• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Debata o tym, jak płeć wpływa na nasz umysł

    10.06.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W Centrum Nauki Kopernik genetyk, psycholog i filozof zastanawiali się nad tym, po co człowiekowi płeć. Debata odbyła się w ramach cyklu "Uwolnij myślenie".

    Psycholog, dr Aneta Brzezicka ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej zwracała uwagę na rolę płci w kulturze. Powołała się na tezy amerykańskiego psychologa ewolucyjnego, Geoffrey'a Millera, który stwierdził, że bez pierwiastka męskiego i żeńskiego nie doszłoby od ukształtowania mózgu ludzkiego w obecnej formie. Ukształtowanie się ludzkiego umysłu, samoświadomości, kultury czy nauki ma związek właśnie z istnieniem płci.

    Ważne jest nie tylko przetrwanie, ale i znalezienie partnera, zachęcenie go do zapłodnienia i przekazanie swoich genów potomstwu. Siłą napędową rozwoju człowieka był celowy dobór płciowy. Jak ważny jest dobór płciowy pokazuje np. proces zalotów. "Umysł jest pawim ogonem, którym przyciągamy partnera" - podsumowała Brzezicka.

    Prof. Jadwiga Jaruzelska z Instytutu Genetyki Człowieka PAN powiedziała, że płeć służy do rozmnażania i zachowania gatunku. Rozmnażania płciowe jest bardzo rozpowszechnione i daje mu dużą szansę przetrwania. "Podczas rozmnażania płciowego dochodzi do rekombinacji materiału genetycznego, co +odświeża+ genom, pozwala uniknąć czy też zmniejszyć częstość występowania patologii" - stwierdziła genetyk, ale zwróciła uwagę, że rozmnażanie płciowe nie jest jedyną skuteczną formą rozmnażania - są organizmy, które rozmnażają się bezpłciowo i ich przetrwanie było możliwe.

    Genetyk wyjaśniła, że o płci genetycznej decyduje plemnik. Jeśli zawiera on chromosom X, to dziecko będzie dziewczynką, a jeśli zawiera chromosom Y - będzie to syn. Determinacja płci genetycznej odbywa się w momencie zapłodnienia.

    Badaczka powiedziała, że istnieje hipoteza, że chromosomy płci wyewoluowały z pary podobnych chromosomów homologicznych. Potwierdzeniem tego stwierdzenia ma być to, że w chromosomie Y są fragmenty, którymi w czasie rekombinacji materiału genetycznego może się wymieniać z chromosomem X. To, co jest podobne, jest reliktem chromosomów pierwotnych.

    Prof. Jaruzelska tłumaczyła, że zarodek ma tzw. gonadę pierwotną, obojnaczą, która czeka na sygnał, jak ma się rozwijać. Oprócz płci genetycznej można więc jeszcze wyróżnić płeć gonadalną. Jeżeli zarodek ma być męski, pojawia się białko "hodowane" na chromosomie Y i uruchamia procesy, które zdecydują o tym, że zarodek będzie się rozwijał jako męski. Jeżeli sygnał z chromosomu Y się nie pojawi, to ok. 11 tygodnia rozwoju zarodkowego, uruchomia się kaskada reakcji fizjologicznych, które zmierzają do rozwoju rodzaju żeńskiego. Od 7 tygodnia drogi zarodka męskiego zaczynają się więc układać inaczej. Nie zawsze jednak wszystkie procesy powstawania płci działają prawidłowo.

    Badania, które nad płcią prowadzi badaczka z IGC PAN mają m.in. stworzyć narzędzie diagnostyczne, które pomóc ma lekarzom w podjęciu decyzji o płci dziecka, jeśli płeć jest trudna do ustalenia. Jaruzelska wyjaśnia, że obojnaczość (wytworzone są zarówno męskie, jak i żeńskie organy płciowe) zdarza się u człowieka w jednym na 3 tys. przypadków. Decyzja lekarza, jaką płcią określić dziecko, ma bardzo poważne konsekwencje. W podjęciu jak najbardziej trafnej decyzji ma pomóc genetyka.

    Prof. Zbigniew Stawrowski, filozof z Instytutu Politologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i z Instytutu Myśli Józefa Tischnera zwrócił uwagę, że na to, kim jesteśmy, ma wpływ nie tylko biologia, a więc geny, nie tylko kultura i otoczenie, w którym się wychowujemy, ale również dusza, która przejawia się w naszej wolności wyboru. Również ona może wpływać na nasze podejście do płci.

    Dlaczego mózg kobiety różni się od mózgu mężczyzny? Dr Brzezicka wyjaśniła, że mężczyźni w biegu ewolucji wybierali kobiety o określonych cechach, a kobiety preferowały mężczyzn o nieco innej charakterystyce. Oceniane były przejawy działania mózgu i m.in. na tej podstawie dokonywała się selekcja partnerów. Preferowane cechy mogły utrwalić się w strukturze mózgu.

