• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archiwa Aliny Fedorowicz Marty trafiły do Archiwum Akt Nowych

    07.12.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Fotografie, akta śledcze, legitymacje oraz filmy kręcone o ppor. Armii Krajowej Alinie Fedorowicz "Marcie" znalazły się wśród materiałów przekazanych we wtorek przez jej syna Jerzego Fedorowicza do stołecznego Archiwum Akt Nowych.




    Akt przekazania dokumentów został uroczyście podpisany przez Jerzego Fedorowicza i dyrektora Archiwum Akt Nowych Tadeusza Krawczaka.

    Wśród archiwaliów znalazły się również m.in. różnego typu zaświadczenia, fałszywe dokumenty, pod którymi "Marta" działała po wojnie, wycinki prasowe czy kopia listu przesłanego jej przez papieża Jana Pawła II, a także dokumenty z jej działalności w okresie komunistycznym i w stanie wojennym. "Tą uroczystością chcemy także uczcić pamięć wszystkich żołnierzy +Zenona+, którego podwładną była Alina Fedorowicz" - powiedział dyrektor Archiwum Akt Nowych.

    Syn "Marty", poseł PO Jerzy Fedorowicz, zaznaczył, że akt ten jest dla niego bardzo ważny, ponieważ przekazując te dokumenty ma pewność, że ktoś będzie o nie dbał, a także z nich korzystał. Wspominając matkę podkreślił różnorodną działalność, jaką prowadziła oraz wielki autorytet, jakim cieszyła się wśród kolegów z oddziału. "Jako niemal absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego była autorytetem dla tych młodych chłopaków, w większości pochodzących z małych miejscowości. Oni ją uwielbiali, a ona im pomagała, pisała za nich życiorysy, opisywała ich historie. Był wśród nich również mój ojciec, tuż po maturze, z tzw. lepszego domu i myślę, że dość szybko szalenie się w niej zakochał, bo była także bardzo piękna" - wspominał Fedorowicz.

    Alina Fedorowicz ps. Marta, ppor. Armii Krajowej urodziła się w 1913 r. w rodzinie ziemiańskiej. Absolwentka Gimnazjum Sióstr Niepokalanek w Nowym Sączu, studiowała filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Wojna zastała ją na Kresach. Po przedostaniu się do Warszawy w grudniu 1939 r. podjęła pracę w Biurze Informacyjnym Zarządu Głównego PCK, w sekcji Pomocy Jeńcom na Wschodzie. Została oddelegowana na Podlasie i Polesie. W Terespolu zarządzała placówką PCK, w której prowadziła akcję charytatywną i wywiadowczą dotyczącą losów polskich jeńców - żołnierzy wymienianych pomiędzy Rzeszą Niemiecką a ZSRR.

    W początkach 1940 r. przystąpiła do konspiracji ZWZ-AK. W 1941 r. wyjechała do Białej Podlaskiej z zadaniem zdobycia informacji o losach polskich jeńców w ZSRR. Była jedną z pierwszych osób w kraju, która otrzymała informacje o ich rozstrzelaniu. Jedną z ofiar był jej pierwszy mąż lekarz Jakub Chrzanowski. Pracowała również jako łączniczka terenowa m.in. Oddziału Lotnego Stefana Wyrzykowskiego "Zenona". Pod koniec 1943 r. została przydzielona do Partyzanckiego Oddziału 34. Pułku Piechoty AK na Podlasiu. Po przeszkoleniu pielęgniarsko-wojskowym w 1944 r. zorganizowała i została dowódcą drużyny sanitarnej w oddziale powstańczym "Zenona".

    Bezpośrednio przed akcją "Burza" została komendantką służby sanitarnej Inspektoratu "Północ". Po powrocie do "Zenona", który wszedł w skład 9. Dywizji AK, przeszła z nim cały szlak bojowy. Za swą postawę otrzymała awans do stopnia podporucznika. Pod koniec 1944 r. została aresztowana przez NKWD. Po zwolnieniu działała w konspiracji antysowieckiej na Podlasiu. Współredagowała tajne czasopismo "Reduta". Od 1946 r. razem z mężem ppor. Eugeniuszem Fedorowiczem ps. Stary działali pod przybranym nazwiskiem Wirscy. Ujawnili się dopiero w 1947 r. po przeniesieniu się do Polanicy Zdroju.

