• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bliskie spotkanie z pięściakiem w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu

    04.03.2010. 12:02
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Pięściak - czyli jeden z najstarszych rodzajów narzędzi kamiennych stosowanych przez człowieka - jest kolejnym bohaterem cyklu "Bliskie spotkania z", zainicjowanego w poznańskim Muzeum Archeologicznym. Egzemplarz prezentowany na wystawie pochodzi z terenów północnej Francji i prawdopodobnie należy go wiązać z kulturą aszelską, liczy zatem ok. 400 tys. lat. Ekspozycja będzie czynna do końca marca.

    Pięściaki wraz z narzędziami otoczkowymi należą do najstarszych narzędzi kamiennych wytwarzanych przez człowieka. Znane są z dolnopaleolitycznych stanowisk Afryki, Bliskiego Wschodu, Europy i Azji Zachodniej. Najstarsze z nich liczą ok. 1,5 mln lat.
    W kolekcji Muzeum Archeologicznego znajduje się kilka pięściaków, ale na potrzeby wystawy zaprezentowano najstarszy, nie do końca obrobiony i najbardziej masywny z wszystkich.

    Pięściaki powstawały w rezultacie redukcji bryły kamienia lub krzemienia, dlatego określa się je mianem narzędzi rdzeniowych. Ich cechą charakterystyczną jest owalny, migdałowaty kształt.

    Formowano je oddzielając naprzemiennie, przy użyciu twardego tłuka kamiennego, drobne odłupki wzdłuż krawędzi bryły surowca. Dzięki temu powstawała ostra krawędź tnąca. Pod koniec obróbki, w momencie kiedy wyrównywano jego krawędzie, stosowano miękkie tłuki, czasami wykonane z poroża jelenia. Pięściaki były narzędziami wielofunkcyjnymi stosowanymi m.in. do ćwiartowania zwierząt, filetowania mięsa, rozbijania kości celem wydobywania szpiku.

    Jak informuje kuratorka ekspozycji, dr Małgorzata Winiarska-Kabacińska, ideą wystaw "Bliskie spotkania z" jest pokazanie pojedynczych lub kilku zabytków, które nikną na standardowej wystawie pośród licznych artefaktów. Jej zdaniem, dzięki oddzielnemu zaprezentowaniu pojedynczych zabytków możliwe jest podkreślenie i uwypuklenie ich roli.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pięściak, tłuk pięściowy - narzędzie wykonane techniką rdzeniowania z naturalnych fragmentów krzemieni i innych skał twardych (rzadziej z grubych odłupków) przy zastosowaniu obustronnej obróbki na większej części lub na całym obwodzie. W ten sposób powstawały narzędzia o migdałowatym, sercowatym czy owalnym kształcie, o dopasowanej do dłoni podstawie. Pierwsze pięściaki abwilskie charakteryzowały się przypadkową formą i brakiem wyraźnej krawędzi tnącej. Pięściak, tłuk pięściowy - narzędzie wykonane techniką rdzeniowania z naturalnych fragmentów krzemieni i innych skał twardych (rzadziej z grubych odłupków) przy zastosowaniu obustronnej obróbki na większej części lub na całym obwodzie. W ten sposób powstawały narzędzia o migdałowatym, sercowatym czy owalnym kształcie, o dopasowanej do dłoni podstawie. Pierwsze pięściaki abwilskie charakteryzowały się przypadkową formą i brakiem wyraźnej krawędzi tnącej. Rozłupiec - narzędzie wykonane techniką rdzeniowania w swej formie zbliżone do pięściaków, posiadające na wierzchołku poprzeczną krawędź pracującą. Narzędzia te służyły do rozbijania kości bądź do kopania w ziemi.

