Krakowie (nazwany później hołdem pruskim) i od tego czasu, aż do śmierci w 1568 r. sprawował władzę książęcą w dawnym państwie zakonnym przemianowanym na Prusy Książęce.

    Herb Prus Książęcych: Herb Królestwa Prus wywodzi się z herbu, jaki nadał Albrechtowi von Hohenzollern Król Polski Zygmunt I Stary, jako dziedzicznemu księciu w Prusach, w akcie hołdu lennego, który miał miejsce 10 kwietnia 1525 roku w Krakowie, znanym w historiografii polskiej jako hołd pruski 1525. Jan Zygmunt Hohenzollern (ur. 8 listopada 1572 w Halle, zm. 23 grudnia 1619/2 stycznia 1620 w Berlinie) – elektor brandenburski 1608–1620, regent księstwa pruskiego 1608–1618, książę pruski 1618–1620. Syn elektora brandenburskiego Joachima Fryderyka.

    Układ w Ryńskusojusz obronny zawarty 12 listopada 1655 roku pomiędzy elektorem Brandenburgii i księciem pruskim Fryderykiem Wilhelmem I i szlachtą Prus Królewskich za zgodą króla Jana II Kazimierza w czasie potopu szwedzkiego. W myśl jego postanowień wojska brandenburskie miały obsadzić najważniejsze miasta tej prowincji z wyjątkiem Torunia, Elbląga i Gdańska w celu ich obrony przed wojskami szwedzkimi. Wypełnianie postanowień tego układu przerwało przejście elektora na stronę szwedzką 17 stycznia 1656 roku w Królewcu. Karol Antoni Joachim Zefiryn Fryderyk Meinrad (ur. 7 września 1811 w Krauchenwies, zm. 2 czerwca 1885 w Sigmaringen) – niemiecki książę z rodu Hohenzollern-Sigmaringen, ostatni władca księstwa o tej samej nazwie. Jako premier (niem. Ministerpräsident) Prus (1858-1862) prowadził stosunkowo liberalną politykę.

    Prusy Książęce, Księstwo Pruskie – państwo utworzone po likwidacji państwa krzyżackiego, na podstawie traktatu krakowskiego 1525, zawartego między Zygmuntem I Starym a jego siostrzeńcem Albrechtem Hohenzollernem. Książę Karl Anton Joachim Zephyrin Friedrich Meinrad von Hohenzollern-Sigmaringen (ur. 7 września 1811 w Krauchenwies, zm. 2 czerwca 1885 w Sigmaringen) – niemiecki książę z rodu Hohenzollern-Sigmaringen, ostatni władca księstwa o tej samej nazwie. Jako premier (niem. Ministerpräsident) Prus (1858-1862) prowadził stosunkowo liberalną politykę.

    Hołdy pruskie 1469-1641 – hołdy lenne składane królom Polski jako suwerenom Prus Zakonnych (1466-1525) i Prus Książęcych (1525-1657).

    Dodano: 16.11.2011. 12:04  


    Najnowsze