    Prof. Zbigniew Stawrowski zwrócił uwagę, że istnienie płci wskazuje na to, że człowiek jest osobą wspólnotową. Chociaż jest jednostką indywidualną, przez swą cielesność potrzebuje wspólnoty. Filozof zwrócił uwagę na nazewnictwo: nie ma "człowieka" jako takiego. Jest tylko mężczyzna (ale w odniesieniu do kobiety) i kobieta (w odniesieniu do mężczyzny). "Człowiek to całokształt" - podsumował filozof.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Pomnażanie – wegetatywny podział komórek. Jedna z form wzrostu, obok rozmnażania bezpłciowego i rozmnażania płciowego. Pomnażanie to replikacja (u roślin plechowych) tego samego osobnika na drodze rozmnażania wegetatywnego. Termin wprowadzony został dla podkreślenia znaczenia rekombinacji genetycznej, zachodzących w procesach płciowych: istotą rozmnażania sensu stricto jest przede wszystkim wytworzenie odmiennych morfologicznie lub genetycznie osobników a nie wzrost biomasy. W dogodnych i stałych (stabilnych) warunkach najkorzystniejsze dla szybkiego wzrostu jest pomnażanie. W warunkach zaburzeń środowiska (nieciągłości czasowej lub przestrzennej) korzystniejsze jest rozmnażanie bezpłciowe i rozmnażanie płciowe. Ślepota barw – zwana też zaburzeniem rozpoznawania barw (często ogólnie i mylnie nazywana daltonizmem), u ludzi jest niezdolnością do spostrzegania różnic pomiędzy niektórymi lub wszystkimi barwami, które normalnie są dostrzegane przez inne osoby. Ślepota barw jest zazwyczaj wadą wrodzoną, uwarunkowaną genetycznie, dziedziczoną recesywnie w sprzężeniu z chromosomem X. Z tego też powodu znacznie częściej dotyczy mężczyzn (ok. 1,5%) niż kobiet (ok. 0,5%). Ponieważ mężczyźni nie przekazują swojego chromosomu X swoim męskim potomkom, zatem mężczyzna ze ślepotą barw nie przekaże jej swojemu synowi. Kobieta, mając dwa chromosomy X może być nosicielką genu ślepoty barw nawet o tym nie wiedząc. Jeżeli po stronie rodziny matki jest mężczyzna, który ma ślepotę barw, to jest duża szansa, że jej dziecko odziedziczy jego gen. Przyczyni się to do ślepoty barw zazwyczaj w przypadku, gdy dziecko będzie płci męskiej. W bardzo rzadkich przypadkach matka sama będzie miała tę wadę. Oznaczać to będzie, że posiada dwa „ślepe na barwy” chromosomy X. Fakt, że gen ślepoty barw jest w chromosomie X, jest przyczyną, że prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby u mężczyzn jest od 10 do 20 razy większe niż u kobiet. Projekt poznania ludzkiego cognomu (ang. Human Cognome Project) – zespół projektów badawczych mających na celu rozszyfrowanie działania ludzkiego mózgu. Nazwa cognom bierze się od łacińskiego cogito (myślę) i nawiązuje do nazwy genom. Cognom oznacza zespół cech określających sposób myślenia człowieka. Podstawowym założeniem projektu jest próba zrozumienia mózgu ludzkiego jako bardzo skomplikowanej maszyny. Naukowcy chcą odszyfrować sposób działania naszego umysłu podobnie, jak to się udało w Projekcie poznania ludzkiego genomu.

    Umysł reaktywny w scjentologii jest to część umysłu, która pracuje na bazie bodziec-reakcja (bodziec, który zadano powoduje określoną reakcję). Jest pozostałością po przodkach zwierzęcych, która w wypadku zwierząt miała na celu regulację zachowań w sytuacjach zagrożenia. Sfera ta nie podlega naszej woli. W momentach restymulacji umysł reaktywny "włącza" się między umysł analityczny a umysł somatyczny zmuszając człowieka do działań które są zapisane w "engramach". Z powodu odcięcia umysłu analitycznego podczas restymulacji engramu bardzo mocno zostaje ograniczona świadomość i wola człowieka(typowy przykład to stan niepoczytalności podczas popełniania przestępstwa). Chromosom 5 – jeden z 23 parzystych chromosomów człowieka. DNA chromosomu 5 liczy około 181 milionów par nukleotydów, co stanowi około 6% materiału genetycznego ludzkiej komórki. Chromosom 5 jest jednym z największych ludzkich chromosomów, ale stosunkowo mało genów ma swoje locus na tym chromosomie; chromosom 5 ma więc niską tzw. gęstość genów. Ma to swój wyraz w dużej liczbie niekodujących i powtarzających się sekwencji. Liczbę genów chromosomu 5 szacuje się na 900-1 300.