    Kultura szatelperońska - genezę tej kultury należy wiązać z miejscowym podłożem środkowo paleolitycznym a mianowicie w kulturze mustierskiej z tradycją aszelską. Nazwa kultury związana jest z eponimicznym stanowiskiem w Grotte des Fees w Chatelperon w departamencie Allier. Kultura szatelperońska trwała od ok 42 do ok 37 tys lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą szatelperońską obejmuje obszar południowo-zachodniej Francji - jaskinia Renifera departament Yonne oraz kantabryjskie wybrzeża Hiszpanii. Inwentarz kamienny tej kultury powstawał z wolumetrycznych rdzeni do przewodnich form tej kultury należą ostrza z tylcem łukowo wygiętym. Do produkcji narzędzi kamiennych wykorzystywano także odłupki z których wytwarzano narzędzia o środkowo paleolitycznym rodowodzie czyli zgrzebła. Inwentarz narzędziowy uzupełniany był przez narzędzia wnękowe i zębate. Technikę gładzenia stosowano do produkcji narzędzi kościanych do których należy zaliczyć stożkowate groty, przekłuwacze a także narzędzi motykowatych. Z kości ptaków wytwarzano rurkowate narzędzia których przeznaczenie jest trudne do ustalenia. Tylczak łukowy - małe narzędzie krzemienne, którego ostra krawędź jest przeciwległą do krawędzi zatępionej retuszem, zw. tylcem. Ma ono przynajmniej jeden koniec zaostrzony. Narzędzia takie występowały w Europie Zachodniej w górnej fazie paleolitu. Są typowe dla kultury azylskiej.

    Narzędzia kamienne – narzędzia używane przez praludzi, wykonane z kamienia. Najstarsze znane narzędzia kamienne pochodzą sprzed 3,39 mln lat, odkryto je w pobliżu osady Dikika w Etiopii. Są one o około 800 tys. lat starsze od najstarszych znanych wcześniej kamiennych narzędzi i dowodzą, że posługiwał się nimi już Australopithecus afarensis. Wykonywane były w od paleolitu do neolitu . Były to kolejno: Rozłupce - narzędzia wykonywane techniką rdzeniowania w swej formie zbliżone do pięściaków, posiadające na wierzchołku poprzeczną krawędź pracującą. Narzędzia te służyły do rozbijania kości bądź do kopania w ziemi.

    Tylczak łukowy - małe narzędzie krzemienne, którego ostra krawędź jest przeciwległą do krawędzi zatępionej retuszem, zw. tylcem. Ma ono przynajmniej jeden koniec zaostrzony. Narzędzia takie występowały w Europie Zachodniej w górnej fazie paleolitu. Są typowe dla kultury azylskiej. Narzędzie – przedmiot lub urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami", lub ułatwia to, co może wykonać sam. Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt.

    Narzędzia wnękowe - są to narzędzia kamienne formowane retuszem wnękowym. Narzędzia tego typu mogą posiadać od jednej do kilku wnęk co jest podstawą dla typologii tych narzędzi.

    Liściaki - narzędzia krzemienne wykonywane na wiórach posiadające trzonki uformowane retuszem przykrawędnym, zaś dolne strony trzonków pokrywa retusz powierzchniowy. Liściaki to specjalnie przygotowane drobne wiórki krzemienne z wydrębnionym trzonkiem, służące jako groty strzał. Były one charakterystyczne dla tzw. kultur liściakowych lub inaczej z ostrzami trzoneczkowatymi. Liściakami dawniej zwano wszystkie ostrza trzoneczkowate, jednak obecnie przyjmuje się że, jest to ich specyficzna odmiana ze słabo wyodrębnionym trzonkiem. W tym ostatnim ujęciu charakterystyczna dla kultury świderskiej.

    Narzędzia skrawające − narzędzia do obróbki ubytkowej polegającej na zdejmowaniu (skrawaniu) małych fragmentów obrabianego materiału zwanych wiórami. Cechą wszystkich takich narzędzi jest klinowy kształt części roboczej, zwanej ostrzem skrawającym. Narzędzia kombinowane - narzędzia kamienne, w których na jednym półsurowcu wykonane są dwa narzędzia należące do tej samej grupy typologicznej np. drapacz + rylec itp.

    Dodano: 04.03.2010. 12:02  


    Najnowsze