• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekspert: nadzieja na powodzenie misji Fobos-Grunt coraz mniejsza

    22.11.2011. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Uczeni nadal nie mogą połączyć się z rosyjską sondą Fobos-Grunt, na pokładzie której znajduje się polski penetrator geologiczny "Chomik". ,,Nadzieja cały czas jest, ale coraz mniejsza" - powiedział PAP Rafał Przybyła z Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN). 

    Sonda Fobos-Grunt została wystrzelona 8 listopada z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie w kierunku jednego z księżyców Marsa - Fobosa. Gdy dotarła do orbity okołoziemskiej, nie zadziałały jednak silniki służące do skierowania jej na trajektorię w kierunku Marsa. Tym samym cała misja stanęła pod znakiem zapytania. Eksperci z rosyjskiej agencji kosmicznej Roskosmos wciąż próbują odzyskać kontrolę nad sondą i skierować ją w stronę Marsa.

    Polski ,,Chomik", który znajduje się na pokładzie sondy, miał przywieźć z kosmosu próbkę gruntu z marsjańskiego księżyca Fobosa.

    "Nadzieja cały czas jest. Póki jest taka możliwość wierzymy, że sonda poleci. Jednak realnie patrząc ma mniej niż 50 proc. na dotarcie na Fobosa" - przyznał w rozmowie z PAP Rafał Przybyła z Centrum Badań Kosmicznych PAN.

    Jak wyjaśnił, sonda zajmuje się nisko w atmosferze - w obszarze 200-400 kilometrów nad Ziemią. ,,Jest poddawana procesowi deorbitacji, który polega na tym, że w wyniku tarcia o atmosferę obiekt zaczyna zwalniać. W pewnym momencie opada coraz niżej, do tego stopnia, że płonie" - opisał.

    Przybyła dodał, że Rosjanie przygotowali jedną stację nadawczo-odbiorczą, za pomocą której mieli komunikować się z sondą. ,,Jest to rozsądna decyzja, pod warunkiem, że sonda znajduje się daleko od Ziemi - okno komunikacyjne jest wtedy dość długie" - zaznaczył. Gdy sonda tkwi na orbicie okołoziemskiej, okno komunikacyjne - podczas którego można dowiedzieć się, czy sonda cokolwiek nadaje i ewentualnie wysłać coś do niej - to zaledwie dwie minuty na kilka przelotów.

    ,,Na podstawie obserwacji sondy wiadomo, że silniki korekcyjne, komputer pokładowy działają poprawnie. Gdyby cała aparatura nie działała, wiedzielibyśmy, że sonda zaczyna obracać się i rotować wokół własnej osi w sposób dowolny, a widzimy, że cały czas jest ustawiona w odpowiedniej pozycji" - zaznaczył naukowiec.

    Nie wiadomo dokładnie, jak dużo czasu uczeni mogą naprawiać usterkę, by zakończyć misję sukcesem. Rosjanie twierdzą - powiedział Przybyła - że mają go nawet do stycznia 2012. ,,Projektując misję zakłada się taką ilość paliwa, by dolecieć na Marsa właśnie przy tej ilości. Gdyby sonda ruszyła w stronę Marsa w grudniu, to mogłoby się okazać, że odległość między planetami jest już zbyt duża i nie starczy paliwa" - opisał.

    Jak mówił PAP kierownik projektu ,,Chomik" dr Jerzy Grygorczuk, w przypadku niepowodzenia jednej misji agencje kosmiczne często wysyłają następną. ,,Jeśli ta misja nie powiodłaby się, to następna na Fobosa mogłaby wystartować najwcześniej dopiero za dwa lata. Właśnie wtedy otwarte zostanie okno startowe na Marsa" - sprecyzował Przybyła.

    Podkreślił, że uczeni mieliby bardzo dużo czasu na przygotowanie kolejnego ,,Chomika", chociaż już teraz istnieją dwa egzemplarze, wykonane w technologii kosmicznej, które przeszły bardzo rygorystyczne testy i działają. ,,Są to modele wykonane identycznie jak ten, który poleciał w kosmos. Obydwa poddawano testom, które pomogły sprawdzić, czy urządzenie spełnia marginesy bezpieczeństwa. Gdyby była taka misja i ktoś zgłosiłby się do nas, to mamy dwa urządzenia, których można byłoby użyć" - zaznaczył.

    Choć naukowcy z CBK PAN mają już ogromne doświadczenie w budowaniu penetratorów geologicznych, to ,,Chomik" spowodował, że - jak zapewnił Przybyła - mogli zastosować nowe materiały i mieli okazję by nauczyć się czegoś nowego. ,,Teraz opracowujemy +Kreta+, który może zagłębić się w ziemię nawet do pięciu metrów" - dodał.

    Podkreślił, że każdy uczony zdaje sobie sprawę z tego, że raz na jakiś czas start się nie powiedzie. ,,Tylko, że najczęściej po prostu rakieta eksploduje na platformie startowej, albo tuż po starcie i to jest ewidentny moment, w którym człowiek zdaje sobie sprawę, że nic z tego nie będzie. W tym przypadku nikt nie powiedział jeszcze, że się nie udało, ale teraz jest moment, że można się do tego psychicznie przygotować" - powiedział Przybyła.

    PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

    ekr/ agt/  bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Fobos-Grunt (ros. Фобос-Грунт) – rosyjska sonda kosmiczna przygotowana przez agencję Roskosmos. Zadaniem misji było lądowanie na powierzchni Fobosa, większego z dwóch księżyców Marsa, w celu pobrania próbek gruntu i dostarczenia ich na Ziemię. Fobos-Grunt miał też przetransportować na orbitę wokółmarsjańską chińską sondę Yinghuo-1. Z powodu awarii po starcie sonda pozostała na niskiej orbicie wokółziemskiej i w dniu 15 stycznia 2012 roku spłonęła w atmosferze Ziemi. Yinghuo-1 – chińska sonda marsjańska, której misja była realizowana we współpracy z rosyjską agencją kosmiczną. Sonda miała zostać przetransportowana na orbitę wokółmarsjańską przez rosyjską sondę Fobos-Grunt. Z powodu awarii po starcie, Fobos-Grunt wraz Yinghuo-1 pozostały na niskiej orbicie wokółziemskiej i 15 stycznia 2012 roku spłonęły w atmosferze Ziemi. Program Fobos (ros. Фобос) – program lotu dwóch radzieckich bezzałogowych sond kosmicznych wysłanych w 1988 roku. Celem ich misji było przeprowadzenie szczegółowych badań marsjańskiego księżyca Fobosa. Sondy miały dokonać bardzo bliskich przelotów nad powierzchnią Fobosa, umieścić na niej lądowniki, wykonać obserwacje powierzchni i atmosfery Marsa, a także przeprowadzić obserwacje Słońca i przestrzeni międzyplanetarnej.

    Program Fobos (ros. Фобос) – program lotu dwóch radzieckich bezzałogowych sond kosmicznych wysłanych w 1988 roku. Celem ich misji było przeprowadzenie szczegółowych badań marsjańskiego księżyca Fobosa. Sondy miały dokonać bardzo bliskich przelotów nad powierzchnią Fobosa, umieścić na niej lądowniki, wykonać obserwacje powierzchni i atmosfery Marsa, a także przeprowadzić obserwacje Słońca i przestrzeni międzyplanetarnej. Mars Observer – amerykańska sonda kosmiczna programu Planetary Observer (jedyna misja tego programu wystrzelona w kosmos), która w 1993 roku miała wejść na orbitę Marsa. Misja zakończyła się niepowodzeniem. Z niewyjaśnionych przyczyn 22 sierpnia 1993 o 01:00 UTC stracono z nią łączność. Stało się to w czasie operacji wchodzenia sondy na orbitę okołomarsjańską podczas przygotowań do odpalenia silników głównych. 30 minut po planowanym wykonaniu tego manewru sonda powinna się zgłosić, ale już nigdy się nie odezwała. Wśród prawdopodobnych przyczyn awarii wymieniano m.in. eksplozję materiałów pędnych i wadliwą elektronikę.

    Mars 96 – rosyjska sonda kosmiczna przeznaczona do wejścia na orbitę wokół Marsa, czasem nazywana również Mars 8. Jej misja zakończyła się porażką, sonda nie opuściła Ziemi. Mars 1 – automatyczna międzyplanetarna sonda wystrzelona w kierunku Marsa 1 listopada 1962 przez Związek Radziecki. 21 marca 1963, w odległości 106 760 000 km od Ziemi, stracono kontakt z pojazdem. Sonda zbliżyła się do Marsa na odległość 193 000 km 19 czerwca 1963. Następnie weszła na orbitę heliocentryczną. Był to pierwszy statek kosmiczny, który dotarł w pobliże Marsa.

    Ranger 4 – amerykańska sonda księżycowa wysłana w ramach programu Ranger, pierwszy amerykański obiekt kosmiczny, który dotarł do innego ciała niebieskiego. Na 10 minut przed zderzeniem się z Księżycem sonda miała przesłać zdjęcia jego powierzchni na Ziemię. Kapsuła sondy, w której był sejsmometr, miała dokonać twardego lądowania i przesłać wyniki pomiarów. Misja zakończyła się niepowodzeniem, gdyż usterka komputera pokładowego spowodowała, że nie rozłożyły się baterie słoneczne i statek uderzył w niewidoczną stronę Księżyca nie przesyłając żadnych danych. Mars Orbiter Mission (MOM), nieoficjalna nazwa: Mangalyaan – indyjska misja marsjańskiego orbitera organizowana przez ISRO (Indyjska Organizacja Badań Kosmicznych). Jest to pierwsza indyjska misja planetarna. 5 listopada 2013 r. sonda została umieszczona na orbicie wokółziemskiej przez indyjską rakietę nośną PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) wystrzeloną z kosmodromu w Sriharikota. 30 listopada 2013 r. sonda ma opuścić orbitę Ziemi, a 21 września 2014 r. osiągnąć orbitę Marsa.

    Łuna-Głob (ros. Луна-Глоб) – planowana rosyjska sonda kosmiczna. Sonda złożona będzie ze sztucznego satelity Księżyca, lądownika i penetratorów. Pierwsza misja w ramach nowego rosyjskiego programu badań Księżyca. W realizacji misji weźmie udział japońska agencja kosmiczna JAXA. Start misji planowany jest na 2015 rok.

    Mars 2 (ros. Марс 2) – radziecka sonda kosmiczna wysłana na Marsa w ramach programu Mars, 9 dni przed bliźniaczą misją Mars 3. Lądownik sondy wbrew planom rozbił się na powierzchni Marsa, niemniej był pierwszą ziemską sondą, która osiągnęła powierzchnię planety. Misja orbitera przebiegała pomyślnie, ale warunki atmosferyczne na Marsie uniemożliwiły przesłanie bardziej wartościowych danych.

    Dodano: 22.11.2011. 10:19  


    Najnowsze