    Umysł – termin ogólny oznaczający ogół aktywności mózgu ludzkiego, przede wszystkim takich, których posiadania człowiek jest świadomy: spostrzeganie, myślenie, zapamiętywanie, odczuwanie emocji, uczenie się, czy regulowanie uwagi. Wyrażenie bliskoznaczne do psychiki, świadomość wyrażenie kooperujące: osobowość. Apogamia – jeden z rodzajów rozmnażania bezpłciowego – apomiksji. Charakteryzuje się tym, że zarodek nie powstaje z jaja, lecz z synergidy, lub innej komórki woreczka zalążkowego. Liczba chromosomów w zarodku powstałym w wyniku apogamii jest taka sama, jak w komórkach woreczka zalążkowego, z których powstał. Może więc wynosić n chromosomów (jest to apomiksja haploidalna), gdy zaszła mejoza, lub 2 n chromosomów (apomiksja diploidalna), gdy nie doszło do mejozy w woreczku zalążkowym.

    Dyskusja wikiprojektu:Tygodnie tematyczne/Tydzień Artykułu Macedońskiego: Osobom, które chcą wziąć udział w TAM chciałbym zwrócić uwagę na pewien istotny problem: zalecana i stosowana na wikipedii transkrypcja macedońskich nazwisk i nazw miejscowych kompletnie nie przystaje do pozawikipedyjnej praktyki językowej. Zwracałem na to uwagę w kawiarence (Wichren (dyskusja) 01:30, 31 sie 2011 (CEST) Mapa miłości (ang. lovemap) – koncepcja opracowana przez Johna Money dla wyjaśnienia seksualnych i erotycznych preferencji ludzi. Mapa miłości jest definiowana jako zindywidualizowany, umysłowy wzorzec idealnego kochanka. Zakłada, że każdy człowiek ma mapę miłości i jest w stanie ją opisać o ile tylko zada mu się właściwe pytanie. Za niewłaściwy dobór obiektów seksualnych mogą być odpowiedzialne błędy w mapie miłości danego człowieka. Mapa ta jest relatywnie trwała przez całe życie.

    Oogamia – forma zapłodnienia, która zachodzi u organizmów rozmnażających się płciowo, gdy łączą się komórki wyraźnie zróżnicowane na dużą, nieruchliwą, okrągłą gametę żeńską (komórka jajowa) i małą, zwykle ruchliwą męską (plemnik). Gametangia produkujące określone gamety mają swoje odrębne nazwy – gametangia żeńskie to lęgnie, rodnie lub jajniki, a męskie to plemnie lub jądra. Oogamia jest formą zapłodnienia występującą u najbardziej ewolucyjnie zaawansowanych protistów, u roślin oraz u zwierząt (w tym u człowieka).

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny.

    Chromosom 2 – jeden z 23 parzystych ludzkich chromosomów. DNA tworzące chromosom 2 liczy ponad 237 milionów par zasad, co stanowi prawie 8% materiału genetycznego człowieka. Ilość genów mających swoje loci na chromosomie 2 szacuje się na 1 300-1 800. Uważa się, że w toku ewolucji dwa chromosomy uległy fuzji tworząc jeden chromosom, u człowieka oznaczany jako 2: dowodzą tego homologiczne geny u małp człekokształtnych rozmieszczone na dwóch różnych chromosomach, a także obecność rudymentalnych nieaktywnych centromerów i sekwencji telomerowych na ludzkim chromosomie 2. Żeński układ płciowy służy do wytwarzania komórek płciowych żeńskich, a w przypadku zapłodnienia stwarza dogodne warunki do rozwoju i wzrastania płodu. Z uwagi na rozmieszczenie narządy płciowe żeńskie dzielimy na wewnętrzne i zewnętrzne.

    Chromosom 20 – jeden z 23 parzystych chromosomów człowieka. DNA chromosomu 20 liczy około 63 milionów par nukleotydów, co stanowi od 2 do 2,5% materiału genetycznego ludzkiej komórki. Chromosom 20 jest jednym z najmniejszych ludzkich chromosomów. Liczbę genów chromosomu 20 szacuje się na około 900. Chromosom 6 – jeden z 23 parzystych chromosomów człowieka. DNA tworzący chromosom 6 liczy ponad 170 milionów par zasad, co stanowi 5,5-6% materiału genetycznego człowieka. Na chromosomie znajdują się geny kodujące białka głównego układu zgodności tkankowej (MHC). Ilość genów mających swoje loci na chromosomie 6 szacuje się na 1100-1600.

    Progeneza - najprostsza forma neotenii, jest to proces polegający na przyspieszeniu gametogenezy, która może zachodzić już u zarodków, lub na przyspieszeniu rozwoju układu rozrodczego, znacznie wyprzedzającego morfologiczną i fizjologiczną zdolność młodocianego organizmu do rozrodu. Przykładem występowania pedogenezy mogą być ssaki naczelne np. u człowieka w gonadach żeńskich zarodków komórki prapłciowe przekształcają się w oocyty I rzędu i wchodzą w profazę pierwszego podziału mejotycznego. Natomiast przyspieszenie rozwoju układu rozrodczego w porównaniu z rozwojem układów somatycznych są niektóre postacie młodociane salamander bezpłucnych.

    Dodano: 10.06.2011. 00:33  


    Najnowsze