• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Film Galileusz: Potęga teleskopu w planetarium Centrum Nauki Kopernik

    03.11.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    4 listopada w repertuarze planetarium Niebo Kopernika w warszawskim Centrum Nauki Kopernik pojawi się nowy film. Obraz pod tytułem "Galileusz: Potęga teleskopu" przedstawia historię instrumentu, który stał się fundamentem nowożytnej nauki.

    Podczas projekcji widzowie przenoszą się do XVI-wiecznej Europy - najpierw do Holandii, gdzie prezentowana jest historia wynalezienia teleskopu, a następnie do Włoch, gdzie pracował Galileusz, pierwszy astronom korzystający z tego instrumentu.

     

    W trakcie filmu włoski uczony nie tylko opowiada o swoich odkryciach (między innymi o galileuszowych księżycach Jowisza), ale także przeprowadza obserwacje potwierdzające kopernikańską teorię heliocentryczną.

    "Galileusz: Potęga teleskopu" pozwala także złożyć wizytę w obserwatorium gdańskiego astronoma, Jana Heweliusza (w tym roku obchodzimy 400. rocznicę jego urodzin).

    W drugiej części filmu pokazany jest rozwój teleskopów na przestrzeni czterech ostatnich wieków. Historia ta uzupełniona jest o obrazy odległych gwiazd i galaktyk, które zostały zaobserwowane dzięki instrumentom znajdującym się zarówno na powierzchni Ziemi, jak i poza naszą planetą.

    Godziny projekcji filmu "Galileusz: Potęga teleskopu" można sprawdzić na stronie http://www.niebokopernika.pl. Podobnie jak w przypadku innych obrazów znajdujących się w repertuarze planetarium, również wyświetlenia najnowszej pozycji będą poprzedzone pokazami "na żywo" (pod tytułem "Niebo nad Warszawą"), podczas których wykorzystywany jest projektor gwiazdowy.

    PAP - Nauka w Polsce

    ast/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Galileoskop – instrument optyczny, rodzaj teleskopu refrakcyjnego, o konstrukcji zbliżonej do lunety, jaką dysponował Galileusz. Średnica obiektywu wynosi 50 mm a średnica okularu 20 mm. W zależności od konfiguracji (możliwe jest korzystanie z układu 4, 6 lub 8 soczewek dzięki opcji zmiany okularu) galileoskop oferuje 17-, 25- lub 50-krotne zbliżenie. Międzynarodowy Rok Astronomii – rok 2009 ustanowiony został przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rokiem astronomii. Okazją do tego była rocznica 400 lat od pierwszego użycia teleskopu przez Galileusza. Filmoznawstwo (również: wiedza o filmie lub filmologia) jest dyscypliną humanistyczną, zajmującą się naukową refleksją nad filmem. Obejmuje trzy zasadnicze dziedziny: teorię filmu (z historią myśli filmowej), historię filmu oraz krytykę filmową. W kręgu zainteresowań filmoznawców znajduje się także wiele innych przenikających się dyscyplin, np. antropologia filmu, teoria nowych mediów i audiowizualności.