    Ukończyła uzupełniające studia w Instytucie Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. Pracowała jako nauczycielka chorych dzieci w sanatorium w Polanicy. Po przeprowadzce do Krakowa pracowała w szkolnictwie specjalnym m.in. w Akademii Medycznej i Instytucie Pediatrii. Była także nauczycielem akademickim. Aktywnie działała w środowisku kombatanckim, uczestniczyła w spotkaniach, zjazdach i akcjach upamiętniających wydarzenia historyczne na jej ukochanym Podlasiu.

    Zmarła w 2002 r. w Krakowie.

    PAP - Nauka w Polsce

    akn/ ls/



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Franciszka Świetlikowa z domu Mikanowska (ur 1912, zm. 1972) – działaczka komunistyczna, historyk. W okresie przedwojennym pracowała w warszawskich fabrykach włókienniczych jako robotnicza. Działała aktywnie w MOPR, KZMP, a od 1935 roku w KPP. Za swoją działalność komunistyczną była wielokrotnie aresztowana i więziona. W latach 1939-1941 przebywała w Białymstoku gdzie pracowała jako robotnica oraz pełniła funkcję sekretarza MOPR, była też lektorem Komitetu Miejskiego WKP(b). W 1941 roku wyjechała w głąb ZSRR. W 1943-1946 służyła w I Dywizji im. T. Kościuszki jako oficer polityczno-wychowawczy. Od 1944 członek PPR, aktywnie działający w jej strukturach. W latach 1946-1947 pracowała w Ministerstwie Handlu Zagranicznego i Żeglugi jako wicedyrektor Biura Kadr. Od 1949 zatrudniona w KC PZPR. Od 1952 roku uczęszczała na studia aspiranckie w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. W 1957 roku ukończyła studia magisterskie w zakresie podstaw marksizmu-leninizmu w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w Wydziale, następnie Zakładzie Historii Partii. W 1966 roku uzyskała tytuł doktora na podstawie rozprawy napisanej pod kierunkiem Józefa Kowalskiego Komunistyczna Partia Robotnicza Polski 1918-1923. Od 1970 roku na rencie. Jej mężem był generał Konrad Świetlik. Koło Polek w Lidzie − polska organizacja kobieca działająca w Lidzie w latach 1918−1935; jej zadaniem było materialne i moralne wsparcie polskich żołnierzy − początkowo oddziałów Samoobrony Lidzkiej, potem żołnierzy regularnego Wojska Polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej; w okresie władzy radzieckiej w Lidzie od stycznia do kwietnia 1919 roku Koło zajmowało się działalnością wywiadowczą na rzecz Samoobrony Lidzkiej i wsparciem dla pojmanych przez bolszewików polskich jeńców; prowadziło także działalność dobroczynną i kulturalną, wspierało edukację. 22 pułk Piechoty AK - oddziały Armii Krajowej utworzone w ramach Akcji "Burza" w lipcu i sierpniu 1944. Po walkach z Niemcami, większość oddziałów pułku została rozbrojona, zaś żołnierze aresztowani przez oddziały Armii Czerwonej.

    Maria Janina Liwo (1916-1984) - córka Józefa i Janiny z d. Harasiewicz. Absolwentka Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego w Rzeszowie (1934) i Wydziału Prawa UJ (luty 1939). Ponadto, w 1938 r. ukończyła dwuletnią Szkołę Nauk Politycznych przy Wydziale Prawa UJ. Działaczka Młodzieży Wszechpolskiej i Stronnictwa Narodowego. W marcu 1939 r. rozpoczęła aplikację sędziowską w Okręgowym Sądzie Apelacyjnym w Krakowie. Od początku okupacji niemieckiej organizowała pierwsze ogniwa narodowej konspiracji w Rzeszowie. 18 IX 1940 r. aresztowana przez gestapo. Więziona w Rzeszowie i Tarnowie, skąd w październiku 1941 r. została wywieziona do obozu w Ravensbruck. Od sierpnia 1943 r. przez kilka miesięcy pracowała w fabryce amunicji w Genthin. W obozie działała w konspiracyjnej drużynie harcerskiej „Mury". Po wyzwoleniu Ravensbruck, wiosną 1945 r. wróciła do Polski. Wznowiła w Rzeszowie aplikację sądową i pracowała jako asesor sądowy. W październiku 1948 r. została przeniesiona w stan spoczynku w związku z aresztowaniem jej brata, Mieczysława, działacza WiN. Do pracy zawodowej, tym razem jako radca prawny, wróciła po 1956 r. Zmarła 29 I 1984 r. w Rzeszowie. Pochowana na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie. Archiwum Państwowe w Poznaniu – pierwsze archiwum w Poznaniu powstało w 1869 r. (Staatsarchiv Posen) jako placówka pruskiej sieci archiwów prowincjonalnych. Gromadziło księgi sądów grodzkich i ziemskich z okresu staropolskiego, akta i dokumenty ze skasowanych klasztorów oraz akta po zlikwidowanych urzędach pruskich.