    Libracja (od łacińskiego libra − waga, librare − kołysać się w równowadze) – powolne wahania, zazwyczaj bryły jednego ciała niebieskiego, obserwowanego z powierzchni innego, ale także − cykliczne wahania długości orbitalnej naturalnych satelitów planet oraz niektórych elementów ich orbit, powodowane rezonansami ich okresów obiegów (np. u kilku większych księżyców Saturna). W przypadku Księżyca termin ten określa pewien rodzaj ruchów globu księżycowego, oglądanych z Ziemi, a objawiających się drobnymi okresowymi przemieszczeniami szczegółów widocznych na tarczy Księżyca względem jej środka i brzegu. Librację Księżyca odkrył Galileusz w 1637 roku; niemal jednocześnie badał ją także Heweliusz. Okres obrotu Księżyca wokół własnej osi jest zsynchronizowany z okresem obiegu dookoła Ziemi. Zatem zwraca się on do naszej planety zasadniczo cały czas tą samą stroną. Zjawisko libracji pozwala jednak oglądać z Ziemi wąski pas brzegowy drugiej strony Księżyca. Odpowiednio długo prowadzone obserwacje pozwalają zobaczyć 59% jego powierzchni. (5548) Thosharriot – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 62 dni w średniej odległości 2,99 j.a. Została odkryta 3 października 1980 roku w Obserwatorium Kleť w pobliżu Czeskich Budziejowic przez Zdeňkę Vávrovą. Nazwa planetoidy pochodzi od Thomasa Harriota (1560-1621), angielskiego matematyka i astronoma, uważanego za pierwszego który użył teleskopu do opisania ciała niebieskiego (wykonał rysunek Księżyca 26 lipca 1609 roku, kilka miesięcy przed Galileuszem). Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (5548) 1980 TH.

    Projektor gwiazdowy, projektor planetaryjny – urządzenie służące do pokazu ciał niebieskich i ich ruchu na kopule planetarium. Projektor także bywa nazywany planetarium. Mniejsze projektory służą do wyświetlania na kopule ruchów gwiazd, Słońca, Księżyca, planet i różnych mgławic. Większe projektory mogą pokazywać ruchy większych ilości gwiazd i i komet. Pierwotnie do pracy na sufitach planetariów wykorzystywano ekran OMNIMAX MOVIE (znany także jako IMAX DOME). Eppur si muove (lub E pur si muove, z wł. A jednak się kręci) – słowa według legendy wypowiedziane szeptem przez Galileusza w roku 1633 gdy stanął przed sądem inkwizycji rzymskiej. Galileusz miał w ten sposób wyrazić przekonanie, że to Ziemia krąży wokół Słońca, choć wcześniej publicznie musiał się wyrzec swoich poglądów. Zdanie to zostało odnotowane przez Giuseppe Barettiego w jego pracy Italian Library w roku 1757 oraz opublikowane w Querelles Littéraires w roku 1761.

    Planetarium projektor – urządzenie służące do pokazu ciał niebieskich i ich ruchu na kopule planetarium. Projektor także bywa nazywany planetarium. Mniejsze projektory służą do wyświetlania na kopule ruchów gwiazd, Słońca, Księżyca, planet i różnych mgławic. Większe projektory mogą pokazywać ruchy większych ilości gwiazd i i komet. Pierwotnie do pracy na sufitach planetariów wykorzystywano ekran OMNIMAX MOVIE (znany także jako IMAX DOME). Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika w Grudziądzu – planetarium, którego oficjalna nazwa w momencie otwarcia brzmiała: Ludowe Obserwatorium Astronomiczne i Planetarium (LOAiP), zostało powołane w 1964 roku, uchwałą Walnego Zjazdu Delegatów Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii w Krakowie. Istniało wówczas w Polsce tylko jedno duże Planetarium Śląskie w Chorzowie.

    Montaż azymutalny: Montaż azymutalny - sposób instalacji teleskopu, w którym teleskop obraca się wokół osi pionowej i poziomej. Jest to najprostsze technicznie rozwiązanie, ale w celu śledzenia ciała niebieskiego należy regulować ustawienie teleskopu w obu płaszczyznach. Wady tej nie ma montaż paralaktyczny. We współczesnych dużych teleskopach, gdzie opłacalne jest stosowanie precyzyjnych silników sterowanych komputerowo, wykorzystuje się montaż azymutalny, a śledzenie ciała niebieskiego jest realizowane za pomocą komputerowego sterowania nastawianiem teleskopu.

    Christoph Scheiner (ur. 25 lipca 1573 lub 1575 w Markt Wald, zm. 18 lipca 1650 w Nysie) – niemiecki jezuita i astronom. Jest uważany za autora koncepcji helioskopu. Za pomocą tego przyrządu Scheiner zaobserwował plamy słoneczne na krótko przed przed Galileuszem. Osiadł w Nysie, gdzie pozostał przez resztę życia i został tam pochowany. Jako zwolennik teorii Kopernika musiał używać pseudonimu. Napisał kilka książek, w tym Rosa Ursina.