    Janusz Durko (ur. 23 lutego 1915 w Warszawie) – historyk, archiwista i muzeolog. Urodzony w Warszawie w rodzinie o tradycjach lewicowych, PPS-owskich. W 1934 roku ukończył gimnazjum im. Jana Zamojskiego w Warszawie. W latach 1934-1938 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim.Absolwent Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor licznych publikacji o Warszawie i ruchu robotniczym. Uczeń Władysława Tomkiewicza i Wacława Tokarza. Obronił pracę magisterską Stanowisko Gdańska w czasie wojny polsko-szwedzkiej 1623-1629. W czasie niemieckiej okupacji pracował jako sekretarz i członek zarządu Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego w Warszawie, gdzie zatrudnionych było wielu Żydów z tzw. „aryjskimi” papierami. Od jesieni 1942 r. do wybuchu Powstania Warszawskiego w mieszkaniu Janiny i Janusza Durków schronienie znalazło około 20 osób - uciekinierów z getta. Na wniosek Ocalonych Instytut Yad Vashem nadał państwu Durko tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” w 1989 roku. W 1948 roku obronił pracę doktorską Początki ruchu socjalistycznego w Królestwie Polskim. W 1955 otrzymał tytuł docenta. Od 1945 roku był pracownikiem naukowym Instytutu Pamięci Narodowej i Instytutu Historii Najnowszej. W latach 1947-1951 wykładał na Akademii Nauk Politycznych. Od 1951 roku pracował w WHP/ZHP przy KC PZPR, gdzie kierował tamtejszym archiwum. Od 1971 do 1981 roku pracował Centralnym Archiwum PZPR, którego był kierownikiem. W latach 1952-2004 był dyrektorem Muzeum Historycznego m.st. Warszawy (najdłuższy staż w Polsce). Przez wiele lat związany z Zakładem Historii Partii przy KC PZPR, gdzie był wicedyrektorem, następnie z Centralnym Archiwum KC PZPR. Członek Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa. Współzałożyciel i członek Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Archiwum Państwowe w Koszalinie rozpoczęło działalność w 1961 roku i do roku 1983 nosiło nazwę Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Koszalinie. Obecnie posiada dwa Oddziały Zamiejscowe w Słupsku i Szczecinku, zasięgiem działania obejmuje obszary dawnych województw koszalińskiego i słupskiego. Zasób Archiwum – razem z Oddziałami Zamiejscowymi – to 1850 zespołów archiwalnych i 4170 metrów bieżących akt z lat 1433-2003.

    Archiwum Korporacyjne - Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich powstało w 2001 r. w Poznaniu. Celem instytucji jest utrwalanie w pamięci społeczeństwa dorobku i tradycji polskich korporacji akademickich, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru ideowo-wychowawczego. Archiwum gromadzi materiały, informacje i pamiątki związane z działającymi w okresie 1816-1989 polskimi korporacjami akademickimi oraz dane biograficzne zmarłych członków korporacji, a także wspiera rozwój współczesnych polskich korporacji akademickich. Od 2007 r. prowadzone jest Muzeum Polskich Korporacji Akademickich. Zgrupowanie „Żniwiarz” – oddział bojowy Armii Krajowej, działający od sierpnia 1942 jako grupa dywersyjna obwodu Żoliborz Armii Krajowej. Od 1943 stanowił oddział dywersyjno-bojowy „DB-17” Kedywu. W połowie 1943 w ramach obwodu, oddział został przekształcony w 9 Kompanię Dywersyjną. W okresie powstania warszawskiego kompania stanowiła odwód dowódcy obwodu jako zgrupowanie „Dywersja Bojowa XII-9”, od 5 sierpnia nazwane zgrupowaniem „Żniwiarz”. 20 września 1944, po utworzeniu 8 Dywizji Piechoty AK im. Romualda Traugutta, oddział pozostawał w dyspozycji dowódcy dywizji. 30 września 1944 wraz z pozostałymi oddziałami dywizji poszedł do niewoli.