    Krótka historia czasu. Od Wielkiego Wybuchu do czarnych dziur (ang. A Brief History of Time: From the Big Bang to Black Holes) – popularnonaukowa książka napisana przez angielskiego fizyka Stephena Hawkinga. Książka ma na celu przybliżenie czytelnikowi niezaznajomionemu z dokonaniami współczesnej nauki najnowszych osiągnięć z dziedziny fizyki, astronomii i kosmologii. Autor próbuje odpowiedzieć na pytania o początek i koniec Wszechświata oraz o naturę czasu, a także o ostateczne granice ludzkiego poznania. Stephen Hawking odważnie podejmuje również kwestię istnienia Boga. Wstęp do dzieła napisał amerykański astronom i popularyzator nauki Carl Sagan. W pracy autor zamieścił również notki biograficzne trzech słynnych uczonych: Einsteina, Galileusza i Newtona oraz słownik objaśniający trudniejsze pojęcia. Francesco Sizzi - siedemnastowieczny, florencki astronom, jako pierwszy zauważył cykliczność plam słonecznych. W 1610 prowadził spór z Galileuszem, usiłując udowodnić mu, że odkryte przez Galileusza księżyce Jowisza nie istnieją.

    Zeiss projektor – jeden z projektorów planetarium produkowany przez firmę Carl Zeiss. Stosowany do wyświetlania gwiazd i innych obiektów astronomicznych podczas seansów na kopule planetarium. Z reguły jest on duży i skomplikowany. Przesłanki powstania szczególnej teorii względności stały się podstawą do sformułowania tej teorii w roku 1905 przez Alberta Einsteina w jego pracy "O elektrodynamice ciał w ruchu". Zjawisko ruchu ciał fascynowało już starożytnych greckich filozofów. Arystoteles uznał, że istnieje absolutny układ odniesienia, a więc odrzucał względność jako zasadę. Pogląd ten podważył Galileusz, który badając ruch ciał doszedł do wniosku, że prędkość i pozycja ciała jest względna. Później idea ta został zapisana matematycznie w postaci transformacji Galileusza, która stała się fundamentem fizyki Newtona.

    (697) Galilea (1910 JO) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 327 dni w średniej odległości 2,88 j.a. Została odkryta 14 lutego 1910 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl, w Heidelbergu przez Josepha Helffricha. Nazwa planetoidy została nadana na cześć Galileusza z okazji 300 rocznicy odkrycia przez niego księżyców Galileuszowych. Kallisto (Jowisz IV) – księżyc Jowisza nazwany na cześć postaci pochodzącej z mitologii greckiej. Został odkryty w 1610 roku przez Galileo Galilei (Galileusza). Jest trzecim co do wielkości księżycem Układu Słonecznego i drugim, zaraz po Ganimedesie, obiektem orbitującym wokół Jowisza. Jego średnica jest równa 99% średnicy Merkurego, lecz jego masa wynosi jedynie około jednej trzeciej masy pierwszej planety Układu Słonecznego. Jest to czwarty księżyc należący do galileuszowych księżyców Jowisza o promieniu orbity wynoszącym około 1 882 700 km. W przeciwieństwie do trzech pozostałych księżyców odkrytych przez Galileusza, Kallisto nie jest częścią rezonansu orbitalnego i tym samym nie jest w tak znacznym stopniu poddany sile pływowej. Kallisto obraca się synchronicznie i zawsze jest zwrócony do Jowisza tą samą stroną. W przeciwieństwie do wewnętrznych satelitów Jowisza, Kallisto jest mniej narażony na działanie magnetosfery gazowego giganta, gdyż obiega planetę po bardziej wysuniętej orbicie.

    Dodano: 03.11.2011. 00:19  


    Najnowsze