    Jan Borysewicz ps. "Krysia", "Mściciel" (ur. 12 września 1913 w Dworczanach koło Wasiliszek, zm. 21 stycznia 1945 pod Kowalkami) – żołnierz polskiego podziemia, porucznik/kapitan Armii Krajowej. Absolwent Seminarium Nauczycielskiego w Szczuczynie Nowogródzkim,w 1938 r ukończył Szkołę Podchorążych w Ostrowii Mazowieckiej (Komorowo), w wojnie 1939r. dowódca plutonu, I batalion 41pp, w latach 1940-1941 był więziony przez NKWD w więzieniach Baranowicze i Brześć, od lata 1941 r., w konspiracji, dowódca plutonu w 3. kompanii na terenie Wasiliszek, od czerwca 1943 r. dowódca oddziału partyzanckiego nr 314, następnie 3. kompanii w Batalionie Zaniemeńskim, od grudnia 1943 r. dowódca II batalionu 77. pp AK, od maja 1944 r. komendant zgrupowania "Północ" (II i V batalion 77pp), w akcji "Ostra Brama" w zgrupowaniu "Południe" kpt. S Sędziaka "Warty", od sierpnia ponownie komendant zgrupowania "Północ" i dowódca oddziału partyzanckiego.

    Starcie pod Sucharami (Odwet za Szczuczyn) - walka przeprowadzona przez kompanię ppor. Jana Wasiewicza "Lwa" z I batalionu 77 pułku piechoty AK 16 maja 1944 roku z oddziałem niemiecko-ukraińskim . W wyniku starcia zginęło 37 żołnierzy niemieckich i ukraińskich oraz 8 polskich.

    Jerzy Antoniak (ur. 28.12.1919-?) w Leningradzie. Od 5 lutego 1942 do 10 grudnia 1943 r. przebywał na przymusowych robotach w Niemczech. W 1943 r. wrócił do Wilna i nawiązał kontakt z sowieckim oddziałem „Pieti” (pełnił funkcję informatora oddziału sowieckiego), ponieważ był zatrudniony w organizacji Todt jako technik-motorysta. Po powstaniu ZPP w Wilnie został zatrudniony w Wydziale Wojskowym jako instruktor. Prowadził agitację wśród członków polskiego podziemia niepodległościowego na rzecz ujawniania się. Za tę działalność sąd specjalny AK wydał na niego wyrok śmierci. Archiwum Akt Nowych, AAN – archiwum państwowe z siedzibą w Warszawie. Jest jednym z trzech polskich archiwów państwowych o charakterze centralnym obok Narodowego Archiwum Cyfrowego i Archiwum Głównego Akt Dawnych.

    Narodowe Archiwum Cyfrowe, NAC – centralne archiwum państwowe z siedzibą w Warszawie, powstałe 8 marca 2008 wskutek przekształcenia istniejącego od 1955 roku Archiwum Dokumentacji Mechanicznej. Siedzibą Narodowego Archiwum jest kompleks budynków przy ulicy Hankiewicza 1, współdzielony z Archiwum Akt Nowych. Władysław Góra (ur. 16 listopada 1918 w Siedlcach, zm. 26 stycznia 2009) - polski historyk, działacz partyjny. Urodził się w rodzinie robotniczej w Siedlcach. Po po ukończeniu szkoły powszechnej w 1932 został elektrykiem. W czasie II wojny światowej do 1942 przebywał w ZSRR. Następnie w marcu 1942 roku wstąpił do armii Andersa. Armię opuścił latem 1944 roku by przez kolejne dwa lata pracować w rafinerii ropy naftowej w palestyńskiej Hajfie. Do Polski wrócił jesienią 1946 roku. Zamieszkał w Łodzi. Tam wstąpił do PPR i rozpoczął pracę w Zarządzie Wojewódzkim ZWM, jako kierownik Wydziału Propagandy, następnie w wojewódzkiej szkole przy Komitecie Wojewódzkim PPR (potem PZPR) pracował jako instruktor, a później jako starszy asystent. W latach 1946-1949 studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim (praca mgr Gwardia i Armia Ludowa w województwie łódzkim). W 1950 przeprowadził się do Warszawy, gdzie pracował w Wydziale, a następnie Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR, a także. W latach 1967-1971 był wykładowcą w Akademii Wychowania Fizycznego, gdzie kierował Zakładem Nauk Politycznych. Po likwidacji Zakładu Historii Partii w 1971 roku był wykładowcą Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1960 roku obronił pracę doktorską PPR w walce o podział ziemi obszarniczej 1944-1945 (promotor: Henryk Jabłoński. W 1967 roku habilitował (Rozwój i działalność partii robotniczych w Polsce Ludowej 1944-1964. W 1973 został profesorem nadzwyczajnym, w 1979 – zwyczajnym. Na emeryturę przeszedł w 1982 roku. Władysław Góra jest autorem kilkudziesięciu publikacji książkowych oraz kilkaset artykułów.

    Dodano: 07.12.2011. 00:11  


    Najnowsze